Workshop Eindhovens Model Eigen Kracht Putten

Posted on 7 February 2012 by tekeertegendeisoleer

Op dinsdag 24 januari 2012 ging ik naar Congrescentrum Dennenheul in Ermelo, waar de jaarlijkse training- en verdiepingsbijeenkomst van regiomanagers van de Eigen Kracht-Centrale plaatsvond, onder de naam Puttense Dagen. Er waren zo’n 65 regiomanagers vanuit het hele land aanwezig.

Een regiomanager Eigen Kracht is het eerste aanspreekpunt bij het aanvragen van een Eigen Kracht-conferentie voor een persoon, gezin of groep. De regiomanager zorgt ervoor dat de aanmeldingen voor een Eigen Kracht-conferentie goed en volledig zijn en legt vervolgens contact met een Eigen Kracht-ccordinator. De coordinator faciliteert en begeleidt de Eigen Kracht-conferentie. De regiomanager houdt op afstand contact met de coordinator, en bekijkt doorgaans ook de financiele aspecten voor het houden van een Eigen Kracht conferentie (bijv. de vergoeding van de kosten is o.a. afhankelijk van plaatselijk WMO-beleid).

De regiomanagers zijn opgeleid door de Eigen Kracht-Centrale zelf, en het 3-daagse programma van de Puttense Dagen is jaarlijks bedoeld om de regiomanagers bij te scholen op onderwerpen die zij zelf als aandachtspunten aangeven, zoals: Praten met jongeren en kinderen, Werken met verschillende culturen, enz.

Deze dinsdag was de tweede dag van de Puttense Dagen en het was een vol programma. De dag was voor mij al erg vroeg begonnen omdat ik met de trein van Eindhoven naar Ermelo had gereisd, en om 9 uur begonnen de eerste workshops. Er waren 4 rondes met workshops van elk 1,5 uur, met tussendoor steeds pauzes. Mijn presentatie zat in de laatste ronde (15.30-17.00), dus ik kon eerst wat andere workshops bijwonen.

Ik begon bij de workshop Werken met verschillende culturen, door Achmed Maquilej. Hij gaf een erg interessante inleiding over diversiteit in taalgebruik, en over hoe een grapje of een simpele opmerking soms opgevat kan worden als belediging, puur vanwege een verschil in uitdrukkingen en spreekgewoontes. En over hoe omgangsvormen, gebruiken, normen en waarden enz. kunnen verschillen en ook kunnen leiden tot misverstanden. Het komt vaak voor dat culturele gebruiken verkeerd worden opgevat, en geinterpreteerd als eigenschappen en houding van een persoon, en dat leidt tot misverstanden met alle gevolgen van dien. Het is dus belangrijk om op te hoogte te zijn van de culturele achtergrond van de mensen waar je mee werkt.
Vervolgens gingen we in groepjes van vier het Transcultureel Traject Bordspel (tamam.nl) spelen. Dat is een soort ganzenbordspel, maar dan met vragen, stellingen en opdrachten die gerelateerd zijn aan cultuurverschillen. Zo kwamen er op een hele leuke ontspannen manier erg veel onderwerpen aan bod, die concreet aangrijpen op verschillende perspectieven uit de praktijk mbt omgaan met verschillende culturen. Het was echt een leuke en goede manier om discussie op gang te brengen over allerlei onderwerpen.

De tweede workshop die ik volgde was Eigen Kracht conferenties in een gedwongen kader, gegeven door Lineke Joanknecht. Ik kende Lineke al van de Open Mind-publieksdag op 11 december 2010 in de Rai in Amsterdam, daar hadden we samen een workshop gedaan over het Eindhovens Model / Eigen Kracht conferenties in de GGZ.

Eigen Kracht conferenties in een gedwongen kader
Lineke Joankecht legde erg krachtig uit dat besluitvorming in eigen kring ook mogelijk is in een gedwongen kader.

Bij een gedwongen kader is er sprake van een wet, maatregel of macht, die voorwaarden stelt aan de hoofdpersoon, bijvoorbeeld de kinderbescherming, politie enz. en die stelt dat een bepaald gedrag moet stoppen of juist moet gebeuren, om de samenleving en/of hoofdpersoon te beschermen. De eigenlijke hoofdvraag gaat dan dus over veiligheid. (Het is tevens interessant om te weten dat de nieuwe definitie van veiligheid ook welzijn omvat).

De echte vraag is dan dus HOE de veiligheid gewaarborgd kan worden, en welke afspraken er gemaakt moeten worden. Wat zijn de rechten van de hoofdpersoon? Wat is de grens die de samenleving stelt mbt veiligheid? Wat is rechtvaardig? Hoe kunnen we die zaken verbinden? Hoe kunnen we dit voor alle partijen naar tevredenheid oplossen?

Mens en samenleving staan niet los van elkaar. Er gelden gezamenlijke afspraken, zoals de wet. Maar hoe zwaar geldt de wet of een voogd? En wanneer is iets redelijk of onredelijk? Hoe kan een plan optimaal aansluiten bij de persoonlijke situatie, en het gewenste effect hebben, zonder de persoon onnodig te onteigenen? Welke macht heeft welke rol? Waar ligt de grens?
Dat zijn vaak moeilijke vragen, en in feite gaat het om contextueel recht dat bepaalt waar de grens ligt. Elke hoofdpersoon, elk gezin en elke situatie is weer anders, en wat redelijk is kan enkel per situatie beoordeeld worden. Mensen hebben elkaar dus nodig voor het concreet definieren en afbakenen van recht en veiligheid, en voor het vormgeven van normen en waarden in de praktijk.

De Eigen Kracht-Centrale is ontstaan vanuit de visie dat mensen met elkaar verbonden zijn, en het besef dat mensen elkaar nodig hebben in tijden van nood, om gezamenlijk te kijken welke krachten een rol spelen, en wat er nodig is om veilig samen te leven.
Het originele model van Eigen Kracht-conferenties draagt de naam Family Group Conferencing, en komt uit Nieuw Zeeland, waar de overheid sociaal-maatschappelijke eisen stelde aan de Maori (een traditionele volksstam in Nieuw Zeeland). Deze eisen op het gebied van opvoeding en geweld vonden echter geen draagkracht bij de Maori, en de harde aanpak hielp niet. Op een bepaald moment ontstond de gedachte dat men wilde samenwerken met de Maori, om gezamenlijk oplossingen proberen te vinden, die aansloten bij de culturele waarden en normen van de Maori. De overheid trad in overleg met de Maori, en zij overlegden gezamenlijk op traditionele wijze, namelijk in een kring van wijze personen en betrokkenen, die op basis van respect de dialoog aangingen, om te kijken op welke punten ze elkaar konden vinden. Dit bleek de enige manier te zijn om tot gezamenlijk geaccepteerde normen en samenwerking te komen.
In principe is Family Group Conferencing dus ontstaan vanuit het idee om mensen zelf inspraak te geven bij dwang (een gedwongen kader dat gesteld werd door de overheid). En eigenlijk is de Eigen Kracht- conferentie een afgeleide daarvan, die nu ook los van dwang plaatsvindt.

De Eigen Kracht-conferentie heeft als doel om gezamenlijk een plan te maken, om de problemen het hoofd te bieden en binnen de gestelde kaders te blijven. Het is aan de mensen zelf om de manier waarop te bepalen. Een onderdeel van een plan kan zijn dat er professionele hulp wordt ingeschakeld op bepaalde levensterreinen.

Voor een conferentie en het uiteindelijke plan is instemming van hoofdpersoon cruciaal. Maar instemming van de hoofdpersoon in een gedwongen conferentie klinkt wat tegenstrijdig. Iets Moeten is niet vrijwillig, en vaak verloopt vooral in het begin de communicatie dan ook erg moeizaam. Het is dan belangrijk om de hoofdpersoon te vragen wie er belang heeft bij goede afspraken.

De samenleving c.q. een toezichthouder stelt een eis aan een persoon: iemand mag niet dit of dat. De samenleving is dan als het ware de opdrachtgever die stelt dat er een plan moet komen met een gedwongen kader. (namelijk er mag niet dit of dat gebeuren, anders volgt ingrijpen door een maatregel).

Voor de hoofdpersoon is dit vaak een onprettige situatie, want het kader vormt een inbreuk of een ontzegging in zijn/haar leven. Het is dan erg belangrijk om aan de hoofdpersoon uit te leggen waarom dit kader wordt opgelegd, en om de bezorgdheid die de samenleving heeft over de veiligheid helder te maken.

Voor de hoofdpersoon is het vervolgens belangrijk om te beseffen dat hij/zij niet machteloos hoeft toe te zien hoe alle zeggenschap wordt overgenomen, maar dat er kansen zijn om regie te houden over de uitvoering van het kader, zodat er zo min mogelijk inbreuk wordt gemaakt op zijn/haar leven, en zodat de minst ingrijpende maatregelen worden genomen, waarbij de hoofdpersoon maximale zeggenschap behoudt, en op die manier in zijn/haar waarde gelaten wordt.

Een Eigen Kracht-conferentie is een kans om de jungle van zorgland te beinvloeden, en zelf op de stoel van het gezag te klimmen, door een eigen plan te maken, waarmee wordt voldaan aan het kader en de eisen die gesteld zijn.
In een Eigen Kracht-conferentie wordt de kring rond de hoofpersoon bijeen geroepen. De hoofdpersoon is de opdrachtgever en bepaalt wie hij/zij erbij wil hebben om mee te denken. Vervolgens gaat men samen in overleg om af te bakenen hoe recht wordt gedaan in de situatie. Gezamenlijk wordt er een plan gemaakt om aan het kader te voldoen. Dit plan is dus het eigen plan van de hoofdpersoon, samen met zijn/haar netwerk, met daarin concrete afspraken om aan het opgelegde kader te voldoen.

Bij het vaststellen en uitleggen van het kader zijn vaak hulpverleners betrokken (bijv. kinderbescherming, verslavingszorg enz.). Veel hulpverleners durven de situatie niet los te laten en over te laten aan de persoon zelf en zijn/haar netwerk. Hulpverleners voelen vaak een te grote verantwoordelijkheid, en een drang om te bepalen wat veilig/onveilig is, en nemen zo de controle over van de hoofdpersoon en zijn/haar eigen sociale netwerk.
Eigen Kracht coordinatoren zijn juist gespecialiseerd in het neutraal blijven en het buiten het proces om faciliteren, daarom heet het ook Eigen Kracht.

De kring van dierbaren zal het laten niet gebeuren dat het fout afloopt, en zij willen bovendien ook dat de hoofdpersoon zelf gelukkig is. Omdat het netwerk de hoofdpersoon goed kent, kunnen zij waardevolle suggesties doen die zeer nauw aansluiten bij de persoonlijke behoeften, zodat er goede breedgedragen oplossingen gevonden kunnen worden, waar de hoofdpersoon zichzelf in kan vinden en aan kan en wil houden.
Eigen Kracht-conferenties zijn een erg goede manier om binnen een gedwongen kader de minst ingrijpende interventies af te spreken, en maximale zeggenschap te laten bij de hoofdpersoon.

Het was leuk dat Lineke mij vroeg om kort even iets te zeggen over mijn plan van het Eindhovens Model. En ik vertelde dat we Eigen Kracht-conferenties willen inzetten om gedwongen GGZ te voorkomen, en ik verwees nog even naar de workshop die we later die middag zouden hebben over het Eindhovens Model.

Ik vond het echt een interessante workshop, en het was erg inspirerend om zo op dezelfde lijn te zitten.

Toen was het lunchpauze. Na de lunch gingen we even apart zitten met ons Team Eindhoven (Wil Janssen, Jeanette Vos, Klien van de Broek en ik) om onze workshop over het Eindhovens Model door te spreken en ons in alle rust voor te bereiden.
Het was wel jammer dat de workshop Schaamte in de GGZ (door Alinda Hegger) samenviel met onze eigen workshop over het Eindhovens Model, want dat had me erg interessant geleken, maar daar kon ik dus niet naar toe.

Om 15.30 was het tijd voor onze workshop over het Eindhovens Model. We zaten met ongeveer 12 mensen in een kring.

Als eerste vertelde ik over mijn ervaringen met dwang in de GGZ. Ik ben zelf op mijn 16^e opgenomen met dwang vanwege zelfmoordpogingen. Maar eigenlijk was de echte reden voor mijn opname, dat mijn familie erg bang was dat het zou lukken, en zij konden het niet aan om mij in huis te hebben, uit angst dat het zou lukken.
Ik zat opeens in een instelling, met allemaal vreemde mensen, kilometers van huis. Ik was in een klap alles kwijt, zo voelde dat. Ik raakte in paniek en deed nog meer pogingen. Toen besloten de hulpverleners me op te sluiten in een isoleercel, om me te beschermen tegen mezelf, voor mijn bestwil. Maar voor mij was dat natuurlijk verschrikkelijk, en ik werd ook niet minder depressief. Sterker nog, in die cel wilde ik al helemaal niet meer verder. Ik had echt geen leven meer. En eigenlijk was de echte reden voor die isoleercel ook niet MIJN bestwil, maar de bestwil van het personeel, want die hadden geen tijd om iedereen aandacht te geven of in de gaten te houden, en dus zat ik eigenlijk in die isoleercel vanwege een gebrek aan 24-uurs begeleiding.

Het ging van kwaad tot erger, en ik zat bijna 2 jaar in die isoleercel. Ik werd ook vastgebonden, platgespoten en zelfs gevisiteerd (onder dwang in mn intieme delen betast, ter controle op voorwerpen). De mensen om mij heen leken allemaal vijanden, omdat ze zulke vervelende dingen deden. Ik herkende niks meer in hun, en zij snapten mij niet. Ik voelde enkel afstand, en ik begreep niets meer van het leven. Ik wilde het niet, en ik bleef me verzetten en pogingen doen. Het was een grote strijd. Ik werd niet geholpen. Er was geen samenwerking.

Via een lange weg ben ik er toch nog uit gekomen. De afdeling waar ik zat is opgeheven omdat ze teveel fouten maakten, en ik ben overgeplaatst naar een KIB (Kliniek voor Intensieve Behandeling). Daar was de benadering heel anders. Er werd niet steeds gestraft, en de regeltjes waren niet zo onzinnig, maar best wel logisch en menselijk. Er was aandacht, contact, communicatie. Ze keken naar mij als mens, en niet enkel naar de voorschriften. Ze waren veel redelijker, en bevattelijk voor argumenten. En ik kreeg kansen, ze hielpen me om uit te vinden wat ik wilde. Ik mocht naar buiten, en ze probeerden me echt te helpen met mijn gevoelens, en het vinden van mijn dromen. En vanwege het contact, de vriendelijkheid en de redelijkheid ging ik hun zien als mensen, niet als vijanden. Zij empowerden mij. En dat was echte hulp. Daar had ik wat aan.

