Category Archives: Informatie & Congres

Workshop Eindhovens Model Eigen Kracht Putten

Posted on by
Reply

Op dinsdag 24 januari 2012 ging ik naar Congrescentrum Dennenheul in Ermelo, waar de jaarlijkse training- en verdiepingsbijeenkomst van regiomanagers van de Eigen Kracht-Centrale plaatsvond, onder de naam Puttense Dagen. Er waren zo’n 65 regiomanagers vanuit het hele land aanwezig.

Een regiomanager Eigen Kracht is het eerste aanspreekpunt bij het aanvragen van een Eigen Kracht-conferentie voor een persoon, gezin of groep. De regiomanager zorgt ervoor dat de aanmeldingen voor een Eigen Kracht-conferentie goed en volledig zijn en legt vervolgens contact met een Eigen Kracht-ccordinator. De coordinator faciliteert en begeleidt de Eigen Kracht-conferentie. De regiomanager houdt op afstand contact met de coordinator, en bekijkt doorgaans ook de financiele aspecten voor het houden van een Eigen Kracht conferentie (bijv. de vergoeding van de kosten is o.a. afhankelijk van plaatselijk WMO-beleid).

De regiomanagers zijn opgeleid door de Eigen Kracht-Centrale zelf, en het 3-daagse programma van de Puttense Dagen is jaarlijks bedoeld om de regiomanagers bij te scholen op onderwerpen die zij zelf als aandachtspunten aangeven, zoals: Praten met jongeren en kinderen, Werken met verschillende culturen, enz.

Deze dinsdag was de tweede dag van de Puttense Dagen en het was een vol programma. De dag was voor mij al erg vroeg begonnen omdat ik met de trein van Eindhoven naar Ermelo had gereisd, en om 9 uur begonnen de eerste workshops. Er waren 4 rondes met workshops van elk 1,5 uur, met tussendoor steeds pauzes. Mijn presentatie zat in de laatste ronde (15.30-17.00), dus ik kon eerst wat andere workshops bijwonen.

Ik begon bij de workshop Werken met verschillende culturen, door Achmed Maquilej. Hij gaf een erg interessante inleiding over diversiteit in taalgebruik, en over hoe een grapje of een simpele opmerking soms opgevat kan worden als belediging, puur vanwege een verschil in uitdrukkingen en spreekgewoontes. En over hoe omgangsvormen, gebruiken, normen en waarden enz. kunnen verschillen en ook kunnen leiden tot misverstanden.  Het komt vaak voor dat culturele gebruiken verkeerd worden opgevat, en geinterpreteerd als eigenschappen en houding van een persoon, en dat leidt tot misverstanden met alle gevolgen van dien. Het is dus belangrijk om op te hoogte te zijn van de culturele achtergrond van de mensen waar je mee werkt.
Vervolgens gingen we in groepjes van vier het Transcultureel Traject Bordspel (tamam.nl) spelen. Dat is een soort ganzenbordspel, maar dan met vragen, stellingen en opdrachten die gerelateerd zijn aan cultuurverschillen. Zo kwamen er op een hele leuke ontspannen manier erg veel onderwerpen aan bod, die concreet aangrijpen op verschillende perspectieven uit de praktijk mbt omgaan met verschillende culturen. Het was echt een leuke en goede manier om discussie op gang te brengen over allerlei onderwerpen.

De tweede workshop die ik volgde was Eigen Kracht conferenties in een gedwongen kader, gegeven door Lineke Joanknecht. Ik kende Lineke al van de Open Mind-publieksdag op 11 december 2010 in de Rai in Amsterdam, daar hadden we samen een workshop gedaan over het Eindhovens Model / Eigen Kracht conferenties in de GGZ.

Eigen Kracht conferenties in een gedwongen kader
Lineke Joankecht legde erg krachtig uit dat besluitvorming in eigen kring ook mogelijk is in een gedwongen kader.

Bij een gedwongen kader is er sprake van een wet, maatregel of macht, die voorwaarden stelt aan de hoofdpersoon, bijvoorbeeld de kinderbescherming, politie enz. en die stelt dat een bepaald gedrag moet stoppen of juist moet gebeuren, om de samenleving en/of hoofdpersoon te beschermen. De eigenlijke hoofdvraag gaat dan dus over veiligheid. (Het is tevens interessant om te weten dat de nieuwe definitie van veiligheid ook welzijn omvat).

De echte vraag is dan dus HOE de veiligheid gewaarborgd kan worden, en welke afspraken er gemaakt moeten worden. Wat zijn de rechten van de hoofdpersoon? Wat is de grens die de samenleving stelt mbt veiligheid? Wat is rechtvaardig? Hoe kunnen we die zaken verbinden? Hoe kunnen we dit voor alle partijen naar tevredenheid oplossen?

Mens en samenleving staan niet los van elkaar. Er gelden gezamenlijke afspraken, zoals de wet. Maar hoe zwaar geldt de wet of een voogd? En wanneer is iets redelijk of onredelijk? Hoe kan een plan optimaal aansluiten bij de persoonlijke situatie, en het gewenste effect hebben, zonder de persoon onnodig te onteigenen? Welke macht heeft welke rol?  Waar ligt de grens?
Dat zijn vaak moeilijke vragen, en in feite gaat het om contextueel recht dat bepaalt waar de grens ligt. Elke hoofdpersoon, elk gezin en elke situatie is weer anders, en wat redelijk is kan enkel per situatie beoordeeld worden. Mensen hebben elkaar dus nodig voor het concreet definieren en afbakenen van recht en veiligheid, en voor het vormgeven van normen en waarden in de praktijk.

De Eigen Kracht-Centrale is ontstaan vanuit de visie dat mensen met elkaar verbonden zijn, en het besef dat mensen elkaar nodig hebben in tijden van nood, om gezamenlijk te kijken welke krachten een rol spelen, en wat er nodig is om veilig samen te leven.
Het originele model van Eigen Kracht-conferenties draagt de naam Family Group Conferencing,  en komt uit Nieuw Zeeland, waar de overheid sociaal-maatschappelijke eisen stelde aan de Maori (een traditionele volksstam in Nieuw Zeeland). Deze eisen op het gebied van opvoeding en geweld vonden echter geen draagkracht bij de Maori, en de harde aanpak hielp niet. Op een bepaald moment ontstond de gedachte dat men wilde samenwerken met de  Maori, om gezamenlijk oplossingen proberen te vinden, die aansloten bij de culturele waarden en normen van de Maori. De overheid trad in overleg met de Maori, en zij overlegden gezamenlijk op traditionele wijze, namelijk in een kring van wijze personen en betrokkenen, die op basis van respect de dialoog aangingen, om te kijken op welke punten ze elkaar konden vinden. Dit bleek de enige manier te zijn om tot gezamenlijk geaccepteerde normen en samenwerking te komen.
In principe is Family Group Conferencing dus ontstaan vanuit het idee om mensen zelf inspraak te geven bij dwang (een gedwongen kader dat gesteld werd door de overheid). En eigenlijk is de Eigen Kracht- conferentie een afgeleide daarvan, die nu ook los van dwang plaatsvindt.

De Eigen Kracht-conferentie heeft als doel om gezamenlijk een plan te maken, om de problemen het hoofd te bieden en binnen de gestelde kaders te blijven. Het is aan de mensen zelf om de manier waarop te bepalen. Een onderdeel van een plan kan zijn dat er professionele hulp wordt ingeschakeld op bepaalde levensterreinen.

Voor een conferentie en het uiteindelijke plan is instemming van hoofdpersoon cruciaal. Maar instemming van de hoofdpersoon in een gedwongen conferentie klinkt wat tegenstrijdig. Iets Moeten is niet vrijwillig, en vaak verloopt vooral in het begin de communicatie dan ook erg moeizaam. Het is dan belangrijk om de hoofdpersoon te vragen wie er belang heeft bij goede afspraken.

De samenleving c.q. een toezichthouder stelt een eis aan een persoon:  iemand mag niet dit of dat. De samenleving is dan als het ware de opdrachtgever die stelt dat er een plan moet komen met een gedwongen kader. (namelijk er mag niet dit of dat gebeuren, anders volgt ingrijpen door een maatregel).

Voor de hoofdpersoon is dit vaak een onprettige situatie, want het kader vormt een inbreuk of een ontzegging in zijn/haar leven.  Het is dan erg belangrijk om aan de hoofdpersoon uit te leggen waarom dit kader wordt opgelegd, en om de bezorgdheid die de samenleving heeft over de veiligheid helder te maken.

Voor de hoofdpersoon is het vervolgens belangrijk om te beseffen dat hij/zij niet machteloos hoeft toe te zien hoe alle zeggenschap wordt overgenomen, maar dat er kansen zijn om regie te houden over de uitvoering van het kader, zodat er zo min mogelijk inbreuk wordt gemaakt op zijn/haar leven, en zodat de minst ingrijpende maatregelen worden genomen, waarbij de hoofdpersoon maximale zeggenschap behoudt, en op die manier in zijn/haar waarde gelaten wordt.

Een Eigen Kracht-conferentie is een kans om de jungle van zorgland te beinvloeden, en zelf op de stoel van het gezag te klimmen, door een eigen plan te maken, waarmee wordt voldaan aan het kader en de eisen die gesteld zijn.
In een Eigen Kracht-conferentie wordt de kring rond de hoofpersoon bijeen geroepen. De hoofdpersoon is de opdrachtgever en bepaalt wie hij/zij erbij wil hebben om mee te denken. Vervolgens gaat men samen in overleg om af te bakenen hoe recht wordt gedaan in de situatie. Gezamenlijk wordt er een plan gemaakt om aan het kader te voldoen. Dit plan is dus het eigen plan van de hoofdpersoon, samen met zijn/haar netwerk, met daarin concrete afspraken om aan het opgelegde kader te voldoen.

Bij het vaststellen en uitleggen van het kader zijn vaak hulpverleners betrokken (bijv. kinderbescherming, verslavingszorg enz.). Veel hulpverleners durven de situatie niet los te laten en over te laten aan de persoon zelf en zijn/haar netwerk. Hulpverleners voelen vaak een te grote verantwoordelijkheid, en een drang om te bepalen wat veilig/onveilig is, en nemen zo de controle over van de hoofdpersoon en zijn/haar eigen sociale netwerk.
Eigen Kracht coordinatoren zijn juist gespecialiseerd in het neutraal blijven en het buiten het proces om faciliteren, daarom heet het ook Eigen Kracht.

De kring van dierbaren zal het laten niet gebeuren dat het fout afloopt, en zij willen bovendien ook dat de hoofdpersoon zelf gelukkig is. Omdat het netwerk de hoofdpersoon goed kent, kunnen zij waardevolle suggesties doen die zeer nauw aansluiten bij de persoonlijke behoeften, zodat er goede breedgedragen oplossingen gevonden kunnen worden,  waar de hoofdpersoon zichzelf in kan vinden en aan kan en wil houden.
Eigen Kracht-conferenties zijn een erg goede manier om binnen een gedwongen kader de minst ingrijpende interventies af te spreken, en maximale zeggenschap te laten bij de hoofdpersoon.