Ik ken dus uit eigen ervaring het verschil tussen goede en slechte zorg. Beheersing en tucht zijn geen zorg, want dat creeert alleen maar afstand, strijd en onrust, en meer problemen. Dwang is het tegenovergestelde van zorg. Zorg gaat over nabijheid, aandacht, contact en kansen. Zorg is iets warms, iets menselijks, iets fijns.

Tijdens mijn studie Milieugerichte Materiaaltechnologie, kwam ik op het punt dat ik iets wilde doen aan de dwang in de psychiatrie, omdat het nog steeds gebeurde, en het mij enorm raakt. Ik wilde de mensen bewust maken van deze grote fout om dwang in de GGZ toe te passen, want dwang werkt averechts. Ik heb toen Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! opgericht, tegen het gebruik van isoleercellen en dwang in de GGZ, want straf is straf en zorg is zorg.

De acties begonnen in 2002/2003 met anonieme handgemaakte protestpostertjes, enkele protestmarsen (streetraves) en het versturen van brieven. Gaandeweg kreeg ik steeds meer uitnodigingen voor congressen, vergaderingen, interviews enz.

In 2008 werd ik uitgenodigd voor deelname in de klankbordgroep voor de consultatie van de wetswijziging van de wet BOPZ (Bijzondere Opnamen in Psychiatrische Ziekenhuizen). De wet BOPZ regelt alle dwang in de GGZ, van gedwongen opname, tot dwangmedicatie, tot isoleercel en ontslag. Het Ministerie van Justitie heeft in samenwerking met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) nu een nieuw wetsvoorstel gemaakt: Wetsvoorstel Verplichte GGZ, dat de wet BOPZ zal gaan vervangen.
De klankbordgroep bestond uit diverse experts, en in diverse bijeenkomsten werd ons gevraagd om onze mening, kritiek en suggesties te uiten mbt het wetsvoorstel Verplichte Zorg. Ik heb op elk onderdeel constructieve feedback gegeven, door middel van Manifesten die ik heb geschreven, met daarin mijn reflectie op de situatie. Ik heb daarbij consequent geprobeerd alle denk- en aannamefouten te verbeteren, en concrete oplossingen aan te dragen.

Mijn uitgebreide feedback op het wetsvoorstel (te vinden op www.mindrights.nl ) vond echter weinig gehoor, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ bleef nagenoeg onveranderd. Op dat moment besloot ik om dan maar mijn eigen conclusies te trekken, en een eigen model voor een wetsvoorstel uit te werken.
Als ingenieur heb ik geleerd hoe ik zoiets aanpak, en uit alle gegevens die ik verzameld had over het reduceren van dwang en mijn feedback op het wetsvoorstel, maakte ik een lijstje van eisen en wensen, waaraan een ideaal model zou moeten voldoen. Zo kreeg ik een helder beeld van wat ik zocht.
En al denkende, herinnerde ik me opeens dat ik ooit ergens een blaadje had gekregen over Eigen Kracht-conferenties, en ergens begon een belletje te rinkelen. Ik zocht het allemaal wat verder uit, en toen bleek dat de Eigen Kracht-benadering kan voldoen aan alle ideeen die ik over een alternatief model had.

Mijn alternatief voor de wet BOPZ/Verplichte GGZ gaf ik de naam Het Eindhovens Model.
In 2009 schreef ik een aantal stukken daarover naar de wetmakers, in de hoop dat zij dit alternatief zouden omarmen, maar helaas, dat gebeurde niet.

Mijn stukken stonden openbaar op internet, en ik werd toen al snel zelf benaderd door mensen van de Eigen Kracht-Centrale, die enthousiast waren over mijn plan om Eigen Kracht-conferenties in te zetten ter voorkoming van dwang in de GGZ. We besloten om samen te gaan werken, en om een pilotproject op te zetten in Eindhoven, omdat het erg belangrijk is om ook met concrete resultaten te komen, om aan te tonen dat de Eigen Kracht aanpak werkelijk beter is dan dwang.

Op de beamer werd het procedure-schema van het Eindhovens Model tevoorschijn getoverd, en ik gaf een toelichting op de uitbreiding van stappen ten opzichte van de oude situatie onder de BOPZ, en ook mbt wetsvoorstel Verplichte GGZ. En ik gaf aan op welke momenten er een Eigen Kracht-conferentie gevoerd zou kunnen worden.

Ik was erg trots toen ik vertelde dat ik de wetmakers van de dwangwetten (BOPZ en WVGGZ) zover had gekregen dat er een toezegging was eenzelfde constructie als in de jeugdzorg te maken (Motie Voordewind, voorjaar 2011), waarbij burgers in de eerste plaats de kans hebben om hun eigen plan te maken, alvorens de overheid mag ingrijpen.
Deze passage zou een grote fundamentele wijziging zijn in de constructie van de wet (BOPZ/WVGGZ), omdat men voorheen enkel de focus had op dwang en onvrijwillig ingrijpen, en de burger daarbij alle zeggenschap verloor, met alle vervelende gevolgen van dien. Via een Eigen Kracht-conferentie kan de focus komen liggen op echte zorg, in plaats van beheersing en symptoombestrijding. En als dwang voorkomen kan worden, bespaar je mensen een levenslang trauma. Dit biedt dus enorme kansen voor verbetering van de zorg in crisissituaties, en de kans om strijd, dwang en verergering te voorkomen. Dit is dus het Eindhovens Model.

Wil Janssen, regiomanager Eigen Kracht Noord Brabant, nam het woord van me over, en hij vertelde over de samenwerking in het pilotproject in Eindhoven. De stukken over het Eindhovens Model in het kader van de wetswijziging BOPZ/Verplichte GGZ hadden de aanleiding gevormd voor nader contact, en we besloten om er gezamenlijk werk van te gaan maken en het Eindhovens Model in de praktijk te brengen.

Ten eerste hebben we een Denktank voor het Eindhovens Model opgericht, die bestond uit Fiet van Beek, Ge de Wilde, Wil Janssen en Jolijn Santegoeds (ik dus). Samen hebben we de verdere plannen uitgewerkt en zijn we bij de gemeente Eindhoven geweest. Daar hebben we o.a. met de wethouder Lenie Scholten gesproken over het houden van Eigen Kracht conferenties als alternatief voor de BOPZ-procedure, oftewel om dwang te voorkomen. Dit idee werd positief ontvangen, en we kwamen tot een raamovereenkomst voor ca 30 conferenties in de Gemeente Eindhoven.

In Eindhoven zijn we dus begonnen met het opzetten van de pilot van het Eindhovens Model, maar we zien dezelfde ontwikkelingen ook wel terug in andere delen van het land, zoals bij Gert Schout in Groningen die via OGGZ ook dwangopnames probeert te voorkomen via Eigen Kracht-conferenties. We willen nu meer samenwerking tussen Eindhoven en Groningen, om van elkaar te leren, en om de resultaten gezamenlijk te verwerken, om zo een krachtig signaal af te geven naar de overheid.

Inmiddels is er ook een Eindhovens Eigen Kracht-kantoortje opgezet aan de Kronenhoefstraat 21 in Eindhoven, en daar werkt het Team Eindhoven, dat bestaat uit: Wil Janssen, Jeanette Vos en Klien van de Broek (en Jolijn Santegoeds is daarbij ook nog steeds betrokken).

Jeanette Vos, projectmedewerkster van Team Eindhoven Eigen Kracht, vertelde vervolgens nog wat meer over de organisatie in de Eindhovense context.

Eindhoven de Sociaalste
Eindhoven is uitgeroepen tot de slimste stad van de wereld, en in het gemeentelijke visiedocument WIJ Eindhoven, staat dat Eindhoven nu ook de sociaalste wil worden (en dat is dus echt slim!).

Het college van Eindhoven heeft de ambitie om nog deze raadsperiode te komen tot een fundamenteel andere manier van werken in het sociaal-maatschappelijke domein, waarbij de uitgangspunten zijn dat er vraaggestuurd en wijkgericht wordt gewerkt, dat de eigen kracht en het zelforganiserend vermogen van burgers wordt aangesproken en de effectiviteit en beperking van bureaucratie centraal staat bij de uitvoering van dit besluit.

Het gemeentelijke WIJ Eindhoven comité adviseert de gemeenteraad een systeeminnovatie, een trendbreuk, waarbij een aantal zaken compleet over een andere boeg moeten.

•             Van curatief naar preventief
•             Van formele zorg meer naar informele zorg
•             Van doelgroepen naar individuen
•             Van specialisten naar generalisten
•             Van verticaal naar horizontaal
•             Van sectoraal naar integraal
•             Van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd
•             Van verkoopmodel naar inkoopmodel
•             Van ‘9 tot 5’ naar flexibel

Daarbij is het belangrijk dat één huishouden één aanspreekpunt heeft en één plan!
Het terugvinden van de zelfregie hoort centraal te staan.

De gemeente Eindhoven wil de sociaal-maatschappelijke zorg dus anders organiseren, en toont daarbij veel ambitie. Dit is een gunstig klimaat voor het opzetten van Eigen Kracht en het Eindhovens Model. Inmiddels zijn er erg positieve en hoopvolle gesprekken geweest bij diverse sociaal-maatschappelijke organisaties, zoals woningbouw, GGD, Lumens Groep (welzijn en maatschappelijk werk) en de gemeente Eindhoven.

Met steun van de Gemeente Eindhoven, organiseert Eigen Kracht Eindhoven op donderdagmiddag 2 februari 2012 een grote bijeenkomst in het stadhuis van Eindhoven, met als doel om andere organisaties en verwijzers bewust te maken van de mogelijkheden voor Eigen Kracht-conferenties, ook op het vlak van GGZ.
Er zijn nu al meer dan 60 aanmeldingen vanuit allerlei instanties en organisaties, o.a. GGzE, Lumens Groep (Welzijn), NEOS, BJZ, CJG, MEE, Lunet Zorg, Ergon Re-integratie, Novadic Kentron, Fontys opleiding Social Studies, en een aantal stichtingen in het zelfhulpnetwerk, de Boei, Stibaza, e.a. Dat geeft aan dat er interesse is, en dat men openstaat voor nieuwe ideeen. Dat is erg positief.

Het gaat dus goed met Eigen Kracht Eindhoven.

Er kwamen veel vragen, vooral praktische vragen over hoe de aansluiting met de huidige praktijk werd gemaakt (bijv. of de GGZ het eigen plan accepteert, en of we als concurrent of partner werden gezien). We konden nog niet overal een duidelijk antwoord op geven, omdat we nog vrij vroeg in het project zitten, maar deze vragen zijn precies de redenen waarom we een grote bijeenkomst in het Stadhuis hebben georganiseerd, om de andere organisaties voor te lichten mbt onze rol en functie. Wij streven ernaar om partners te zijn van andere organisaties. Eigen Kracht is eigenlijk een besluitvormingsmethode, en kan dus in principe op elke beslissing in elk levensdomein worden toegepast. In die zin is het dus geen concurrentie voor de zorgaanbieders, maar het is eigenlijk meer een instrument voor het definieren van de zorgvraag en zorgafstemming (optimalisatie), en dat kan dus door elke organisatie gebruikt worden.

Een opmerking die me bij is gebleven was van een vrouw die zei dat regiomanagers en coordinatoren geen angst moesten hebben om te beginnen aan Eigen Kracht-conferenties met GGZ-clienten, want vroeger dacht men ook dat Eigen Kracht niet zou lukken met verstandelijk gehandicapten, terwijl juist gebleken is dat dat geen bezwaar hoeft te zijn, en dat er juist zeer goede resultaten kunnen worden behaald. Het gaat immers gewoon over mensen.
Ik vond dat een prachtige opmerking, die getuigt van inzicht, respect en onbevooroordeeld zijn. Dit is nu precies de reden dat ik vertrouwen heb in de mensen van de Eigen Kracht. Het zijn echte mensen.

Het was een erg leuke en inspirerende dag.

Voorkom dwang NU met Eigen Kracht Eindhoven!

Posted on 22 December 2011 by tekeertegendeisoleer

Mensen in Eindhoven, die een gedwongen GGZ-opname of gedwongen GGZ-behandeling willen voorkomen, kunnen nu terecht bij Eigen Kracht Eindhoven, Kronenhoefstraat 21.

Mensen die in een crisis dreigen te raken, kunnen nu bij ons terecht voor een Eigen Kracht-conferentie, om te zorgen dat zij weer de regie hebben xc3xa9n houden over hun eigen leven, zeker in contact met organisaties en overheden.

De Eigen Kracht conferenties zijn bedoeld om mensen gebruik te laten maken van hun eigen kracht, waarbij de kern ligt in empowerment, zelfredzaamheid, en ook samenredzaamheid.
Via een Eigen Kracht conferentie wordt er een plan gemaakt, met de hulp van naasten die uitgenodigd zijn. Alle aanwezigen denken mee, maar de hoofdpersoon beslist uiteindelijk wat er aan het eind van de conferentie in zijn/haar plan komt.
Een onafhankelijke Eigen Kracht-coxc3xb6rdinator brengt iemands familie en vriendenkring bijeen – zelfs als er geen contact meer lijkt te zijn – en organiseert de conferentie. In Eigen Kracht-conferenties komen de partijen samen om een concreet plan te maken voor de toekomst, uiteraard waar nodig met de informatie en eventuele hulp van de betrokken hulpverleners.
Het uiteindelijke plan treedt vervolgens in werking, en zal ook door hulpverleners als leidend plan worden beschouwd.

Meer informatie of aanvragen van een conferentie kan door contact op te nemen met Eigen Kracht Eindhoven aan de Kronehoefstraat 21 in Eindhoven, voor contactgegevens zie http://www.eigen-kracht.nl/nl/inhoud/regio-noord-brabant

Het volgende artikel xe2x80x9cEigen Kracht doorbreekt verkommeringxe2x80x9d illustreert heel duidelijk de kracht die Eigen Kracht kan hebben.

Voorbeeldcase uit Groningen (Schout, G. & Jong, G. de. xe2x80x9cEigen Kracht doorbreekt verkommeringxe2x80x9d. Maandblad Geestelijke volksgezondheid, november 2011)

Een zesenzestigjarige aan alcohol verslaafde man, B., is na zijn pensionering een sociaal isolement geraakt. Een hulpverlener van de verslavingszorg heeftxc2xa0 B. aangemeld om steun uit het netwerk te mobiliseren. B. is jaren geleden gescheiden. Het contact met zijn ex-vrouw, zijn kinderen en zijn broers is verwaterd of door conflicten abrupt verbroken. B. reageerde enthousiast op het voorstel van zijn casemanager een ekc in te zetten. Het doel was een sociaal vangnet rondom hem op te zetten die hem voor verder afglijden kan behoeden en hem ondersteunt om zijn leven weer op de rails te krijgen.