Het was leuk dat Lineke mij vroeg om kort even iets te zeggen over mijn plan van het Eindhovens Model. En ik vertelde dat we Eigen Kracht-conferenties willen inzetten om gedwongen GGZ te voorkomen, en ik verwees nog even naar de workshop die we later die middag zouden hebben over het Eindhovens Model.

Ik vond het echt een interessante workshop, en het was erg inspirerend om zo op dezelfde lijn te zitten.

Toen was het lunchpauze. Na de lunch gingen we even apart zitten met ons Team Eindhoven (Wil Janssen, Jeanette Vos, Klien van de Broek en ik) om onze workshop over het Eindhovens Model  door te spreken en ons in alle rust voor te bereiden. 
Het was wel jammer dat de workshop Schaamte in de GGZ (door Alinda Hegger) samenviel met onze eigen workshop over het Eindhovens Model, want dat had me erg interessant geleken, maar daar kon ik dus niet naar toe.

Om 15.30 was het tijd voor onze workshop over het Eindhovens Model. We zaten met ongeveer 12 mensen in een kring.

Als eerste vertelde ik over mijn ervaringen met dwang in de GGZ. Ik ben zelf op mijn 16e opgenomen met dwang vanwege zelfmoordpogingen. Maar eigenlijk was de echte reden voor mijn opname, dat mijn familie erg bang was dat het zou lukken, en zij konden het niet aan om mij in huis te hebben, uit angst dat het zou lukken.
Ik zat opeens in een instelling, met allemaal vreemde mensen, kilometers van huis. Ik was in een klap alles kwijt, zo voelde dat. Ik raakte in paniek en deed nog meer pogingen. Toen besloten de hulpverleners me op te sluiten in een isoleercel, om me te beschermen tegen mezelf, voor mijn bestwil. Maar voor mij was dat natuurlijk verschrikkelijk, en ik werd ook niet minder depressief. Sterker nog, in die cel wilde ik al helemaal niet meer verder. Ik had echt geen leven meer. En eigenlijk was de echte reden voor die isoleercel ook niet MIJN bestwil, maar de bestwil van het personeel, want die hadden geen tijd om iedereen aandacht te geven of in de gaten te houden, en dus zat ik eigenlijk in die isoleercel vanwege een gebrek aan 24-uurs begeleiding.

Het ging van kwaad tot erger, en ik zat bijna 2 jaar in die isoleercel. Ik werd ook vastgebonden, platgespoten en zelfs gevisiteerd (onder dwang in mn intieme delen betast, ter controle op voorwerpen). De mensen om mij heen leken allemaal vijanden, omdat ze zulke vervelende dingen deden. Ik herkende niks meer in hun, en zij snapten mij niet. Ik voelde enkel afstand, en ik begreep niets meer van het leven. Ik wilde het niet, en ik bleef me verzetten en pogingen doen. Het was een grote strijd. Ik werd niet geholpen. Er was geen samenwerking.

Via een lange weg ben ik er toch nog uit gekomen. De afdeling waar ik zat is opgeheven omdat ze teveel fouten maakten, en ik ben overgeplaatst naar een KIB (Kliniek voor Intensieve Behandeling). Daar was de benadering heel anders. Er werd niet steeds gestraft, en de regeltjes waren niet zo onzinnig, maar best wel logisch en menselijk. Er was aandacht, contact, communicatie. Ze keken naar mij als mens, en niet enkel naar de voorschriften. Ze waren veel redelijker, en bevattelijk voor argumenten. En ik kreeg kansen, ze hielpen me om uit te vinden wat ik wilde. Ik mocht naar buiten, en ze probeerden me echt te helpen met mijn gevoelens, en het vinden van mijn dromen. En vanwege het contact, de vriendelijkheid en de redelijkheid ging ik hun zien als mensen, niet als vijanden. Zij empowerden mij. En dat was echte hulp.  Daar had ik wat aan.

Ik ken dus uit eigen ervaring het verschil tussen goede en slechte zorg. Beheersing en tucht zijn geen zorg, want dat creeert alleen maar afstand, strijd en onrust, en meer problemen. Dwang is het tegenovergestelde van zorg. Zorg gaat over nabijheid, aandacht, contact en kansen. Zorg is iets warms, iets menselijks, iets fijns.

Tijdens mijn studie Milieugerichte Materiaaltechnologie, kwam ik op het punt dat ik iets wilde doen aan de dwang in de psychiatrie, omdat het nog steeds gebeurde, en het mij enorm raakt. Ik wilde de mensen bewust maken van deze grote fout om dwang in de GGZ toe te passen, want dwang werkt averechts. Ik heb toen Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! opgericht, tegen het gebruik van isoleercellen en dwang in de GGZ, want straf is straf en zorg is zorg.

De acties begonnen in 2002/2003 met anonieme handgemaakte protestpostertjes, enkele protestmarsen (streetraves) en het versturen van brieven. Gaandeweg kreeg ik steeds meer uitnodigingen voor congressen, vergaderingen, interviews enz.