Voorbereiding
Tijdens de voorbereiding verzocht de coxc3xb6rdinator van de Eigen Kracht Centrale B. om op papier te zetten wie voor de conferentie zouden worden uitgenodigd. Hij noemde alleen oud-collegaxe2x80x99s. Opvallende afwezigen waren zijn kinderen en andere familieleden, zoals zijn broers. De coxc3xb6rdinator deed meerdere, vergeefse pogingen om B. op andere gedachten te brengen. Besloten werd de conferentie te organiseren met drie oud-collegaxe2x80x99s. De betrokken hulpverlener uitte zich enigszins sceptisch:

Ik vond het aantal personen die erbij waren wat karig. En ook de moeite die er voor is gedaan om toch misschien niet wat meer mensen uit te nodigen. Zeker als je kijkt naar wat voor type persoon onze clixc3xabnt is, dan denk ik van: ja, daar had wel iets meer uit gehaald kunnen worden. Hij heeft bijvoorbeeld een tweelingbroer en er is nog meer familie. En ja, er zijn wel wat verstoorde familiebanden geloof ik. Maar ik denk dat juist bij Eigen Kracht het belangrijk kan zijn om dat ook te herstellen.

Plan
De conferentie heeft tot een plan geleid waarin B. en collegaxe2x80x99s afspraken hebben gemaakt over hoe het sociale isolement te doorbreken, het drankgebruik binnen de perken te houden en duurzame aandacht te besteden aan het op orde houden van het huishouden en de zorg voor zichzelf. Een collega:

In het plan, dat vind ik wel mooi: het gaat om eigen kracht en in het plan staat ook eigenlijk van eh … de verantwoordelijkheid is voor B., B. moet contact zoeken, B. moet eerlijk zijn, B. maakt gebruik van ons. Maar de verantwoordelijkheid ligt steeds bij hem, ook in het plan. Daar staat en valt het mee.

Realistisch en haalbaar
Op de vraag of de doelen zoals deze in het plan staan realistisch en haalbaar waren, reageert dezelfde collega:

Ik denk dat dat doel wel behaald is. In zoverre: er is een begin in elk geval. We weten wat voor netwerk eraan vastzit en hoe dat geactiveerd kan worden. Dus we weten nu ook welke personen we moeten hebben. Dus in principe is dat al wel gehaald. Of dat op lange termijn sterk genoeg is? Ja, dat moet zich uitwijzen. Het zou goed kunnen dat als B. niet actief op zoek gaat naar die netwerken, dat het op een gegeven moment wel afzwakt. Dat het een telefoongesprek wordt van xc3xa9xc3xa9n keer in de vier xc3xa1 vijf maanden.

Uitkomst
Zowel schaamte als angst voor afwijzing hebben een bepalende rol gespeeld. B. verkeerde tot aan de conferentie in een negatieve spiraal van verslaving, verwaarlozing en isolement door schaamte voor zijn leefsituatie en angst om hierdoor te worden afgewezen. Schaamte blijkt na de conferentie echter ook de motor voor abstinentie en zelfzorg xe2x80x93 de hoofdpersoon wil zich niet weer zxc3xb3 hoeven te schamen. De ekc lijkt het proces van verkommering en isolement te hebben doorbroken.

Versnellingskamer: wijziging wetsvoorstel Verplichte GGZ

Posted on 9 December 2011 by tekeertegendeisoleer

Op dinsdag 29 november 2011 was bij het Buitenhuis in Den Haag een bijeenkomst met de naam Versnellingskamer om te brainstormen over nieuwe wijzigingen in het wetsvoorstel Verplichte GGZ. De bijeenkomst duurde van 9.30 tot ca 15.00 uur was georganiseerd door het Ministerie van Justitie i.s.m. VWS. Ik was wederom uitgenodigd om mee te denken vanuit het clientenperspectief, en ik zag veel bekenden uit de klankbordgroep die ook sinds 2008 in de consultatie van het wetsvoorstel waren betrokken.

We begonnen met een plenaire inleiding over de stand van zaken van het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

In 2007 werd de derde evaluatie van de wet BOPZ xc2xa0afgerond, en het Evaluatierapport Voortschrijdende inzichten was aanleiding voor een nieuw concept-wetsvoorstel in 2008. Daarop volgden consultatierondes met klankbordgroepen (waar ik ook in heb deelgenomen, zie mijn feedback op http://mindrights.nl/docu_en_info.htmxc2xa0)

Vervolgens werden pilots gestart met de voorgestelde multidisciplinaire commissie Verplichte GGZ, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ ging in juni 2010 naar de Tweede Kamer.

Maar de Tweede Kamer besloot dat het instellen van de multidisciplinaire adviescommissies te duur was en heeft de opdracht gegeven om een procedurewet te maken zonder de commissie. Er komt nu dus een Nota van Wijziging, waarbij gezegd kan worden dat het om een erg grote wijziging gaat (want de wegbezuinigde multidisciplinaire commissie zou juist een belangrijke kwaliteitstoets gaan uitvoeren, in plaats van enkel een toets door een onafhankelijke psychiater zoals in de wet BOPZ).

In april 2011 is er een bijeenkomst geweest over een mogelijke rechtbankkamer Verplichte GGZ, maar dat idee is vrij snel onethisch en financieel onhaalbaar bevonden.

Er werd een vergelijking gemaakt dat het wetsvoorstel met de commissie eigenlijk een xe2x80x9cte dure autoxe2x80x9d was, en dat we nu op zoek moesten gaan naar iets goedkopers.

De Tweede Kamer heeft gevraagd om een procedurewet, en dat betekent dat het nu niet meer over de inhoud gaat, want die ligt al bij de Tweede Kamer.

Er dient nu een nieuw voorstel te komen met een procedurebeschrijving voor de zorgmachtiging, en daarover gingen we dus brainstormen via de Versnellingskamer.

De toekomstige wijzigingen zullen vermoedelijk niet meer teruggekoppeld worden in een officiele consultatieronde met de veldpartijen, xc2xa0want ook dat ligt nu bij de Tweede Kamer (mogelijk zal er nog wel informele consultatie met de veldpartijen zijn).

De rol van de Raad van State bij dit wijzigingsproces is nu nog niet helemaal duidelijk.

Een fase-overzicht van het wetsvoorstel Verplichte Zorg is te vinden op: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wetgevingskalender/2010/07/05/integrale-herziening-van-de-wet-bopz-wetsvoorstel-verplichte-ggz-jus

De Versnellingskamer van 29 november 2011 had als doel om mee te denken over mogelijke procedure-constructies, waarbij de centrale vraag was: hoe te zorgen voor meer informatie in de voorfase, zodat men tot een gedegen oordeel zou kunnen komen.

Na deze inleiding gingen we in kleinere groepjes aan de slag. Het was ietwat chaotisch en informeel, maar dat was ergens ook wel prettig, want ik kon gewoon zeggen wat ik dacht, zonder formaliteiten.

In het World Cafe waren discussie-tafeltjes ingericht, en elke ronde waren er 5 deelnemers per tafel. We moesten ons verplaatsten in verschillende actoren (rechter, psychiater, geneesheer-directeur enz.) en met diverse rollen experimenteren in de procedures rond Verplichte GGZ. Onze ideeen en opmerkingen werden genotuleerd, en zo wil men een beeld verkrijgen van verschillende mogelijkheden.

In de Versnellingskamer stonden laptops klaar voor iedereen, en via het scherm konden we volledig anoniem allerlei vragen beantwoorden en ideeen geven.

Ik vond het echt een enorm pittige bijeenkomst vanwege de toonzetting van het wetsvoorstel, en ik heb zelfs een paar keer overwogen om deze bijeenkomst eerder te verlaten, omdat we enkel binnen de marge mochten brainstormen, maar ik heb fundamentele bezwaren, en fundamentele alternatieven.
Het voelde dus alsof er hier niks te behalen was (tijdsverspilling), en ik wilde niet de indruk wekken dat ik me aansloot bij dit paternalistische wetsvoorstel dat de reikwijdte van dwangtoepassing enorm verruimd. Daar wil ik mijn naam niet aan verbinden, en ik voelde me dus ook niet op mijn plek daar.

Ik heb dat ook flink geuit: Ik vond dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ geen verbetering inhoudt ten opzichte van de wet BOPZ, omdat de criteria en dwangmogelijkheden verruimd worden, en dat is een serieuze verslechtering voor de positie van de client. Dwang is namelijk onwenselijk en maakt de problemen van de client vaak erger.

De hele procedure-discussie lijkt wel een afleidingsmanoeuvre, zodat we het vooral niet kunnen hebben over de ware kern van het voorstel, namelijk de verruimde criteria en opgerekte dwangmogelijkheden (bijv. ambulante dwang), wat voor clienten dramatisch is, en zeker geen betere rechtsbescherming biedt dan de BOPZ. xc2xa0En hierover vindt nauwelijks discussie plaats, terwijl er xe2x80x9cvoortschrijdende inzichtenxe2x80x9d zijn, en de zorgverleners actief bezig zijn met dwangreductie (gesubsidieerd door dezelfde overheid die nu plannen maakt voor dwangverruiming), en er nota bene ook een nieuw VN-verdrag is dat stelt dat dwang niet langer acceptabel is! Het KAN toch niet zo zijn dat Nederland opeens geen waarde meer hecht aan mensenrechten!

Ik vind het enorm verdrietig dat er niet meer innovatietalent is doorgedrongen in het wetsvoorstel, en ik was echt ontstemd door het feit dat het wetsvoorstel maar doordendert, zonder aandacht te besteden aan de zorgvuldige feedback, kennis en alternatieven die de
veldpartijen aandragen.

En zeker als het hele wetsvoorstel vooral een procedurele wijziging omvat (verantwoordelijkheden zoals dossierzorg en oordeelsbevoegdheid). Waarom zou je dan een hele nieuwe wet maken? Waarom worden de criteria en reikwijdte opgerekt? Waarom gaat men in tegen internationale verdragen (zoals het nieuwe VN-verdrag CRPD), wat Nederland vermoedelijk volgend jaar (2012) zal ratificeren. Het is toch tijdverspilling om nu een nieuwe wet te maken, die niet in overeenstemming is met de uitgagspunten van dat nieuwe VN-verdrag?

Er zijn mogelijkheden genoeg om een ander systeem te maken, waarbij de rechten van de client centraal staan. Het Eindhovens Model is bijvoorbeeld een van de mogelijkheden, waarmee dwang daadwerkelijk voorkomen kan worden (zie o.a. het artikel Eigen Kracht doorbreekt verkommering uit magazine Geestelijke Volksgezondheid (MGV) van november 2011).

Maar de overheid kiest er blijkbaar voor om krampachtig vast te houden aan ouderwetse methodes, die gebaseerd zijn op beheersen en niet op voorkomen. En de overheid weigert blijkbaar om gedegen onderzoek te doen naar internationale ontwikkelingen, zoals het nieuwe VN-verdrag (CRPD). Maar de tijd zal ons inhalen. xc2xa0Een VN-verdrag is niet te negeren.

Nederland is een van de laatste landen van Europa die het VN-verdrag CRPD nog niet geratificeerd heeft. Ik begrijp dit niet. Waarom staat Nederland niet vooraan met innoveren?

Deze gang van zaken gaat mij erg aan het hart. Vandaar ook dat we via het Eindhovens Model erg hard aan de slag zijn om Eigen Kracht-conferenties mogelijk te maken voor mensen die in aanraking dreigen te komen met Verplichte GGZ of BOPZ. Daarmee kunnen we hopelijk voorkomen dat gedwongen interventies plaatsvinden, en dus ook voorkomen dat hetzij de BOPZ, hetzij de wet Verplichte GGZ daadwerkelijk gebruikt wordt. Op die manier kunnen we de negatieve impact van deze wetten misschien toch beperken.

Toen ik aangaf dat ik de bijeenkomst behoorlijke tijdsverspilling vond, vanuit mijn missie, benadrukten de wetschrijvers van het Ministerie dat ze graag wilden dat ik erbij bleef, juist omdat ik zoxe2x80x99n ander perspectief had dan de rest.
Ik heb het volgehouden om erbij te blijven, en ik heb eigenlijk voornamelijk de onhaalbaarheid benadrukt.

Ik vind het achterhaalde wetsvoorstel en het karige consultatieproces eigenlijk een schande voor een vooraanstaand land als Nederland. En ik begrijp werkelijk niet waarom men dit verkiest.

Na afloop heb ik nog even staan praten met de schrijvers van het wetsvoorstel, en heb ikxc2xa0benadrukt dat het VN-verdrag CRPD niet te negeren is. Ik vertelde ze dat er ook bij de VN zelf aanvankelijk discussie was omtrent de zelfbeschikking van psychiatrische patienten en mensen met intellectuele beperkingen, omdat dit blijkbaar een hele moeilijke groep is. Maar uiteindelijk, na lange discussie en voorlichting, werd er bij de VN unaniem
besloten om deze groep ook in het nieuwe VN-verdrag CRPD op te nemen. Het is dus niet gek dat men hier aanvankelijk over twijfelt of vragen heeft (zo gaat dat altijd met gestigmatiseerde, gemarginaliseerde groepen, denk maar aan vrouwenrechten, of rechten voor mensen met een andere afkomst). Maar juist daarom is er een nieuw VN-verdrag gekomen, om de rechten van deze kwetsbare groepen collectief te gaan beschermen.

Er is een hele grote cultuuromslag nodig, met goede toegankelijke vrijwillige zorg, zodat er ook echte preventie mogelijk is. Maar preventie kan alleen als mensen geen angst meer hebben van de GGZ, omdat deze niet meer over de grenzen van de patienten heengaat, maar daadwerkelijk heilzaam is. Het afschaffen van dwang zal een deel van de drempelvrees wegnemen en preventie mogelijk maken, maar een goede toegankelijkheid (zonder wachtlijsten) is van een evenredig belang, om te voorkomen dat mensen afglijden in ernstige crisissen (waar de GGZ vervolgens een zware taak aan heeft). Het is enorm belangrijk om in een vroeg stadium goede hulp beschikbaar te hebben, dat is voor iedereen
beter. En als het gebrek aan zorg is opgelost, en de problemen niet meer totaal uit de hand hoeven te lopen, dan zal ook het beeld dat men heeft van psychiatrische patienten veranderen. xc2xa0Dan zal blijken dat al die zogenaamde agressie van patienten slechts een tijdsbeeld was, en het allemaal een reden had, en dat de agressie voortkwam uit onmacht en leed dat de patienten al die tijd moesten dragen, het leed omdat ze geen volwaardig leven hadden, maar beheersmatig werden geleefd.

Ik vond het echt een zware dag. Vooral omdat het zo hopeloos leek. Het is echt een gemiste kans van de overheid dat het wetsvoorstel zo weinig doet aan toekomstbestendige alternatieven.

August Nieland, een van de wetschrijvers benadrukte toen dat hij xe2x80x9ceenzelfde constructie als in de Jeugdzorg wilde gaan maken met betrekking tot het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferenties in de GGZxe2x80x9d.