In 2008 werd ik uitgenodigd voor deelname in de klankbordgroep voor de consultatie van de wetswijziging van de wet BOPZ (Bijzondere Opnamen in Psychiatrische Ziekenhuizen). De wet BOPZ regelt alle dwang in de GGZ, van gedwongen opname, tot dwangmedicatie, tot isoleercel en ontslag. Het Ministerie van Justitie heeft in samenwerking met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) nu een nieuw wetsvoorstel gemaakt: Wetsvoorstel Verplichte GGZ, dat de wet BOPZ zal gaan vervangen.
De klankbordgroep bestond uit diverse experts, en in diverse bijeenkomsten werd ons gevraagd om onze mening, kritiek en suggesties te uiten mbt het wetsvoorstel Verplichte Zorg. Ik heb op elk onderdeel constructieve feedback gegeven, door middel van Manifesten die ik heb geschreven, met daarin mijn reflectie op de situatie. Ik heb daarbij consequent geprobeerd alle denk- en aannamefouten te verbeteren, en concrete oplossingen aan te dragen.

Mijn uitgebreide feedback op het wetsvoorstel (te vinden op www.mindrights.nl ) vond echter weinig gehoor, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ bleef nagenoeg onveranderd. Op dat moment besloot ik om dan maar mijn eigen conclusies te trekken, en een eigen model voor een wetsvoorstel uit te werken.
Als ingenieur heb ik geleerd hoe ik zoiets aanpak, en uit alle gegevens die ik verzameld had over het reduceren van dwang en mijn feedback op het wetsvoorstel, maakte ik een lijstje van eisen en wensen, waaraan een ideaal model zou moeten voldoen. Zo kreeg ik een helder beeld van wat ik zocht.
En al denkende, herinnerde ik me opeens dat ik ooit ergens een blaadje had gekregen over Eigen Kracht-conferenties, en ergens begon een belletje te rinkelen. Ik zocht het allemaal wat verder uit, en toen bleek dat de Eigen Kracht-benadering kan voldoen aan alle ideeen die ik over een alternatief model had.

Mijn alternatief voor de wet BOPZ/Verplichte GGZ gaf ik de naam Het Eindhovens Model.
In 2009 schreef ik een aantal stukken daarover naar de wetmakers, in de hoop dat zij dit alternatief zouden omarmen, maar helaas, dat gebeurde niet.

Mijn stukken stonden openbaar op internet, en ik werd toen al snel zelf benaderd door mensen van de Eigen Kracht-Centrale, die enthousiast waren over mijn plan om Eigen Kracht-conferenties in te zetten ter voorkoming van dwang in de GGZ. We besloten om samen te gaan werken, en om een pilotproject op te zetten in Eindhoven, omdat het erg belangrijk is om ook met concrete resultaten te komen, om aan te tonen dat de Eigen Kracht aanpak werkelijk beter is dan dwang.

Op de beamer werd het procedure-schema van het Eindhovens Model tevoorschijn getoverd, en ik gaf een toelichting op de uitbreiding van stappen ten opzichte van de oude situatie onder de BOPZ, en ook mbt wetsvoorstel Verplichte GGZ. En ik gaf aan op welke momenten er een Eigen Kracht-conferentie gevoerd zou kunnen worden.

Ik was erg trots toen ik vertelde dat ik de wetmakers van de dwangwetten (BOPZ en WVGGZ) zover had gekregen dat er een toezegging was eenzelfde constructie als in de jeugdzorg te maken (Motie Voordewind, voorjaar 2011), waarbij burgers in de eerste plaats de kans hebben om hun eigen plan te maken, alvorens de overheid mag ingrijpen.
Deze passage zou een grote fundamentele wijziging zijn in de constructie van de wet (BOPZ/WVGGZ), omdat men voorheen enkel de focus had op dwang en onvrijwillig ingrijpen, en de burger daarbij alle zeggenschap verloor, met alle vervelende gevolgen van dien. Via een Eigen Kracht-conferentie kan de focus komen liggen op echte zorg, in plaats van beheersing en symptoombestrijding. En als dwang voorkomen kan worden, bespaar je mensen een levenslang trauma. Dit biedt dus enorme kansen voor verbetering van de zorg in crisissituaties, en de kans om strijd, dwang en verergering te voorkomen. Dit is dus het Eindhovens Model.

Wil Janssen, regiomanager Eigen Kracht Noord Brabant, nam het woord van me over, en hij vertelde over de samenwerking in het pilotproject in Eindhoven. De stukken over het Eindhovens Model in het kader van de wetswijziging BOPZ/Verplichte GGZ hadden de aanleiding gevormd voor nader contact, en we besloten om er gezamenlijk werk van te gaan maken en het Eindhovens Model in de praktijk te brengen.

Ten eerste hebben we een Denktank voor het Eindhovens Model  opgericht, die bestond uit Fiet van Beek, Ge de Wilde, Wil Janssen en Jolijn Santegoeds (ik dus). Samen hebben we de verdere plannen uitgewerkt en zijn we bij de gemeente Eindhoven geweest. Daar hebben we o.a. met de wethouder Lenie Scholten gesproken over het houden van Eigen Kracht conferenties als alternatief voor de BOPZ-procedure, oftewel om dwang te voorkomen. Dit idee werd positief ontvangen, en we kwamen tot een raamovereenkomst voor ca 30 conferenties in de Gemeente Eindhoven.

In Eindhoven zijn we dus begonnen met het opzetten van de pilot van het Eindhovens Model, maar we zien dezelfde ontwikkelingen ook wel terug in andere delen van het land, zoals bij Gert Schout in Groningen die via OGGZ ook dwangopnames probeert te voorkomen via Eigen Kracht-conferenties. We willen nu meer samenwerking tussen Eindhoven en Groningen, om van elkaar te leren, en om de resultaten gezamenlijk te verwerken, om zo een krachtig signaal af te geven naar de overheid.