Dat zou dus inhouden dat er een passage in de Nota van Wijziging / gewijzigde wetsvoorstel Verplichte GGZ komt, waarbij gesteld wordt dat iedere burger (iedere client) het recht heeft om in de eerste plaats een eigen plan te maken, en daarbij ondersteuning te krijgen, zoals bijvoorbeeld door Eigen Kracht-conferenties. Dat zou mooi zijn. In ieder geval een verbetering ten opzichte van hoe het nu is.

Ook benadrukte August dat visitatie zeker verboden was in het nieuwe wetsvoorstel (zie de Memorie van Toelichting). Met deze twee voorbeelden wilden ze aantonen dat ze wel degelijk luisterden naar de ideeen die er uit het veld kwamen. Er werd mij beloofd dat er in het vervolg een antwoord zou komen op mijn feedback en input voor discussie.

Ik zal ze eens vragen waarom ze geen aandacht besteden aan het nieuwe VN-verdrag, en waarom ze onhaalbare, en niet-toekomstbestendige wetsvoorstellen uitschrijven…

Nieuw VN-verdrag maakt wetsvoorstel Verplichte GGZ onmogelijk

Posted on 25 November 2011 by tekeertegendeisoleer

Deze weblog was gecrasht, en helaas heb ik dus een periode geen blogs kunnen posten, maar inmiddels is de server weer hersteld en hebben we ons berichtenarchief weer terug. We werken nog aan het herstellen van de vormgeving.

Hoogtepunten van de laatste tijd:

Ik ben in oktober 2011 in Zuid Afrika geweest voor 2 congressen (PANUSP en WCMH)

En direct daarna, op 4 november was ik uitgenodigd in Strasbourg voor een High Level meeting (zie mijn verslagen op www.punkertje.waarbenjij.nu )

Inmiddels ben ik weer terug in Eindhoven, en ik heb het nog steeds druk, o.a. met de pilot van het Eindhovens Model, een review van een kwaliteits-toolkit van de World Health Organization en et herstellen van deze weblog. Ook is er volgende week op 29xc2xa0november weer een vergadering over xc2xa0het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

En omdat Stichting Mind Rights vandaag precies xc2xa05 jaar bestaat, hebben we uitgerekend vandaag de volgende verklaring rondgestuurd naar beleidsmakers en andere betrokkenen:

22/11/11xc2xa0 Belangrijke informatie inzake wetten en regels in de GGZ.

xc2xa0

Nieuw VN-verdrag maakt wetsvoorstel Verplichte GGZ onmogelijk

Er is een nieuw VN verdrag: Convention on the Rights of Persons with Disabilities

CRPD: Verdrag voor de Rechten voor Personen met Beperkingen

Dit verdrag beschrijft dat iedereen dezelfde rechten heeft. Dus als je xe2x80x9cniet-beperktexe2x80x9d
mensen niet preventief mag opsluiten, dan mag dat met clixc3xabnten ook niet (art. 14). En als iedere volwassen persoon het recht heeft om te leven zoals hij/zij dat wil, dan mogen clixc3xabnten dat ook (art. 12 zelfbeschikking).

Iedereen heeft recht op vrijheid, en vrijheden mogen niet worden ontnomen op basis van
het hebben van een beperking. Het bestaan van een beperking mag geen factor zijn in beslissingen, want dat is ongelijkheid en discriminatie (art.3 en 4). Dit betekent dus dat mentale en intellectuele beperkingen (zowel langdurend als kortdurend), geen basis kunnen vormen voor vrijheidsbeneming (ook niet gedeeltelijk).

Wetten met een koppeling tussen xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en xe2x80x9cpsychiatrische ziektexe2x80x9d (zoals de wet BOPZ en het wetsvoorstel Verplichte GGZ) dienen vervangen te worden door neutrale wetgeving waarbij de ziekte geen rol speelt, en die voor iedereen in gelijke mate geldt.

De internationale wetgeving verandert: Geen dwang meer!

Nederland heeft het CRPD nog niet geratificeerd, maar de rechten uit dit nieuwe VN-verdrag (CRPD) zullen ook in andere VN-onderdelen worden doorgevoerd (zoals het Verdrag tegen Marteling en andere wrede, inhumane en vernederende behandeling: CAT). Het Comitxc3xa9 ter Preventie van Marteling en wrede, inhumane behandeling (CPT/SPT)xc2xa0 bezoekt niet alleen gevangenissen, maar ook psychiatrische instellingen. Daardoor zal het niet mogelijk zijn om de rechten van mensen met beperkingen c.q. universele mensenrechten te negeren.

Gedwongen behandeling en/of gedwongen verblijf in een instelling is niet langer meer
toegestaan onder de internationale verdragen, en zal geleidelijk steeds meer als ill treatment worden aangemerkt, d.w.z. vernederend en inhumaan. Zelfs de juridische term torture : marteling, komt voorbij, omdat clixc3xabnten vaak systematisch onder druk gezet worden om xe2x80x9ctoe te gevenxe2x80x9d aan bijv. xe2x80x9cziekte-inzichtxe2x80x9d, en werkelijk worden beroofd van vele vrijheden als zij niet xe2x80x9caangepastxe2x80x9d zijn, en dit gebeurt onder verantwoordelijkheid van de Staat (dus valt het onder de definitie van marteling). Het CRPD stelt dat elk mens dezelfde rechten heeft, zoals recht op vrijheid, integriteit, een eigen mening enz.

Nationale wetgeving: aansluiten of uitsluiten?

De dwangreductie- en kwaliteits-projecten in de zorgsector sluiten feitelijk al aan bij de nieuwe doelstellingen uit het VN-verdrag CRPD, en dienen gestimuleerd te worden. In voorgaande jaren heeft de overheid dwangreductie en zorg-innovatie ook daadwerkelijk gesteund (o.a. via nationale subsidie voor projecten Dwang en Drang).

Echter het wetsvoorstel Verplichte GGZ verruimd de mogelijkhedenxc2xa0voor dwangtoepassing, en draagt daardoor niet bij aan dwangreductie, en is bovendien in strijd met internationale verdragen, zoals bijvoorbeeld CATxc2xa0en CRPD. Het internationaal recht plaatst ons sinds het uitkomen van het CRPD (2006-2008) in een transitie-fase waarbij nieuwe normen van kracht zijn. Het gaat nu om daadwerkelijke verbeteringen, met serieuze urgentie.

Er zal een fundamenteel gewijzigd wetsvoorstel moeten komen, waarbij zeggenschap en ondersteuning centraal staan, want ook in Nederland zal hoe dan ook een overgang moeten plaatsvinden naar kwalitatieve service op vrijwillige basis, ook in crisissituaties.

Er zijn good practices te vinden, waaruit een nationaal transitiebeleid en nieuwe wetgeving kan voortvloeien, zoals bijvoorbeeld Het Eindhovens Model voor xe2x80x9cOpen
Mind-support meetingsxe2x80x9d, en de projecten Dwang en Drang. Met de juiste impulsen heeft Nederland wel degelijk potentieel om een goed zorgsysteem en wetgeving te ontwikkelen dat past bij de nieuwe stijl van zorg, en in overeenstemming is met het CRPD.

Eenieder heeft de keus om energie steken in een toekomstbestendig ontwikkeling van de rechten uit het CRPD, of om daar niets mee te doen. En daarom is nu dus uw keus die bepaalt of Nederland binnenkort wel of niet voldoet aan VN-verdragen.

De oorspronkelijke tekst van het VN-verdrag CRPD is te vinden op:xc2xa0 ww.un.org/disabilities

Deze informatie wordt u aangeboden door Stichting Mind Rights – www.mindrights.nl

Auteur en contactpersoon: Jolijn Santegoeds – tekeertegendeisoleer@hotmail.com

Komt het Eindhovens Model in Wetsvoorstel Verplichte GGZ?

Posted on 23 April 2011 by tekeertegendeisoleer

Expertmeeting Wetsvoorstel Verplichte GGZ

Op woensdag 13 april 2011 ging ik naar de Academie voor Wetgeving aan de Lange Voorhout in Den Haag voor een Expertmeeting die georganiseerd was door het Ministerie van VWS en het Ministerie van Veiligheid & Justitie, over het gewijzigde wetsvoorstel Verplichte GGZ.

Het oorspronkelijke wetsvoorstel Verplichte GGZ, dat in 2010 naar de Tweede Kamer is verzonden diende bijgesteld te worden, omdat de Tweede Kamer vond dat de voorgestelde Commissie Verplichte GGZ te duur was (kosten ca. 10-12 miljoen per jaar). Er diende een goedkoper alternatief gemaakt te worden. De ministeries van VWS en V&J hebben toen een alternatief bedacht in de vorm van een Rechtbank-Kamer Verplichte GGZ (een gespecialiseerd loket voor GGZ-zaken binnen de bestaande rechtbanken xe2x80x93 in plaats van een aparte organisatie van Commissies Verplichte GGZ). De ministeries wilden graag feedback op dit plan, en dus werd er om het nieuwe voorstel van een Kamer Verplichte GGZ te bespreken een expertmeeting georganiseerd met 25 genodigde experts, waar ik er dus 1 van was.

Het voorstel van het Ministerie om een Kamer Verplichte GGZ in te richten met een rechter en 2 deskundigen is min of meer van tafel geschoten door de aanwezigen, met als belangrijkste argument dat deskundigen VOOR de tafel van de rechter horen, en niet erachter. De rechter kan specifieke deskundigheid nu ook al op afroep inzetten (horen). Binnen het huidige Nederlandse rechtssysteem is het ondenkbaar dat deskundigen bevoegd zouden zijn om te oordelen over de legitimiteit van hun eigen vakgebied, die afweging is juist een taak van een objectieve en belangenloze rechter. Deskundigen kunnen daarom als experts enkel een adviserende rol vervullen in de besluitvorming over dwangtoepassing en inbreuken in de burgervrijheid van een persoon.

Andere tegen-argumenten waren dat een rechtbank-kamer Verplichte GGZ waarschijnlijk tot meer procedurele bureaucratie leidt, en organisatorisch waarschijnlijk onhaalbaar is. Ook kan men zich afvragen wat er overblijft van de diepgang van de dialoog en bemiddeling wanneer men lijnrecht tegenover elkaar in een ongezellig gerechtsgebouw zit. En er wordt gevreesd dat er binnen de rechtbank te weinig tijd zal zijn om een gedegen vooronderzoek uit te voeren en iedereen vooraf te horen, waardoor er uiteindelijk teveel op basis van dossiers zal worden geoordeeld. Bovendien zouden de kosten van een (Rechtbank-) Kamer Verplichte GGZ ook nog eens vergelijkbaar zijn met de voorgestelde Commissie Verplichte GGZ, en schiet men er dus niets mee op.

Kort gezegd was er dus weinig draagvlak voor een dergelijk idee van een multidisciplinaire rechtbankkamer Verplichte GGZ.

Aan het begin van de pauze werd geconcludeerd dat er dan dus gezocht diende te worden naar een nieuwe constructie tussen een oordelende rechter en adviserende deskundigen. Er komt immers hoogstwaarschijnlijk geen Commissie Verplichte GGZ vanwege de hoge kosten, en een rechtbankkamer is blijkbaar ook geen goede optie. De centrale vraag is dan hoe men de beoogde bemiddeling mbt de minst ingrijpende mogelijkheden dan vorm zou kunnen geven, en hoe men dit kan koppelen aan een oordelende rechter.

Ik noemde uiteraard direct de mogelijkheid van het Eindhovens Model (Supported Decision Making door Eigen Kracht-conferenties in crisissituaties op het gebied van geestelijke gezondheid) en er werd mij gevraagd om na de pauze als eerste spreker een korte presentatie te houden over het door mij bedachte Eindhovens Model.

In mijn spreektijd lichtte ik toe dat alle patixc3xabnten in de eerste plaats burger zijn, en dat, indien men zegt dat xe2x80x9cde regie enkel ontnomen wordt als de burger niet meer tot oordelen in staat isxe2x80x9d, dat er dan ook daadwerkelijk geprobeerd zou moeten zijn om de burger de regie te laten voeren, en daar ook ondersteuning bij aan te bieden. En dat kan dus door middel van een Eigen Kracht-conferentie, waarbij de hoofdpersoon zelf personen uit zijn/haar netwerk kan uitkiezen en kan vragen om mee te denken over een goede oplossing, en daarbij is er dan automatisch aandacht voor alternatieven voor dwang en de minst ingrijpende oplossing. want het gaat immers om een naastbetrokkene die men leed wil besparen. De Eigen Kracht-conferentie omvat een oplossingsgerichte dialoog, waarbij de focus niet ligt op een gevaarscriterium en de juridische mogelijkheden voor dwangtoepassing (wat voor verdeling van de partijen zorgt), maar de focus ligt juist op herstel, samenleven en het vinden van creatieve oplossingen. Eigen Kracht-conferenties zorgen voor meer sociale verbindingen, en bovendien kan er via een Eigen Kracht-conferentie een aansluiting gemaakt worden tussen mantelzorg en zorg van zorgaanbieders, en wordt vraagsturing, vermaatschappelijking en zorg-efficiency bevordert, en geeft men het begrip zorg op maat een concrete uitwerking. Het Eindhovens Model past dus helemaal binnen de moderne zorgvisie, en is ook nog eens vele malen goedkoper in de uitvoering.

Ook voorkomt het besluitvorming op basis van een beheersingsgerichte momentopname. Namelijk, in het huidige systeem de wet BOPZ, en ook onder de voorgestelde varianten van de Wet Verplichte GGZ, is het zo dat de uiteindelijke besluiten over dwangtoepassing in GGZ-crisissituaties doorgaans worden genomen door personen die de hoofdpersoon niet zeer goed kennen en op afstand staan van diens leven (namelijk rechters en hulpverleners), en zij nemen dus eigenlijk op basis van een momentopname en papieren dossiers met diagnoses en voorgeschiedenis, zeer ingrijpende beslissingen over beperkingen in de persoonlijke vrijheid. Ook is er onder de BOPZ en WvGGZ geen enkele sprake van preventie, maar is er een gevaarscriterium waaraan voldaan moet worden, wat in de praktijk inhoudt dat er pas iets aan acute zorg gedaan kan worden als het eigenlijk al uit de hand gelopen is. En vervolgens ligt de focus bij de BOPZ en WvGGZ onder het mom van xe2x80x9czorgxe2x80x9d enkel op de aanwezigheid van gevaar of risico op schade, en bekijkt men enkel de mogelijkheden voor dwang, maar dwang is geen zorg. Deze situatie is zeer onwenselijk, en de dialoog moet dus verschoven worden van beheersingsmaatregelen, naar werkelijke zorg-inhoud. Het Eindhovens Model voorziet in die zorg-inhoudelijke dialoog, en is een methode die vele kansen biedt om de tevredenheid en levenskwaliteit van de betrokken client te verbeteren.

Ik had dit hele pleidooi voor de expertmeeting al voorbereid, en ik had voor alle aanwezigen een informatiemapje samengesteld over het Eindhovens Model.