Inmiddels is er ook een Eindhovens Eigen Kracht-kantoortje opgezet aan de Kronenhoefstraat 21 in Eindhoven, en daar werkt het Team Eindhoven, dat bestaat uit: Wil Janssen, Jeanette Vos en Klien van de Broek (en Jolijn Santegoeds is daarbij ook nog steeds betrokken).

Jeanette Vos, projectmedewerkster van Team Eindhoven Eigen Kracht, vertelde vervolgens nog wat meer over de organisatie in de Eindhovense context.

Eindhoven de Sociaalste
Eindhoven is uitgeroepen tot de slimste stad van de wereld, en in het gemeentelijke visiedocument WIJ Eindhoven, staat dat Eindhoven nu ook de sociaalste wil worden (en dat is dus echt slim!).

Het college van Eindhoven heeft de ambitie om nog deze raadsperiode te komen tot een fundamenteel andere manier van werken in het sociaal-maatschappelijke domein, waarbij de uitgangspunten zijn dat er vraaggestuurd en wijkgericht wordt gewerkt, dat de eigen kracht en het zelforganiserend vermogen van burgers wordt aangesproken en de effectiviteit en beperking van bureaucratie centraal staat bij de uitvoering van dit besluit.

Het gemeentelijke WIJ Eindhoven comité adviseert de gemeenteraad een systeeminnovatie, een trendbreuk, waarbij een aantal zaken compleet over een andere boeg moeten.

•             Van curatief naar preventief
•             Van formele zorg meer naar informele zorg
•             Van doelgroepen naar individuen
•             Van specialisten naar generalisten
•             Van verticaal naar horizontaal
•             Van sectoraal naar integraal
•             Van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd
•             Van verkoopmodel naar inkoopmodel
•             Van ‘9 tot 5’ naar flexibel

Daarbij is het belangrijk dat één huishouden één aanspreekpunt heeft en één plan!
Het terugvinden van de zelfregie hoort centraal te staan.

De gemeente Eindhoven wil de sociaal-maatschappelijke zorg dus anders organiseren, en toont daarbij veel ambitie. Dit is een gunstig klimaat voor het opzetten van Eigen Kracht en het Eindhovens Model. Inmiddels zijn er erg positieve en hoopvolle gesprekken geweest bij diverse sociaal-maatschappelijke organisaties, zoals woningbouw, GGD, Lumens Groep (welzijn en maatschappelijk werk) en de gemeente Eindhoven.

Met steun van de Gemeente Eindhoven, organiseert Eigen Kracht Eindhoven op donderdagmiddag 2 februari 2012 een grote bijeenkomst in het stadhuis van Eindhoven, met als doel om andere organisaties en verwijzers bewust te maken van de mogelijkheden voor Eigen Kracht-conferenties, ook op het vlak van GGZ.
Er zijn nu al meer dan 60 aanmeldingen vanuit allerlei instanties en organisaties, o.a. GGzE, Lumens Groep (Welzijn), NEOS, BJZ, CJG, MEE, Lunet Zorg, Ergon Re-integratie, Novadic Kentron, Fontys opleiding Social Studies, en een aantal stichtingen in het zelfhulpnetwerk, de Boei, Stibaza, e.a. Dat geeft aan dat er interesse is, en dat men openstaat voor nieuwe ideeen. Dat is erg positief.

Het gaat dus goed met Eigen Kracht Eindhoven.

Er kwamen veel vragen, vooral praktische vragen over hoe de aansluiting met de huidige praktijk werd gemaakt (bijv. of de GGZ het eigen plan accepteert, en of we als concurrent of partner werden gezien). We konden nog niet overal een duidelijk antwoord op geven, omdat we nog vrij vroeg in het project zitten, maar deze vragen zijn precies de redenen waarom we een grote bijeenkomst in het Stadhuis hebben georganiseerd, om de andere organisaties voor te lichten mbt onze rol en functie. Wij streven ernaar om partners te zijn van andere organisaties. Eigen Kracht is eigenlijk een besluitvormingsmethode, en kan dus in principe op elke beslissing in elk levensdomein worden toegepast. In die zin is het dus geen concurrentie voor de zorgaanbieders, maar het is eigenlijk meer een instrument voor het definieren van de zorgvraag en zorgafstemming (optimalisatie), en dat kan dus door elke organisatie gebruikt worden.

Een opmerking die me bij is gebleven was van een vrouw die zei dat regiomanagers en coordinatoren geen angst moesten hebben om te beginnen aan Eigen Kracht-conferenties met GGZ-clienten, want vroeger dacht men ook dat Eigen Kracht niet zou lukken met verstandelijk gehandicapten, terwijl juist gebleken is dat dat geen bezwaar hoeft te zijn, en dat er juist zeer goede resultaten kunnen worden behaald. Het gaat immers gewoon over mensen.
Ik vond dat een prachtige opmerking, die getuigt van inzicht, respect en onbevooroordeeld zijn. Dit is nu precies de reden dat ik vertrouwen heb in de mensen van de Eigen Kracht. Het zijn echte mensen.

Het was een erg leuke en inspirerende dag.

Bijeenkomst VN verdrag waarmaken

Posted on by
Reply

Op dinsdag 6 december 2011 ging ik naar Den Haag, want ik had me aangemeld voor de bijeenkomst xe2x80x9cVN Verdrag waarmakenxe2x80x9d, van 14.30 tot 16.30 uur, georganiseerd door de Coalitie voor Inclusie (www.coalitievoorinclusie.nl ).

Er waren zoxe2x80x99n 40 mensen aanwezig, die allemaal gelinkt waren aan verschillende clienten-organisaties. Dat was heel interessant. Voor zover ik weet was ik de enige die vanuit een GGZ-clientenperspectief meedeed.

 

Het ging over het nieuwe VN-verdrag voor de Rechten van Personen met Beperkingen (Convention on the Rights of Persons with Disabilities, CRPD, xc2xa0zie ook www.un.org/disabilities )

 

Op het programma stond mr. Jan Jarab, Regional representative for Europe, van de Office of the High Commission on Human Rights (OHCHR). Jan Jarab is een VN-medewerker in het VN-kantoor in Brussel, wat opgericht is om nauwe samenwerking tussen de VN en de Europese Unie mogelijk te maken.

 

Jan Jarab gaf een interessante inleidende speech van ongeveer een half uur, in het Engels, over de inhoud en strekking van het VN-verdrag. Maar het overgrote deel van de middag werd besteed aan het stellen van vragen over het VN-verdrag en wat de betekenis zal zijn voor Nederland. Alles wat er werd gezegd werd simultaan meegetypt op het grote scherm, en er was een doventolk. Ook kon er om verduidelijking gevraagd worden waar nodig. Het was een erg prettige en constructieve werksfeer.

 

Het was heel interessant. Een groot deel van de middag ging het over de impact van de economische crisis op de gezondheidszorg, en over hoe wrang het is dat goede ontwikkelingen (zoals het Persoonsgebonden Budget – PGB) nu teruggedraaid worden, en ouderwetse instellingen vanzelfsprekend wel geld krijgen, terwijl het juist de bedoeling is dat grote instellingen afgeschaft worden, en zorg kleinschaliger en persoonlijker wordt ingericht. Het is daarom ook extra belangrijk om de rechten uit het VN-verdrag CRPD te
promoten, en te zorgen dat het geld naar de juiste dingen gaat, en dat we niet teruggaan in de tijd, en teruggaan in oude gewoontes.

Op Europees niveau zal men ook financiele middelen inzetten, bijvoorbeeld subsidieregelingen , om daarmee ook aan te sturen op goede zorgvoorzieningen die in overeenstemming zijn met het VN-verdrag. xc2xa0En zorgvoorzieningen die niet in overeenstemming zijn met de uitgangspunten van het VN-verdrag zullen in de toekomst uiteindelijk geen geld meer ontvangen van de Europese Unie, want de EU heeft het VN-verdrag namelijk wel geratificeerd, en moet zich houden aan de regels.

Er moet krachtig weerstand geboden worden aan de voorgenomen PGB-bezuinigingen van 90%. xe2x80x9cEens gegeven, blijft gegevenxe2x80x9d, en Nederland heeft al wel een intentieverklaring getekend voor het nieuwe VN-verdrag, dus geldt er een inspanningsverplichting om bestaande rechten te behouden, en enkel goede veranderingen door te voeren. Men mag deze maatregelen dus feitelijk niet doorzetten.

 

Maar op de een of andere manier vinden overheden het blijkbaar xe2x80x9cacceptabele, zachte maatregelenxe2x80x9d om de rekening van de economische crisis bij zieken en gehandicapten te gaan verhalen, en grote bezuinigingen te doen op de voorzieningen voor minima. En dat juist terwijl de zieken en gehandicapten het minst verantwoordelijk zijn voor de financiele crisis.

Deze trend zien we in veel Europese landen, en in die zin is het maar goed dat er nu ook een nieuw VN-verdrag is om de rechten van deze groep te beschermen en bewustzijn te creeren. Dat is hard nodig.

 

Er werd gezegd dat de economische crisis mogelijk de reden zou zijn dat Nederland het VN-verdrag nog niet heeft geratificeerd, omdat implementatie daarvan ook geld gaat kosten.

Ik heb hardop gesuggereerd dat het misschien ook de wetsvoorstellen Verplichte GGZ, en Zorg en Dwang zijn die men erdoorheen wil drukken, alvorens het VN-verdrag te ondertekenen. Dit is zeker mogelijk als je ziet dat Nederland een voorbehoud (reservation) heeft gemaakt ten aanzien van het VN-verdrag, waarbij xe2x80x9cwilsonbekwame mensenxe2x80x9d uitgezonderd worden (op basis van verouderde richtlijnen van de Raad van Europa). Zie ook xc2xa0http://www.un.org/disabilities/countries.asp?navid=12&pid=166

Het VN-verdrag stelt heel duidelijk dat iedereen over zichzelf mag bepalen (legal caacity), en stelt daarmee dat xe2x80x9cwilsonbekwaamxe2x80x9d geen argument is om iemand zijn vrijheden en rechten te ontnemen.

Mogelijk heeft Nederland koudwatervrees voor die cultuuromslag.

 

Ik vroeg Jan Jarab of er mechanismes zijn waarmee de wetsvoorstellen Verplichte GGZ en Zorg en Dwang tegenhouden kunnen worden, want deze wetsvoorstellen zijn niet in overeenstemming met de uitgangspunten van het nieuwe VN-verdrag. Ik voegde toe dat ik zelfs al een alternatieve procedure voor het wetsvoorstel had uitgewerkt (het Eindhovens Model) waarvan een pilotproject loopt. Maar nog steeds houdt de overheid vast aan ouderwetse voorstellen, die simpelweg niet toekomstbestendig zijn. Ik vroeg of er mogelijkheden zijn om dit mee aan te pakken.

Jan Jarab zei dat hij mogelijk met de Nederlandse overheid in overleg zou kunnen gaan, en dat lijkt me een heel goed idee. Jan Jarab kwam toen zelfs dwars door de zaal naar mij toegelopen om zijn kaartje te geven, en hij zei: xe2x80x9cMail me hier maar even overxe2x80x9d (in het Engels wel). En ik heb hem inmiddels ook gemaild met informatie over de wetswijzigingen mbt Verplichte GGZ.