Ik sloot af met de opmerking dat ik vond dat er in de nieuwe wet altijd voor alle burgers eerst een mogelijkheid zou moeten zijn om een eigen plan te maken, en de mogelijkheid te krijgen om daarbij ondersteund te worden met bijvoorbeeld een Eigen Kracht-conferentie, voordat men in juridische processen stapt om de regie over te nemen. Dat is het Eindhovens Model.

Mijn presentatie werd positief ontvangen, en helemaal niet weggewimpeld. Integendeel! Er volgde zelfs een soort filosofische stilte, en toen kwamen er positieve reacties op gang. Er was iemand die zelf ervaring had met werken met Eigen Kracht-conferenties, en haar ervaringen waren erg positief en idee om dit ook in de GGZ in te zetten leek haar erg kansrijk. Ook uit juridische hoek kwam bijval en wer4d benadrukt dat ingrijpen in burgervrijheden inderdaad heel ernstig was en er echt een noodzaak was om alles in te zetten om dat te voorkomen. Ook vanuit VWS werd erg positief gereageerd en men zag in dat dit eigenlijk een heel zorg-inhoudelijk plan was, waarbij de effecten voor de client positief en langer houdbaar zijn. En het draait uiteindelijk natuurlijk om het leven van de client.

Er was een korte discussie over of dit dan in de WvGGZ zou moeten, of dat het algemene zorgkwaliteit was, of in een richtlijn hoorde, maar ik geloof dat de algemene ondertoon wel was dat dit beter officieel en dwingend vastgelegd zou moeten zijn, ivm de bekende weerbarstigheden uit de praktijk.

Er werd nog wat verder gebrainstormd over de juridische constructie: zoals een besluitvormende kamer, een adviserende kamer, een oordelende kamer, een enkelvoudige of meervoudige kamer, een kamer of een uitgeklede commissie enz. Mijns inziens is dat nog steeds de laatste stap in het verhaal (het ultimum remedium), en helaas is dat deel nog steeds dominant en overheersend in de wet, en daarom richt ik me steeds op het overige deel: het voorkomen van dwang. Ik weet ook niet zo heel veel van alle juridisch-technische aspecten (verschillen tussen een rechter en rechter-commisaris enz), dus ik probeer in dat deel gewoon te anticiperen op wat er voorbij komt, en ik richt mijn pijlen op werkelijk wenselijke veranderingen..

De slotconclusie van de middag is dus dat het ministerie is teruggestuurd naar de tekentafel, en dat biedt weer nieuwe kansen. In het officiele samenvattende slotwoord van de middag werd het Eindhovens Model al min of meer geintegreerd in de mogelijke toekomstige constructie in de trant van:

xe2x80x9cxe2x80xa6 en als voorwaarde kan dan opgenomen worden dat iemand altijd in de gelegenheid is gesteld om een eigen plan te maken en er een Eigen Kracht-conferentie is aangeboden.. voordat men in het juridische deel van de WvGGZ terechtkomt, waarover nog meer beraad gevoerd zal worden hoe dat eruit zal gaan zien.xe2x80x9d

Ik ben uiteraard supertrots op het feit dat mijn alternatieve model nu gehoor lijkt te vinden, en misschien zelfs opgenomen gaat worden in het nieuwe wetsontwerp. Ik zie het als een echte doorbraak. Ik hoop echt dat in het volgende wetsontwerp het recht wordt opgenomen om burgers altijd in de gelegenheid te stellen eerst een eigen plan te maken. Dat zou gedwongen zorgmachtigingen kunnen voorkomen, en kan dus een enorm verschil maken in het leven van de hoofdpersoon. Zonder zorgmachtiging mag er immers geen dwang toegepast worden en blijft deze persoon veel leed bespaard.

(meer inhoudelijke informatie over het Eindhovens Model is te lezen in de manifesten 1 t/m 5, te vinden op www.mindrights.nl bij Docu en Info. Voor informatie over Eigen Kracht-conferenties, ga naar www.eigen-kracht.nl )

Voortgang pilotproject Eindhovens Model

Op woensdag 20 april 2011 was er weer een bijeenkomst bij de gemeente Eindhoven over het pilotproject van het Eindhovens Model. Bij deze bijeenkomst werd de begroting doorgesproken met de accountmanager van de Gemeente Eindhoven, en dat verliep ook allemaal erg positief. Voor de pilot zal een raamovereenkomst worden gemaakt, zodat alle instellingen in principe aanspraak kunnen maken op deze methode, want de Eigen Kracht-conferentie is geen instelling, maar een instrument van de burger, en daarom is het ook nodig om het project te financieren op stukprijs (nog geen 5.000 euro per stuk). De begrote kostenposten zijn doorgesproken met de Gemeente Eindhoven, en het geheel was helder en akkoord. De financiele administratie wordt door de Eigen Kracht-centrale uitgevoerd, en we zijn nu dus klaar om echt te starten met het Eindhovens Model en Eigen Kracht-conferenties aan te bieden aan mensen die in dwangbehandeling terecht dreigen te komen. Dus de lijnen zijn geopend!

Dat gaat dus allemaal wel lekker zo.

Naar Zuid Afrika en ander goed nieuws

Posted on 7 April 2011 by tekeertegendeisoleer

Er is veel gebeurd in de afgelopen tijd en er zijn verschillende nieuwtjes te melden.

World Mental Health Congress in Kaapstad, Zuid-Afrika, oktober 2011
Het meest bijzondere nieuws is wel dat ik ben geselecteerd om een poster presentatie te komen doen over het Eindhovens Model bij het World Mental Health Congress, 17-22 Oktober 2011 in Kaapstad, Zuid Afrika (www.wmhc2011.com )

Ik had namelijk een samenvatting ingestuurd over het Eindhovens Model (mijn alternatieve procedure voor het wetsvoorstel Verplichte GGZ), en het wetenschappelijke comite heeft mijn inzending relevant bevonden voor poster presentatie op het wereldcongres. Daar ben ik uiteraard enorm trots op!!

Momenteel ben ik op zoek naar sponsors die deelname aan het congres in Zuid Afrika mogelijk willen maken. Indien er voldoende geld binnenkomt, wil ik ook nog een korte studiereis maken om instellingen en clientenorganisaties in Zuid Afrika te kunnen bezoeken. Bijv. het Ubuntu Centre in Kaapstad, waar Moosa Salie, mijn collega van WNUSP werkt. Er is ongeveer een bedrag tussen de 2500 en 5000 euro nodig om dit allemaal te kunnen doen, en dat ga ik dus proberen in te zamelen. Elke donatie helpt!

Wetsvoorstel en Eindhovens Model
Verder ben ik volgende week, op woensdag 13 april 2011, uitgenodigd voor een Expertmeeting vanuit het Ministerie van Volksgezondheid samen met het Ministerie van Justitie, over het gewijzigde wetsvoorstel. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel Verplichte GGZ bekeken, en zij vonden het een te duur plan. Daarop is er bij het Ministerie van Volksgezondheid i.s.m. Justitie gekeken of het wetsvoorstel nog aangepast kon worden, om de kosten lager te maken. Nu is er dus een alternatief bedacht, en dat zal volgende week voorgelegd worden aan 25 experts uit het veld, en daar ben ik er 1 van. De experts mogen dan kort reageren op het plan, en daarna ook nog schriftelijk reageren.

Uiteraard ben ik nog steeds van mening dat het Eindhovens Model een onmisbaar element is van goede wetgeving voor het hanteren van crisissituaties op het gebied van geestelijke gezondheid, en ik zal dan ook mijn best blijven doen om dat over te brengen.

Het volgende positieve nieuws is dat er een wetswijziging is doorgevoerd in de Jeugdzorg. Op 15 maart 2011 is er een Amendement (Nr. 32 015) ingediend dat door de hele Kamer gesteund werd, en daarmee is nu bij wet vast komen te liggen dat gezinnen in de eerste plaats het recht hebben om hun eigen plan te maken wanneer ze in een probleemsituatie terechtkomen.

In de toelichting van het Amendement staat:

xe2x80x9c Dit amendement beoogt ouders, familieleden en anderszins direct betrokkenen de mogelijkheid te geven om voor of tijdens een ondertoezichtstelling (OTS) zelf een plan op te stellen. Op deze manier wordt een beroep gedaan op direct betrokkenen om mee te denken en mee te helpen aan een oplossing. Burgers zijn in veel gevallen zeer wel in staat verantwoordelijkheid te nemen voor problemen in eigen familie- of vriendenkring. Sociale samenhang draagt daarnaast bij aan het welzijn van kinderen. Door vormen van hulp van betrokkenen en steun uit directe kring kan bovendien uithuisplaatsing worden afgewend en wordt netwerkpleegzorg bevorderd.

Als voorbeeld dient de zogenaamde Eigen Kracht-conferentie, waarbij het familie- en vriendennetwerk onder leiding van een onafhankelijk coxc3xb6rdinator zelf een plan opstelt en uitvoert. Daarmee komt de regie bij de burger te liggen. Gebleken is dat de eigenaar van het probleem, samen met eigen mensen, ook de sleutel voor de oplossing in handen heeft. Daarbij kan de kennis en bijstand van jeugdzorgprofessionals worden ingeroepen.

Door de wijzigingen die door het amendement in het wetsvoorstel worden aangebracht, stelt Bureau Jeugdzorg altijd als eerste stap in de uitvoering van de ondertoezichtstelling het gezin in de gelegenheid een plan van aanpak op te stellen, tenzij xe2x80x93 kort gezegd xe2x80x93 de veiligheid van het kind dit niet toelaat.xe2x80x9d

Lees hier de officiele tekst van het Amendement https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-32015-41.html?zoekcriteria=%3fzkt%3dEenvoudig%26vrt%3d32015&resultIndex=3&sorttype=1&sortorder=4

Wij hopen met het Eindhovens Model eenzelfde soort constructie te kunnen maken voor het wetsvoorstel Verplichte GGZ, waarbij de burger eerst zelf een plan mag maken.

Het eerste pilotproject van het Eindhovens Model (in de gemeente Eindhoven) begint ook steeds meer vorm te krijgen. Er zijn inmiddels een aantal ontmoetingen geweest met onze Denktank van het Eindhovens Model en de concept-offerte is bij de Gemeente Eindhoven ingediend voor de begroting. Op 20 april is de volgende afspraak bij de Gemeente en tot nu toe verloopt het proces erg soepel. Er is goodwill bij alle betrokken partijen, en we zijn op dit moment vooral bezig met het positioneren, inbedden en afstemmen in de maatschappelijke context. Daarvoor zoeken we bijvoorbeeld contactpersonen bij diverse organisaties in Eindhoven om de samenwerking mee aan te gaan.

Brussel
Tenslotte ben ik ook nog uitgenodigd om van 19 tot 22 Mei 2011 naar Brussel te gaan voor een xe2x80x9cCapacity Building Congressxe2x80x9d van het Europees Netwerk van Users en Survivors of Psychiatry (ENUSP, www.enusp.org ) mede mogelijk gemaakt door Mental Health Europe, die mijn reis en 3-daags verblijf zullen vergoeden. Ik verheug me erg op deze ontmoeting met het internationale clientennetwerk van de psychiatrie, want het is altijd erg fijn om dingen uit te wisselen met mensen met dezelfde drive.

Eindhovens Model : Eerste informatie-bijeenkomst in Maastricht

Posted on 10 January 2011 by tekeertegendeisoleer

Op woensdag 5 januari 2011, ging ik naar Vijverdal / GGZ Mondriaan in Maastricht voor een eerste informatieve bijeenkomst om te verkennen of er draagvlak is om een pilot van het Eindhovens Model op te starten in Maastricht.
Aanwezig waren: Benjamin Richartz (afdelingshoofd gesloten opname Mondriaan), Ivo de Groot (ervaringswerker Mondriaan), Gxc3xa9 de Wilde (aanvullende projectleider Eindhovens Model), Fiet van Beek (landelijke coordinator Eigen Kracht Centrale), Frank Pubben (regiomanager Eigen Kracht Limburg) en ik, Jolijn Santegoeds (bedenker Eindhovens Model). De psychiater Peter Vervoort (Mondriaan) was helaas verhinderd.

De bijeenkomst was voornamelijk gericht op een kennismaking met de aanwezigen en voorlichting over het Eindhovens Model, om te achterhalen of er in Maastricht draagvlak is voor het Eindhovens Model. We hebben gezamenlijk besproken wat het Eindhovens Model inhoudt en hoe het werkt.

Het Eindhovens Model is een besluitvormingsprocedure die de zeggenschap bij de burgers zelf legt. Het is een alternatief voor het wetsvoorstel Verplichte GGZ en de wet BOPZ.

In het Eindhovens Model wordt in crisissituaties een Eigen Kracht-conferentie (www.eigen-kracht.nl) ingezet in plaats van een BOPZ-procedure. Via de Eigen Kracht-conferentie worden de naastbetrokkenen actief betrokken bij het zoeken naar een mogelijke oplossing voor een gezamenlijk geformuleerde vraag.

Met het pilotproject van het Eindhovens Model willen we de Eigen Kracht-conferentie inzetten xe2x80x9caan de voordeur van de GGZxe2x80x9d, dus om (dwang)opname te voorkomen, door gezamenlijk met het eigen netwerk op zoek te gaan naar kansen en wenselijke oplossingen, in plaats van te focussen op xe2x80x98het gevaarxe2x80x99 en de mogelijkheden voor onvrijwillige vrijheidsbeperkende maatregelen (zoals de BOPZ en het Wetsvoorstel Verplichte GGZ).

Uit een Eigen Kracht-conferentie komt een plan waarmee alle betrokkenen instemmen, en waarin beschreven is wat er is afgesproken en hoe ze gezamenlijk de situatie willen aanpakken. Om dit plan tot uitvoer te kunnen laten komen is het belangrijk dat de andere organisaties die actief zijn in de samenleving op de hoogte zijn van de Eigen Kracht-procedure, zodat de Eigen Kracht-plannen ook daadwerkelijk leidend worden voor de hulpverlening (op alle levensgebieden).
Het inbedden van het Eindhovens Model in de bestaande structuren is dus een aandachtspunt. Dit was dan ook een van de aandachtspunten tijdens de informatie-bijeenkomst in Maastricht.

De bijeenkomst in Maastricht duurde ongeveer 2,5 uur en is met een positief gevoel afgesloten. Er is besloten om het pilotproject van het Eindhovens Model van onderaf op te bouwen, en zo dus alle lagen van de organisatie erbij te betrekken. Er zal een vervolg-bijeenkomst in Maastricht worden ingepland waarbij o.a. beleidsmakers uitgenodigd zullen worden.

Eindhovens Model: Gesprek met wethouder Lenie Scholten

Posted on 22 November 2010 by tekeertegendeisoleer

Op donderdag 18 november 2010 heeft de Denktank van het Eindhovens Model in het stadhuis van Eindhoven een gesprek gevoerd met de wethouder van Jeugd, Welzijn en Zorg, mevr. Lenie Scholten (GroenLinks) over het opstarten van een pilotproject van het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie. Vanuit de Denktank van het Eindhovens Model waren Gxc3xa9 de Wilde, Thijs van Dooren, Erik Kuijpers, Wil Janssen en ik aanwezig.

Het Eindhovens Model is een alternatief voor het wetsvoorstel Verplichte GGZ.
In het Eindhovens Model wordt in crisissituaties een Eigen Kracht-conferentie ingezet in plaats van een BOPZ-procedure. Via de Eigen Kracht-conferentie worden de naastbetrokkenen actief betrokken bij het zoeken naar een mogelijke oplossing voor een gezamenlijk geformuleerde vraag.
Met het pilotproject in Eindhoven willen we de Eigen Kracht-conferentie inzetten xe2x80x9caan de voordeur van de GGZxe2x80x9d, dus om (dwang)opname te voorkomen, door gezamenlijk op zoek te gaan naar kansen en wenselijke oplossingen, in plaats van te focussen op de mogelijkheden voor onvrijwillige vrijheidsbeperkende maatregelen (zoals de BOPZ en het Wetsvoorstel Verplichte GGZ).

In de kamer van Lenie Scholten hebben we een prettige bijeenkomst gehad van ruim een half uur, waarbij we het vooral hebben gehad over wat er nodig is om een pilotproject van het Eindhovens Model op te starten.

Met de Denktank hadden we inmiddels een conceptbegroting opgesteld van in totaal ca 185.000 euro voor een pilotproject van 30 Eigen Kracht-conferenties. Maar voordat de gemeente Eindhoven dit geld kan vrijmaken moet de doelgroep helder zijn, zodat men weet uit welk potje het geld moet komen.

We hebben gezamenlijk afgetast welke plek het Eindhovens Model zou kunnen krijgen ten opzichte van de andere voorzieningen die er al zijn, met centrale vragen zoals: Wie kunnen we als doelgroep beschouwen? Waar bevindt zich onze doelgroep? En wie kan aanmelden voor een Eigen Kracht-conferentie?
Vanuit de gemeente werd o.a. aangegeven dat zij graag aan de slag wilden met een groep waarbij andere voorzieningen hebben gefaald, en die bekend staan als overlast gevende zorgmijders en/of mensen met complexe maatschappelijke problemen, en multi-probleem gezinnen waarbij ook psychische problemen een rol spelen. Dit zijn doorgaans xe2x80x9cbekendenxe2x80x9d in het maatschappelijke opvangsysteem, waarin al veel geinvesteerd is, echter zonder veel succes.

Maar door doelgroep- en aanbodsgericht te blijven denken, en bijv. organisaties aan te wijzen die met de Eigen Kracht-conferentie gaan werken, wordt verzuiling en versnippering van het zorgaanbod in de hand gewerkt, en dan kan het zo zijn dat een kwetsbare burger tussen wal en schip valt omdat hij/zij niet in de aangewezen organisatie is opgenomen. Dat is onwenselijk.
We streven juist naar integrale samenhang in de zorg en optimaal burgerschap voor iedereen. We willen uiteindelijk toe naar een situatie waarbij de Eigen Kracht-conferentie een mogelijkheid is voor alle inwoners van Eindhoven die dat nodig hebben vanuit hun kwetsbaarheid, ongeacht of zij in de categorie Jeugd, GGZ of topsporter worden ondergebracht.

Ons idee is daarom om de gedachte om te draaien, en te organiseren dat een Eigen Kracht-conferentie aangeboden kan worden op het moment dat daar behoefte aan is. De Eigen Kracht-conferentie is immers een mogelijkheid of instrument voor de burger(s) zelf, los van hulpverleners, verzekeraars enz. De Eigen Kracht wordt gevormd door de eigen kring van naastbetrokkenen.

We willen met het pilotproject van het Eindhovens Model starten in situaties waarbij er een link is met GGZ-problematiek. Daarbij hebben we meerdere doelen voor ogen, namelijk:

Aantonen dat het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie alternatieven kan geven waarmee dwangtoepassingen voorkomen worden, en daarmee aantonen dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ reeds achterhaald is. (Ook de VN is op zoek naar werkende alternatieven).
Het vergroten van de kwaliteit van zorg, en de kwaliteit van leven van kwetsbare burgers, en herstellen van fundamentele mensenrechten en waarden, zoals gelijkwaardig burgerschap, sociale samenhang en zelfbeschikking.
Aantonen dat de Eigen Kracht-conferentie werkt als besluitvormingsmodel om goede zorg te organiseren.

Het plan is nu dus om bekendheid te geven aan de mogelijkheid om een Eigen Kracht-conferentie te organiseren in situaties waarbij psychosociale / GGZ-problemen een rol spelen. Deze doelgroep is te vinden bij diverse maatschappelijke organisaties en we willen dan ook een cursus gaan aanbieden aan medewerkers van diverse organisaties, zodat deze bekend raken met de Eigen Kracht-conferentie en met het juiste gevoel een Eigen Kracht-conferentie kunnen aanbieden aan de personen die daarvoor in aanmerking komen.

De gemeente Eindhoven zal op de bestaande begroting gaan kijken waar er geschoven kan worden om geld vrij te maken voor het pilotproject van het Eindhovens Model, want in deze tijden van bezuinigingen is het aanvragen van extra geld voor een pilotproject niet te doen. De gemeente Eindhoven wil daarom het geld van de begroting op de meest efficiente manier besteden, en ziet kansen in het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie. De gemeente Eindhoven is dus bereid om te bezien of er op andere posten bezuinigd kan worden om het Eindhovens Model te kunnen laten starten.

Daar ben ik natuurlijk heel erg blij mee.
Het gaat dus goed met het opzetten van het Eindhovens Model.

Pilot Eindhovens Model: Denktank van start

Posted on 8 November 2010 by tekeertegendeisoleer

Alweer enige tijd terug, dinsdag 26 oktober 2010, hebben we bij de gemeente Eindhoven de eerste bijeenkomst gehad met de Denktank voor de Pilot van het Eindhovens Model.

De denktank voor de pilot in Eindhoven bestaat uit Fiet van Beek en Wil Janssen van de Eigen Kracht-Centrale, Thijs van Doren van de gemeente Eindhoven, Chantal Schiks ervaringsdeskundige, Erik Kuijpers van de GGzE en Gee de Wilde als ondersteunende projectleider, en ik ook natuurlijk.

Het Eindhovens Model is een alternatief voor het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

In het Eindhovens Model wordt in crisissituaties een Eigen Kracht-conferentie ingezet in plaats van een BOPZ-procedure. Via de Eigen Kracht-conferentie worden de naastbetrokkenen actief betrokken bij het zoeken naar een mogelijke oplossing voor een gezamenlijk geformuleerde vraag.

Met het pilotproject in Eindhoven willen we de Eigen Kracht-conferentie inzetten xe2x80x9caan de voordeur van de GGZxe2x80x9d, dus om (dwang)opname te voorkomen, door gezamenlijk op zoek te gaan naar kansen en wenselijke oplossingen, in plaats van te focussen op de mogelijkheden voor onvrijwillige vrijheidsbeperkende maatregelen (zoals de BOPZ en het Wetsvoorstel Verplichte GGZ).

In de fase voor opname/dwangtoepassing heeft het eigen sociale netwerk doorgaans een belangrijke rol in het leven van de hoofdpersoon. De eigen kring van vrienden, kennissen, familieleden enz. waar de persoon op kan bouwen vormt de Eigen Kracht. Dit zijn de mensen waarbij de client het gevoel heeft dat hij/zij er wat aan heeft, waar hij/zij zich door gesterkt voelt. Het zijn de persoonlijke waardevolle contacten, zoals vriendschap, liefde, vertrouwen, wijsheid enz. Deze personen kunnen helpen bij het vinden van iemands eigen weg om om te gaan met de situatie.
Via een Eigen Kracht-conferentie (zie ook www.eigen-kracht.nl) worden de sociale relaties uit de eigen kring op een georganiseerde manier ingezet om samen met de persoon in kwestie die eigen weg te vinden, en daar een gezamenlijk plan voor te maken. Daarbij kan zowel formele en informele zorg geintegreerd worden om tot een optimaal plan te komen. De centrale waarden zijn burgerschap en zeggenschap. De gespreksleider is dan ook een gewone burger. Zie voor meer informatie ook www.eigen-kracht.nl ).

De meest recente versie van het plan voor het pilotproject (versie 2, oktober 2010) is via deze link te downloaden:

Download Het_Eindhovens_Model_versie2_oktober2010def

Het was erg fijn dat Thijs van Doren aangaf dat de gemeente Eindhoven erg positief staat tegenover het Eindhovens Model. De gemeente Eindhoven heeft namelijk ambities om een xe2x80x9cSociale Stadxe2x80x9d te zijn en het Eindhovens Model draagt bij aan de nodige vernieuwing van het welzijnswerk. Het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie biedt een kans om de eilandjescultuur in de zorg tegen te gaan en het welzijnswerk te kantelen naar een integrale sociaal-maatschappelijke benadering waarbij het leven van de burgers centraal staat.

In de startfase van het pilotproject van het Eindhovens Model gaan we uit van 30 afspraken voor conferenties. De omvang van het pilotproject is dus niet uitgedrukt in tijdsbestek, maar in aantal conferenties, omdat uit de ervaringen met de Eigen Kracht-conferentie blijkt dat er ongeveer minimaal 20 conferenties nodig zijn om de organisatie goed van de grond te krijgen en de xe2x80x9ckinderziektenxe2x80x9d eruit te krijgen (implementatie fase). Ook worden doorgaans niet alle aanmeldingen doorgezet tot een werkelijke Eigen Kracht conferentie. Voor betrouwbare resultaten van het pilotproject is het dus nodig om uit te gaan van een pilotproject van 30 aanmeldingen.

Momenteel zijn we bezig met het maken van een voorlopige begroting. Er zal op korte termijn een afspraak gemaakt worden met de Eindhovense wethouder van Jeugd, Welzijn en Zorg, mevr. Lenie Scholten om de financiering van het Eindhovens Model te bespreken en te kijken wat er nodig is om tot uitvoering te komen. Daarna zullen de contacten met het Ministerie van VWS weer aangehaald worden om de zaken verder af te stemmen en tot realisatie te komen.

De samenwerking met de GGzE zal ook nog verder uitgewerkt worden, en daarvoor plannen we een extra bijeenkomst met Erik Kuijpers. Daarbij zal o.a. de mogelijkheid worden besproken voor een kort opleidingstraject van 4 bijeenkomsten voor GGZ-professionals in Eigen Kracht (niet om bijeenkomsten te leiden, maar om te leren over Eigen Kracht), zodat er een goede aansluiting gemaakt kan worden.

Ook hebben we gezamenlijk al enkele gedachten laten uitgaan naar de vraag hoe we onze doelgroep gaan benaderen xe2x80x9cvoor de voordeur van de GGZxe2x80x9d. Dit zal in eerste instantie wellicht via onze eigen netwerken kunnen gaan, met andere woorden: We weten dat de doelgroep er is, en we gaan ervan uit dat we deze personen tegenkomen (waar dan ook) en dan kijken we of deze persoon bereid is om het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferentie uit te proberen.
De deelnemers van de Denktank zullen dus allemaal in eigen kring uitkijken naar mogelijke deelnemers voor de pilot van het Eindhovens Model, dus we houden onze ogen en oren open voor mensen die in een crisis dreigen te geraken op het gebied van geestelijke gezondheid.

Het was een erg prettige eerste bijeenkomst met de bijna voltallige Denktank (alleen Erik Kuijpers was verhinderd). De neuzen staan zogezegd allemaal dezelfde kant op en iedereen was erg enthousiast en gemotiveerd om er een succesvol pilotproject van te maken. De start van het Eindhovens Model is nu dus echt gemaakt!

Verslag van Themadag Shop till you Stop!

Posted on 24 September 2010 by tekeertegendeisoleer

Verslag van de themadag Shop till you Stop!

Stop incidenten door clienten-instrumenten.

Op woensdag 15 september 2010 vond in Eindhoven bij de Fontys Hogeschool (TF) de Themadag Shop till you Stop! plaats. Deze themadag was georganiseerd door de werkgroep van het Clientenbelangenbureau van de GGzE, en daar zit ik ook bij.

Het doel van de themadag was het uitwisselen en stimuleren van alternatieven voor dwang, die ontwikkeld zijn vanuit clienten- en/of familieperspectief.

Het was in het begin een beetje zoeken met de interne logistiek op de Fontys, ook voor ons als organisatoren, maar de koffie kwam uiteindelijk toch nog op tijd, en het ging allemaal precies goed.

Om 9.30 ging iedereen naar de collegezaal op de tweede verdieping voor het xe2x80x9cintake gesprekxe2x80x9d met de dagvoorzitter, die het xe2x80x9csepareer-begeleidingsplanxe2x80x9d voor deze dag toelichtte.

De dagvoorzitter Rene Kerkwijk leidde de themadag Shop till you Stop! in met een persoonlijk verhaal. Hij vertelde over zijn eigen ervaringen als hulpverlener op de Grote Beek, jaren geleden, waarbij hij vaak had meegeholpen aan separaties. Hij vertelde dat er in die situaties vaak sprake was van onmacht, van de client, maar ook van de hulpverleners die op zoxe2x80x99n moment niets anders meer weten te bedenken, vanwege de dreiging die van sommige situaties uitgaat. Er waren ook situaties geweest waarbij hij wel een andere oplossing had gezien, en bijvoorbeeld even ging wandelen met de client, in plaats van over te gaan op separatie. Rene Kerkwijk vertelde dat hij in die gevallen vaak bijzonder veel moeite had gehad om aan zijn collegaxe2x80x99s uit te leggen waarom hij die keuze had gemaakt en een bepaald risico had genomen, terwijl mede-collegaxe2x80x99s daar anders over dachten.

De collegialiteit binnen een team geeft dus een bepaalde druk aan de hulpverleners om elkaar te steunen, maar die xe2x80x9ccollegiale verplichtingxe2x80x9d vormt tevens ook een drempel wanneer een hulpverlener alternatieven voor dwang wil proberen, want hij/zij zal zich vaak moeten verantwoorden waarom hij/zij afwijkt van de inschatting van een collega. Dit is voor hulpverleners een grote uitdaging, en het is dus belangrijk dat er in openheid met alle partijen gepraat kan worden over alternatieven voor dwang, om zo gezamenlijk de deur te openen naar verandering.