 

Het was een interessante bijeenkomst. Ik heb na afloop nog heel even met Jan Jarab gesproken, en met de organisatoren van de Coalitie voor Inclusie. Ik heb afgesproken dat ik meer informatie over mijn werkzaamheden rond het VN-verdrag xc2xa0zal opsturen, en dat ik in het vervolg betrokken zal blijven bij de Coalitie voor Inclusie, wat eigenlijk pas een beginnend netwerk is, en alle steun kan gebruiken.

 

Het was een inspirerende middag, en ik heb mijn netwerk weer goed uitgebouwd.

Het is fijn om te zien dat het VN-verdrag voor de rechten van mensen met beperkingen nu echt begint te leven in Nederland. Eigenlijk is dit echt een startmoment voor de implementatie van het nieuwe VN-verdrag in Nederland. Het verdrag zal in 2012 waarschijnlijk geratificeerd worden door Nederland, en de Coalitie voor Inclusie heeft zichzelf opgericht als denktank.
Het is dus begonnen. Er zal een nieuw tijdperk aankomen.

 

De Coalitie voor Inclusie doet zijn best om meer clientenorganisaties op te nemen in hun netwerk, dus voel je vrij om je aan te melden op www.coalitievoorinclusie.nl

Versnellingskamer: wijziging wetsvoorstel Verplichte GGZ

Posted on by
Reply

Op dinsdag 29 november 2011 was bij het Buitenhuis in Den Haag een bijeenkomst met de naam Versnellingskamer om te brainstormen over nieuwe wijzigingen in het wetsvoorstel Verplichte GGZ. De bijeenkomst duurde van 9.30 tot ca 15.00 uur was georganiseerd door het Ministerie van Justitie i.s.m. VWS. Ik was wederom uitgenodigd om mee te denken vanuit het clientenperspectief, en ik zag veel bekenden uit de klankbordgroep die ook sinds 2008 in de consultatie van het wetsvoorstel waren betrokken.

 

We begonnen met een plenaire inleiding over de stand van zaken van het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

In 2007 werd de derde evaluatie van de wet BOPZ xc2xa0afgerond, en het Evaluatierapport Voortschrijdende inzichten was aanleiding voor een nieuw concept-wetsvoorstel in 2008. Daarop volgden consultatierondes met klankbordgroepen (waar ik ook in heb deelgenomen, zie mijn feedback op http://mindrights.nl/docu_en_info.htmxc2xa0)

Vervolgens werden pilots gestart met de voorgestelde multidisciplinaire commissie Verplichte GGZ, en het wetsvoorstel Verplichte GGZ ging in juni 2010 naar de Tweede Kamer.

Maar de Tweede Kamer besloot dat het instellen van de multidisciplinaire adviescommissies te duur was en heeft de opdracht gegeven om een procedurewet te maken zonder de commissie. Er komt nu dus een Nota van Wijziging, waarbij gezegd kan worden dat het om een erg grote wijziging gaat (want de wegbezuinigde multidisciplinaire commissie zou juist een belangrijke kwaliteitstoets gaan uitvoeren, in plaats van enkel een toets door een onafhankelijke psychiater zoals in de wet BOPZ).

In april 2011 is er een bijeenkomst geweest over een mogelijke rechtbankkamer Verplichte GGZ, maar dat idee is vrij snel onethisch en financieel onhaalbaar bevonden.

 

Er werd een vergelijking gemaakt dat het wetsvoorstel met de commissie eigenlijk een xe2x80x9cte dure autoxe2x80x9d was, en dat we nu op zoek moesten gaan naar iets goedkopers.

 

De Tweede Kamer heeft gevraagd om een procedurewet, en dat betekent dat het nu niet meer over de inhoud gaat, want die ligt al bij de Tweede Kamer.

Er dient nu een nieuw voorstel te komen met een procedurebeschrijving voor de zorgmachtiging, en daarover gingen we dus brainstormen via de Versnellingskamer.

De toekomstige wijzigingen zullen vermoedelijk niet meer teruggekoppeld worden in een officiele consultatieronde met de veldpartijen, xc2xa0want ook dat ligt nu bij de Tweede Kamer (mogelijk zal er nog wel informele consultatie met de veldpartijen zijn).

De rol van de Raad van State bij dit wijzigingsproces is nu nog niet helemaal duidelijk.

 

Een fase-overzicht van het wetsvoorstel Verplichte Zorg is te vinden op: http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wetgevingskalender/2010/07/05/integrale-herziening-van-de-wet-bopz-wetsvoorstel-verplichte-ggz-jus

 

De Versnellingskamer van 29 november 2011 had als doel om mee te denken over mogelijke procedure-constructies, waarbij de centrale vraag was: hoe te zorgen voor meer informatie in de voorfase, zodat men tot een gedegen oordeel zou kunnen komen.

 

Na deze inleiding gingen we in kleinere groepjes aan de slag. Het was ietwat chaotisch en informeel, maar dat was ergens ook wel prettig, want ik kon gewoon zeggen wat ik dacht, zonder formaliteiten.

 

In het World Cafe waren discussie-tafeltjes ingericht, en elke ronde waren er 5 deelnemers per tafel. We moesten ons verplaatsten in verschillende actoren (rechter, psychiater, geneesheer-directeur enz.) en met diverse rollen experimenteren in de procedures rond Verplichte GGZ. Onze ideeen en opmerkingen werden genotuleerd, en zo wil men een beeld verkrijgen van verschillende mogelijkheden.

 

In de Versnellingskamer stonden laptops klaar voor iedereen, en via het scherm konden we volledig anoniem allerlei vragen beantwoorden en ideeen geven.

 

Ik vond het echt een enorm pittige bijeenkomst vanwege de toonzetting van het wetsvoorstel, en ik heb zelfs een paar keer overwogen om deze bijeenkomst eerder te verlaten, omdat we enkel binnen de marge mochten brainstormen, maar ik heb fundamentele bezwaren, en fundamentele alternatieven.
Het voelde dus alsof er hier niks te behalen was (tijdsverspilling), en ik wilde niet de indruk wekken dat ik me aansloot bij dit paternalistische wetsvoorstel dat de reikwijdte van dwangtoepassing enorm verruimd. Daar wil ik mijn naam niet aan verbinden, en ik voelde me dus ook niet op mijn plek daar.

 

Ik heb dat ook flink geuit: Ik vond dat het wetsvoorstel Verplichte GGZ geen verbetering inhoudt ten opzichte van de wet BOPZ, omdat de criteria en dwangmogelijkheden verruimd worden, en dat is een serieuze verslechtering voor de positie van de client. Dwang is namelijk onwenselijk en maakt de problemen van de client vaak erger.

De hele procedure-discussie lijkt wel een afleidingsmanoeuvre, zodat we het vooral niet kunnen hebben over de ware kern van het voorstel, namelijk de verruimde criteria en opgerekte dwangmogelijkheden (bijv. ambulante dwang), wat voor clienten dramatisch is, en zeker geen betere rechtsbescherming biedt dan de BOPZ. xc2xa0En hierover vindt nauwelijks discussie plaats, terwijl er xe2x80x9cvoortschrijdende inzichtenxe2x80x9d zijn, en de zorgverleners actief bezig zijn met dwangreductie (gesubsidieerd door dezelfde overheid die nu plannen maakt voor dwangverruiming), en er nota bene ook een nieuw VN-verdrag is dat stelt dat dwang niet langer acceptabel is! Het KAN toch niet zo zijn dat Nederland opeens geen waarde meer hecht aan mensenrechten!

 

Ik vind het enorm verdrietig dat er niet meer innovatietalent is doorgedrongen in het wetsvoorstel, en ik was echt ontstemd door het feit dat het wetsvoorstel maar doordendert, zonder aandacht te besteden aan de zorgvuldige feedback, kennis en alternatieven die de
veldpartijen aandragen.

 

En zeker als het hele wetsvoorstel vooral een procedurele wijziging omvat (verantwoordelijkheden zoals dossierzorg en oordeelsbevoegdheid). Waarom zou je dan een hele nieuwe wet maken? Waarom worden de criteria en reikwijdte opgerekt? Waarom gaat men in tegen internationale verdragen (zoals het nieuwe VN-verdrag CRPD), wat Nederland vermoedelijk volgend jaar (2012) zal ratificeren. Het is toch tijdverspilling om nu een nieuwe wet te maken, die niet in overeenstemming is met de uitgagspunten van dat nieuwe VN-verdrag?

Er zijn mogelijkheden genoeg om een ander systeem te maken, waarbij de rechten van de client centraal staan. Het Eindhovens Model is bijvoorbeeld een van de mogelijkheden, waarmee dwang daadwerkelijk voorkomen kan worden (zie o.a. het artikel Eigen Kracht doorbreekt verkommering uit magazine Geestelijke Volksgezondheid (MGV) van november 2011).

 

Maar de overheid kiest er blijkbaar voor om krampachtig vast te houden aan ouderwetse methodes, die gebaseerd zijn op beheersen en niet op voorkomen. En de overheid weigert blijkbaar om gedegen onderzoek te doen naar internationale ontwikkelingen, zoals het nieuwe VN-verdrag (CRPD). Maar de tijd zal ons inhalen. xc2xa0Een VN-verdrag is niet te negeren.

Nederland is een van de laatste landen van Europa die het VN-verdrag CRPD nog niet geratificeerd heeft. Ik begrijp dit niet. Waarom staat Nederland niet vooraan met innoveren?

 

Deze gang van zaken gaat mij erg aan het hart. Vandaar ook dat we via het Eindhovens Model erg hard aan de slag zijn om Eigen Kracht-conferenties mogelijk te maken voor mensen die in aanraking dreigen te komen met Verplichte GGZ of BOPZ. Daarmee kunnen we hopelijk voorkomen dat gedwongen interventies plaatsvinden, en dus ook voorkomen dat hetzij de BOPZ, hetzij de wet Verplichte GGZ daadwerkelijk gebruikt wordt. Op die manier kunnen we de negatieve impact van deze wetten misschien toch beperken.

 

Toen ik aangaf dat ik de bijeenkomst behoorlijke tijdsverspilling vond, vanuit mijn missie, benadrukten de wetschrijvers van het Ministerie dat ze graag wilden dat ik erbij bleef, juist omdat ik zoxe2x80x99n ander perspectief had dan de rest.
Ik heb het volgehouden om erbij te blijven, en ik heb eigenlijk voornamelijk de onhaalbaarheid benadrukt.

Ik vind het achterhaalde wetsvoorstel en het karige consultatieproces eigenlijk een schande voor een vooraanstaand land als Nederland. En ik begrijp werkelijk niet waarom men dit verkiest.

 

Na afloop heb ik nog even staan praten met de schrijvers van het wetsvoorstel, en heb ikxc2xa0benadrukt dat het VN-verdrag CRPD niet te negeren is. Ik