Daarna was het mijn beurt als ervaringsdeskundige om het eerste xe2x80x9ctherapeutisch gesprekxe2x80x9d te voeren. Ik begon direct met een aantal fotoxe2x80x99s van mijn pop in een isoleercel, om aan te geven waar het (niet) om gaat. Ik vertelde kort over mijn eigen ervaringen en het averechtse effect van dwangtoepassingen op persoonlijk welzijn, en de wanhoop die dwangtoepassing teweeg brengt. Vervolgens zette ik een dik rood kruis door al die dwangvormen. (de volledige fotoserie is te vinden op http://www.flickr.com/photos/40211503@N07/sets/72157623472318956/ )

Ik vervolgde mijn verhaal over mijn persoonlijke herstel, op de KIB (Kliniek voor Intensieve Behandeling), waarbij vooral een respectvolle bejegening en het krijgen van kansen cruciaal waren. De hulpverleners waren toen niet langer mijn vijanden (zoals bij de dwangtoepassingen wel was), maar ze kregen een menselijk gezicht, en werden daardoor een soort bondgenoten. Pas toen kwam ik toe aan mezelf, in plaats van enkel bezig te zijn met verzet tegen dingen die ik niet wilde.

Er is dus een fundamenteel verschil tussen zorg en beheersing. Zorg draait om welzijn en ontwikkeling van de client, en dwang draait om orde en veiligheid (ofwel beheersing). Beide zaken zijn eigenlijk heel simpel te herkennen: Van zorg word je blij, en van dwang niet.

Vanwege dit principiele verschil tussen zorg en xe2x80x9cstrafxe2x80x9d (beheersing), heb ik me altijd verzet tegen dwangtoepassing, en kon ik me daar niet bij neerleggen. Het is fout, en het veroorzaakt onnodig lijden. Omdat ik na mijn herstelperiode zag dat dwangtoepassingen nog steeds verkeerd werden ingezet, ben ik uiteindelijk activist geworden. Ik begon met een xe2x80x9copenbare aanklachtxe2x80x9d die ik met een stift op handgemaakte posters heb verspreid, en inmiddels is dit uitgegroeid tot Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! en de officiele Stichting Mind Rights. Ik heb zelf inmiddels een serieuze adviesrol bij het terugdringen van dwang en het ontwikkelen van goede zorg, o.a. bij de GGzE en andere instellingen, in het Zuidelijk Netwerk en in de klankbordgroep voor de consultatie van het wetsvoorstel Verplichte Zorg bij het ministerie van Justitie (i.s.m. VWS).

Ik vertelde vervolgens kort nog wat over het nieuwe wetsvoorstel Verplichte GGZ, wat is opgesteld door Justitie, en dat is te merken, want het gaat in het wetsvoorstel niet over zorg, maar over beheersing. Een wet die over zorg gaat, hoort thuis bij VWS.

Tenslotte vertelde ik ook nog over mijn internationale activiteiten, zoals de bijeenkomst van het Wereld Netwerk van clienten en overlevenden van de psychiatrie (WNUSP www.wnusp.net ) waarbij ik heel veel geleerd heb over het laatstverschenen VN-verdrag inzake de rechten van personen met beperkingen (CRPD 2006). Eigenlijk zijn alle VN-verdragen hetzelfde, maar blijkt het soms nodig om een specifieke doelgroep aan te wijzen om dezelfde basis-mensenrechten ook aan die speciale groep te geven, zoals bijvoorbeeld voor kinderen en vrouwen en tegen discriminatie. Het laatstverschenen VN-verdrag gaat over de rechten van mensen met beperkingen, die doorgaans over de hele wereld in een ondergeschikte en achtergestelde positie verkeren, met minder kansen, mogelijkheden en rechten dan andere burgers zonder die beperkingen. Het VN-verdrag voor personen met beperkingen is bedoeld om de ogen te openen, en geeft het recht op zelfbeschikking, bewegingsvrijheid en keuzevrijheid ook expliciet aan mensen met een beperking of stoornis.

Het besef dat dwang geen zorg is, en de reeds ingezette cultuurverandering in de GGZ zal dus verder versterkt worden door dit VN-verdrag CRPD, waardoor de GGZ in de toekomst dus werkelijk anders zal zijn dan in het verleden. Zorg wordt weer zorg, en de beleving van de hoofdpersoon staat daarbij centraal. Iedereen heeft een rol bij deze ontwikkeling. NU.

Het tweede xe2x80x9ctherapeutische gesprekxe2x80x9d werd verzorgd door Joeri Martens. Als warming-up vroeg hij iedereen te gaan staan om het spelletje xe2x80x9cPetje op, petje afxe2x80x9d te doen, waarbij Joeri kritische vragen stelde over separeergebruik en het publiek antwoord moest geven. Zoals: hoeveel van de 6 jongeren in de werkgroep hebben ervaring met de separeercel? Het antwoord was 5. En is het in Nederland bijv. wel of niet toegestaan om je kind een pedagogische tik te geven? Het antwoord is nee, en dat maakt het dus eigenlijk vreemd dat er wel separeercellen zijn in de GGZ.

Vervolgens vertelde Joeri over zijn eigen ervaringen als hulpverlener. Hij had een schatting gemaakt van het aantal separaties waaraan hij zelf had meegeholpen: gemiddeld 1x per 2 weken, dus in 15 jaar zeker 300 keer. Bij ongeveer de helft van de separaties was Joeri het niet eens met de beslissing, maar andersom kwam ook voor.

Ook het aantal contactmomenten (verzorgingsmomenten in de separeer) had hij geschat, en dat was ongeveer 2x per week, dus minimaal 1100 keer (misschien wel 2000x). Bij de contactmomenten komt de verpleging in de separeer om bijv. boterhammen te brengen, de client te laten douchen, en om uitleg te geven over de situatie. Joeri kreeg steeds meer moeite met het vinden van een uitleg. Hij vond de separeer eigenlijk maar hard, rauw, vies en smerig, en hij kon er geen goede reden meer voor vinden.

Toch durfde hij niet te weigeren om hieraan mee te werken, vanwege zijn collegaxe2x80x99s die op hem rekenen. Hij gaf wel aan in het team dat hij liever niet mee in actie kwam bij een alarm, en liever geen steun wilde geven aan dwangtoepassing, vanwege gewetensbezwaren. Maar hij voelde zich daarin vrij alleen. Bij evaluaties onder hulpverleners werd vaak alleen de aanleiding voor separatie besproken, en niet de separatie zelf, de beleving en het effect op de betrokkenen.

Eigenlijk herkende Joeri heel veel in het verhaal van clienten en ervaringsdeskundigen, waarbij empathie en inlevingsvermogen wel een centrale plaats innemen bij het bespreken van dwangtoepassingen.

Joeri heeft door verpleegkundige te worden de keuze gemaakt om mensen te willen helpen en naar eer en geweten een goed hulpverlener te zijn. Maar al tijdens zijn stage kwam hij erachter dat de praktijk confronterend en tegenstrijdig is. De intentie van de zorg is xe2x80x9cgenezingxe2x80x9d en meestal gedragsregulatie, maar zaken als xe2x80x9cbeschermenxe2x80x9d en xe2x80x9corde handhavenxe2x80x9d zijn totaal dominant en de diepere inzichten van motiveren lijken daardoor verdrongen te zijn. De huidige trend van kretologie is geen oplossing voor de grote serieuze problemen die in de GGZ spelen.

Werken in de zorg is een roeping van het hart, waarbij men probeert iemand persoonlijk vooruit te helpen. Elke situatie is persoonlijk en uniek. Er is samenwerking, communicatie en perspectief nodig, vanuit alle betrokkenen.

Het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie zou hier een goede methode voor zijn, stelde Joeri, en hij verwees naar mijn workshop over het Eindhovens Model in het middagprogramma.

Het verhaal van Joeri was een duidelijk pleidooi voor sociale psychiatrie.

Vervolgens ontstond er een kleine discussie in de zaal over het inlevingsvermogen van hulpverleners. Er werd gesuggereerd dat hulpverleners zichzelf op moesten laten sluiten in de separeer, om meer begrip te krijgen voor hun clienten. Maar dat vond ik persoonlijk een slecht idee, want dan zouden hulpverleners feitelijk alle traumaxe2x80x99s een keer mee moeten maken om hulpverlener te kunnen zijn. Dat is niet nodig en ook niet wenselijk. Er moeten zo min mogelijk getraumatiseerde mensen zijn, en hulpverlenen draait om compassie, steun en ontplooiing.

Na de koffiepauze was het woord aan Rowdy Retera en John Swaneveld over de evaluatie van dwangtoepassing: xe2x80x9cEvalueren: Zin of Onzin?xe2x80x9d

Rowdy Retera is ervaringsdeskundige en vertelde over het nieuwe evaluatieformulier dat ontwikkeld is door het clientenbelangenbureau van de GGzE. De oude evaluatie was namelijk enkel gericht op het evalueren van de uitvoeringsprocedure en het perspectief van de verpleegkundigen (als intervisie en casuistiek-bespreking), maar de beleving van de client werd niet onderzocht.

John Swaneveld, manager van de opname-afdeling, vertelde vervolgens over de hervormingsplannen van de GGzE (Eindhoven). Binnen de GGzE wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van High Care (intensieve zorg) en wil men separeren en dwangtoepassing niet langer als xe2x80x9creguliere handelingxe2x80x9d op alle afdelingen toestaan. Er zijn 3 speciale afdelingen aangewezen waar separeren (in nieuwe vorm) als voorbehouden handeling wel toegestaan zal zijn (waaronder de opname-afdeling). De rest van de instelling zal ondersteund worden door een consultatieteam dat opgeroepen kan worden in crisissituaties om de ontstane impasse te doorbreken en nieuwe kansen te bieden.

John Swaneveld wil van de opname-afdeling een plaats maken xe2x80x9cwaar hij zijn eigen familie zou durven achterlatenxe2x80x9d, daarom wil hij dwang en separeergebruik verminderen, voorkomen en menselijker maken, en dus is het nodig om ook de beleving en opvattingen van de client goed te onderzoeken om tot preventie en alternatieven te komen. Maar bij het nabespreken van separaties en dwangtoepassingen is er echter vaak sprake van een barriere tussen de verpleegkundigen en de client, waarbij de client niet vrijuit durft te praten over allerlei zaken. Dit komt o.a. voort uit angst (onbegrepen voelen, kwetsbaarheid enz.).

Rowdy bezoekt nu als ervaringsdeskundige 1x per week de opname-afdeling, en neemt daar interviews af met de personen die die week te maken hebben gehad met een noodmaatregel (dwangtoepassing volgens Argus). Als ervaringsdeskundige staat hij dichter bij de beleving van de clienten, die zich beter gehoord en beter begrepen voelen. Het gesprek verloopt daardoor veel soepeler en beter.

De vragenlijst van het evaluatieformulier dient als leidraad voor het gesprek en gaat over het belevingsniveau van de client: welke gedachten, gedrag en gevoelens speelden een rol, en welke verbeterpunten ziet de client zelf. Rowdy neemt de vragen door met de persoon, en maakt daarvan een verslag, dat hij vervolgens voorlegt aan de betreffende persoon voor akkoord. Daarbij vraagt hij of de gegevens teruggekoppeld mogen worden aan het team, want dat kan immers tot verbetering van de situatie leiden, zowel persoonlijk als in het algemeen. Terugkoppeling naar het team in het teamoverleg gebeurt 1x per maand. Ook probeert Rowdy uiteraard te stimuleren dat de client en de hulpverleners zelf in contact blijven en de relatie verbeteren, om een kloof te voorkomen. Dat is immers in het directe belang van de client. De evaluatie is een middel voor een betere samenwerking.

De vragen uit de evaluatie zijn opgesteld vanuit het perspectief van client, familie en hulpverlening, en de resultaten van de evaluatie zijn daarom doorgaans bruikbaar voor de hele triade (omdat de beleving van de client centraal staat). De evaluaties kunnen er uiteraard aan bijdragen dat een dergelijke situatie in het vervolg beter wordt beantwoord of wordt voorkomen.

Vanuit de zaal kwamen er vragen of deze evaluatie niet zorgde voor een verdere verwijdering tussen de hulpverleners en de client, omdat het gesprek niet rechtstreeks gevoerd werd. Rowdy benadrukte dat het juist een aanvullende stap was, die juist bedoeld was om elkaar beter te leren begrijpen. De evaluatie met een ervaringsdeskundige is een aanvulling, die het voor clienten makkelijker maakt om hun verhaal kenbaar te maken naar de hulpverleners. Ze worden door Rowdy ondersteund in het onder woorden brengen van hun beleving (gedachten, gevoel en gedrag), en dat biedt vervolgens aanknopingspunten voor het vinden van nieuwe mogelijkheden en alternatieven.

John Swaneveld meldde nog dat de ervaringen met deze manier van evalueren erg positief zijn, en dat er de afgelopen 2 jaar geen enkele klacht meer was ingediend over de opname-afdeling, terwijl dat daarvoor gemiddeld 12 klachten per jaar was.

Op dit moment is men aan het onderzoeken of men de afgenomen evaluaties kan borgen in het dossier van de betreffende client, zodat deze informatie ook voor de toekomst beschikbaar blijft.

Een vrouw uit het publiek nam het woord en vertelde over hoe gruwelijk zij het vond, als moeder, om haar eigen kind gesepareerd te zien worden. Haar moederhart brak op dat moment. Haar emotie was duidelijk voelbaar, en herkenbaar voor velen in de zaal.

Dit resulteerde in een goede tip was om de evaluaties nog verder te verbreden, en voortaan ook te evalueren met familieleden, en hun beleving te onderzoeken.

Een andere opmerking uit de zaal ging over een familielid die registreerde wie er aan het werk was, wanneer de client in de separeer kwam en het familielid werd afgebeld voor bezoek. Door de registratie konden er patronen ontdekt worden. Ook dat is dus een tip voor naastbetrokkenen.

Toen was het tijd voor de aangrijpende fotoserie xe2x80x9cdwang in beeldxe2x80x9d die met een passend muziekje werd vertoond. Het gaf het gevoel weer van eenzaamheid, sloten en muren, hulpeloos afglijden en eenrichtingswegen.

De volgende xe2x80x9ctherapeutische sessiexe2x80x9d werd gedaan door Simone Haasnoot en Marie-Jose Spieringhs.

Simone vertelde een zeer aangrijpend en persoonlijk verhaal over haar ervaringen met een xe2x80x9czogenaamd vrijwilligexe2x80x9d separatie die 27 dagen heeft geduurd. Het werd muisstil in de zaal toen ze dit zeer gevoelige verhaal vertelde. Ze vertelde hoe ze vrijwillig opgenomen was op een PAAZ-afdeling, maar toen ze werd opgesloten in een isoleercel wilde ze dat eigenlijk niet. Ze zat daar 27 dagen in totale wanhoop en eenzaamheid, en ze lieten haar er niet uit. Omdat ze xe2x80x9cvrijwillig opgenomenxe2x80x9d was werd dit niet geregistreerd als dwangtoepassing, maar als xe2x80x9cvrijwilligexe2x80x9d separatie, terwijl Simone dat helemaal niet wilde. Simone is hier achteraf achter gekomen, en was het daar uiteraard niet mee eens. Ze heeft een klacht ingediend en die zaak heeft ze uiteindelijk gewonnen, met bijstand van Marie Jose Spieringhs (Schakenraad Advocaten). Het verhaal van Simone gaf een zeer duidelijk beeld van hoe clienten separatie ervaren, en haar openhartigheid maakte bij iedereen veel gevoel los.

Marie-Jose Spieringhs (advocaat) ging vervolgens door op enkele grijze gebieden van de wetgeving, zoals xe2x80x9cvrijwilligheidxe2x80x9d en andere afschuivingen van het jargon.

Ze maakt zich zorgen om termen zoals xe2x80x9ckamerprogramma, Time-out, pedagogische maatregelxe2x80x9d enz. die nu in plaats dreigen te komen voor separatie, maar waarbij de randvoorwaarden voor eenzame opsluiting op creatieve wijze worden omzeild. Voor afzondering en separatie zijn er eisen vastgelegd in de wet, maar door de nieuwe termen lijkt het alsof er geen regels gelden voor kamerprogrammaxe2x80x99s, time-out en dergelijke, maar eigenlijk is dit een xe2x80x9cverkeerd uitgevoerde separatiexe2x80x9d en dan is het wel klachtwaardig.

Ook xe2x80x9cvrijwilligheidxe2x80x9d is vaak een verhulling. Als iemand vrijwillig een separeer ingaat, maar er na 5 minuten toch weer uit wil, dan is de vrijwilligheid veranderd, echter in de praktijk wordt er vaak geen gehoor gegeven aan dit verzet en noemt men dit nog steeds xe2x80x9cvrijwillige separatiexe2x80x9d.

En ook in het geval van Simone zijn er dergelijke fouten gemaakt. Zij was vrijwillig opgenomen, maar kreeg een onvrijwillige behandeling. Dat mag niet, maar het gebeurde toch en het werd niet goed geregistreerd en weggeschreven als xe2x80x9cvrijwillige behandelingxe2x80x9d. Simone heeft er echter werk van gemaakt en aan de bel getrokken, met succes.

Deze verhullingen en afschuivingen komen helaas veel voor in de praktijk, en gezien deze afschuivingen in de praktijk is het de vraag hoe betrouwbaar de cijfers van de inspectie zijn aangaande separatie en dwangtoepassing. Marie-Jose Spieringhs pleitte voor een juist en eenduidig gebruik van de termen, want dat is belangrijk voor de rechtspositie van clienten.

Er kwamen veel reacties uit de zaal. Er werd een opmerking gemaakt dat men moest stoppen met verhullende termen zoals kamerprogramma en separatie, en dat alle opsluiting gewoon opsluiten of isoleren moest worden genoemd. Die opmerking vond brede steun in het publiek.

Ook verpleegkundigen hebben moeite met het creatief boekhouden en krijgen daar vaak een schuldgevoel bij: een xe2x80x9cgestripte kamerxe2x80x9d mag niet, maar een xe2x80x9cveilige kamerxe2x80x9d mag wel, terwijl het in de praktijk op hetzelfde neerkomt.

Erik Kuijpers (projectleider Dwang en Drang en High Care bij GGzE) stond ook op in de zaal, en vertelde vanuit hulpverlenersperspectief dat verpleegkundigen in een crisissituatie zelf ook gespannen zijn. De eigen angst van de verpleegkundige zit vaak in de weg, en kan leiden tot een soort verkramping naar beheersing en afstand. Het is voor verpleegkundigen moeilijk om dit eigen pantser af te werpen en de client te durven benaderen, en elkaar te zien als mens. Opsluiten zou geen onderdeel van reguliere hulpverlening moeten zijn, stelde Erik. Dat zou hooguit een uiterst zorgvuldige interventie moeten zijn, met gespecialiseerde mensen en middelen. En daarom is er bij de GGzE een High-Care consultatieteam in oprichting, voornamelijk om de verpleegkundigen te ondersteunen in het hanteren van die eigen angst, zodat separeren en zo overbodig kan worden. Het gaat in de zorg om menselijke interactie, en het is belangrijk dat verpleegkundigen leren om met hun eigen angst en beleving om te gaan. Dat is dus een belangrijk punt voor de opleiding van hulpverleners.

Daarna werd er weer een fotoserie vertoond met wederom een passend muziekje, maar deze keer werden er gevoelens opgeroepen van welzijn, groei, openheid, kansen, vreugde en warmte.

Het was een krachtig signaal zonder woorden.

Daarna sloot de dagvoorzitter het ochtendprogramma af en was het tijd voor de lunch. Er was een sfeer van openheid en gelijkwaardigheid, en iedereen praatte met iedereen: clienten, hulpverleners, familieleden, studenten, docenten en allerlei andere geinteresseerden. Er was zogezegd geen groepjes-vorming of splitsing, maar er was ruimte voor ieders mening en iedereen liep door elkaar. De sfeer was verbindend en warm en dat was echt heel erg fijn. Zo zou de sfeer in de zorg altijd moeten zijn: een respectvolle samenwerking.

In de middag heb ik 2x een workshop verzorgd over het Eindhovens Model, samen met Wil Janssen, regiomanager van de Eigen Kracht-Centrale in Noord Brabant. Ook dat verliep goed. Beide keren hadden we een volle zaal van ongeveer 15 mensen in de workshop.

Het Eindhovens Model is een procedure die de BOPZ en het wetsvoorstel Verplichte GGZ kan vervangen, en is gebaseerd op de Eigen Kracht-conferentie.

Ik vertelde hoe het Eindhovens Model was ontwikkeld, namelijk als tegenvoorstel op het wetsvoorstel Verplichte GGZ, waarbij ik in de consultatiefase bij het Ministerie van Justitie ism VWS heb meegedacht en bij elk thema mijn eigen visie heb gevormd en beschreven. Dat uitgebreide voorwerk is te lezen in de manifesten 1 t/m 4 op www.mindrights.nl/docu_en_info.htm .

Op basis hiervan is bij mij een helder beeld ontstaan waaraan een alternatief model zou moeten voldoen, en toen is xe2x80x9chet Eindhovens Modelxe2x80x9d ontwikkeld, dat niet uitgaat van een onwenselijk ultimum remedium, maar juist van wenselijke zorg (Prima Remedia), eigen regie en keuzevrijheid en een integrale benadering van het leven van de client.

Deze uitgangspunten sluiten aan bij de actuele bevindingen uit de projecten voor dwangreductie en de ontwikkeling van High Care (gastvrijheid, nabijheid, vertrouwen, contact, keuze). Daarbovenop geeft het Eindhovens Model tevens een uitwerking aan het nieuwste VN-verdrag voor personen met beperkingen (CRPD). De algehele visie en opvattingen ten aanzien van goede zorgkwaliteit in de GGZ zijn in de laatste jaren enorm veranderd, en deze cultuuromslag moet uitwaaieren over de hele cultuur. Er is daarbij ook een ander besluitvormingsmodel nodig, dat niet langer top-down en op afstand beslist over zeer complexe en persoonlijke crisissituaties.

Een alternatief werd gevonden in de Eigen Kracht-conferentie, en die vormt de beslisprocedure in het Eindhovens Model.

Wil Janssen legde uit wat een Eigen Kracht-conferentie is. (zie ook www.eigen-kracht.nl )

Een Eigen Kracht xe2x80x93conferentie is een bijeenkomst van professionals, familie en hun netwerk met als doel een plan te maken als antwoord op de vraag die er ligt.

Een Eigen-Kracht-conferentie combineert het formele en informele zorgsysteem rond een gezin of hoofdpersoon, en heeft als doel samen in gesprek te gaan en een oplossing te vinden voor een bepaalde vraag of probleem. Een onafhankelijke coordinator faciliteert het hele traject rondom de bijeenkomst. Een Eigen Kracht-conferentie wordt georganiseerd door een aanmelding te doen bij de Eigen Kracht-centrale, en daarna zal een coordinator het gesprek met elkaar voorbereiden, organiseren en leiden.

Vaak heeft men bij de Eigen Kracht-conferenties te maken met gezinnen waarbij op minimaal 3 levensgebieden ernstige problemen zijn ontstaan, zoals wonen, financixc3xabn, verslaving, GGZ problematiek, fysieke beperkingen, opvoeding, relaties enz.

Hij gaf een voorbeeld van een gescheiden vader, die soms aan psychosen leed en wilde voorkomen dat zijn dochtertje daaronder zou lijden. Via een Eigen Kracht-conferentie werd als oplossing gevonden dat hij elke dag werd opgebeld door zijn familie en naasten om te kijken of het allemaal goed ging en of de bezoekregeling dat weekend door kon gaan. Op die manier was het veilig voor de dochter, en ook de vader werd beter opgevangen omdat iedereen nu goede informatie had gekregen over psychoses. De vader voelde zich nu beter begrepen en bovendien de moeite waard omdat hij elke dag gebeld werd.

Wil Janssen benadrukte het verbindende karakter van de Eigen Kracht-conferentie, waarbij samen met familie en naasten over levensproblemen wordt gepraat. Een Eigen Kracht-conferentie verandert vaak het leven van alle betrokkenen, omdat er een vertrouwelijke sfeer in het netwerk ontstaat, en mensen nader tot elkaar zijn gekomen.

Een Eigen Kracht-conferentie kost veel voorbereidingstijd, gemiddeld ca 3-6 weken. Dat is ook echt nodig om een goede conferentie op te zetten. De coordinator probeert in die voorbereiding te achterhalen wat er gaande is, en de betreffende mensen te benaderen en uit te nodigen. Bijna iedereen heeft een drukke agenda, en Eigen Kracht- conferenties worden daardoor vaak op zaterdag gepland.

Mensen geven doorgaans ook zelf tijdens de voorbereiding al aan dat bijv. Jantje ruzie heeft met Pietje, en dat een bepaald onderwerp beter vermeden kan worden. De coordinator weet dan al dat daar een pijnpunt zit, en dat er dus meer aan de hand is. De Eigen Kracht-coordinator gaat dan op zoek naar een mogelijkheid om dit op de bijeenkomst op een veilige manier te bespreken, en probeert bijvoorbeeld een persoon te vinden waar al deze partijen respect voor hebben (bijv. de opa) om zo het constructieve karakter van de Eigen Kracht-conferentie te bewaren. Maar de regie van het gesprek ligt bij de aanwezigen en de hoofdpersoon zelf, de coordinator legt geen geheimen op tafel. De betrokkenen gaan zelf in gesprek en bepalen hoever ze daarin gaan. In de praktijk blijkt dat het openbaren van een geheim een proces van twijfel met zich meebrengt (wel/niet/wel/niet), en ook de betrokkenen hebben daarom behoefte aan voldoende voorbereidingstijd.

Soms is de hoofdpersoon een puber, die bijvoorbeeld nog leerplichtig is en veel spijbelt. Dan hangt het vaak af van de formulering van de vraag of diegene wel of geen zin heeft om mee te werken aan een Eigen Kracht-conferentie. De vraag kan zijn: Hoe kan deze persoon een diploma halen op een zo prettig mogelijke manier. Dat maakt het voor de hoofdpersoon uitnodigend om mee te doen.

Een Eigen Kracht-conferentie biedt in ieder geval een kans op een oplossing, en geeft hoop aan de betrokkenen. Ook versterkt het de samenhang binnen een netwerk en verenigd de krachten van alle betrokkenen om gezamenlijk over de toekomst na te denken, samen een gezamenlijk doel te hebben en de schouders onder een probleem te zetten, en meer begrip voor elkaar te hebben.

Het uiteindelijk plan dat uit een Eigen Kracht-conferentie komt, wordt leidend voor de hulpverlening. De plannen die uit een Eigen Kracht-conferentie komen zijn per definitie altijd veilig, want het gaat om de eigen dierbaren.

In het Eindhovens Model wordt de Eigen Kracht-conferentie ingezet bij crisissituaties op het gebied van geestelijke gezondheid, bij voorkeur in een vroeggesignaleerde situatie (en niet zoals onder de wet BOPZ wachten tot het uit de hand loopt en dan pas iets ondernemen). Het Eindhovens Model is een proactief model, dat gericht is op wenselijke oplossingen en dialoog.

Door de verschuiving te maken naar een vroeger stadium van anticiperen op crisissituaties, ontstaan er meer kansen voor preventie van een werkelijke crisis, waarmee dwangtoepassing dus voorkomen kan worden. Doordat de regie bij de hoofdpersoon en het netwerk ligt, worden de werkelijke behoeften van de persoon en omgeving leidend voor de zorg (vraaggestuurd in plaats van aanbodgestuurd), waardoor de zorg beter aansluit en dus beter is. En bovendien komen via het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferentie de sociaal-maatschappelijke perspectieven opnieuw op de voorgrond, en kan de GGZ zich gaan richten op sociaal welzijn.

Het Eindhoven Model is dus bedoeld om de cultuuromslag in de GGZ mee te realiseren: van beheersen naar voorkomen. Inmiddels wordt er een pilotproject van het Eindhovens Model opgezet in Eindhoven.

Wil Janssen en ik kregen veel positieve reacties op onze workshop.

Tenslotte was het afsluitende woord aan de dagvoorzitter Rene Kerkwijk. Hij hield het kort en zei: Erover nadenken en erover praten is de eerste stap naar verandering. Het kan pijn doen, maar er ligt wel iets op tafel.

Onder het genot van een fris drankje werd er nog wat nagepraat en toen was het tijd om op te ruimen. We hebben veel positieve reacties gekregen zoals: vaker doen, meer, ook met andere themaxe2x80x99s, groter, met nog meer mensen en debat. Vooral opvallend was dat studenten zo enthousiast waren en zo blij waren met deze leerzame dag. Het is dus goed bevallen om deze themadag op de Fontys te doen. En wij zijn heel erg trots op deze geslaagde themadag Shop till you stop!

En ik heb die dag ook nog een exemplaar van het boek Reflectie en Participatie in de zorg gekregen (ISBN 978-90-5931-597-6), waarin vanaf pagina 153 het hoofdstuk staat dat ik samen met Elleke Landeweer heb geschreven: Psychiatrie in de schaduw van neurowetenschappen. Sociale perspectieven noodzakelijk voor herstel van mens en systeem.

Ook daar ben ik erg trots op.

Welkom op de weblog van Actiegroep Tekeer tegen de isoleer!

"Geen cel, maar zorg! "

Category Archives: Eindhovens Model

Workshop Eindhovens Model Eigen Kracht Putten

Voorkom dwang NU met Eigen Kracht Eindhoven!

Versnellingskamer: wijziging wetsvoorstel Verplichte GGZ

Nieuw VN-verdrag maakt wetsvoorstel Verplichte GGZ onmogelijk

Komt het Eindhovens Model in Wetsvoorstel Verplichte GGZ?

Naar Zuid Afrika en ander goed nieuws

Eindhovens Model : Eerste informatie-bijeenkomst in Maastricht

Eindhovens Model: Gesprek met wethouder Lenie Scholten

Pilot Eindhovens Model: Denktank van start

Verslag van Themadag Shop till you Stop!

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This: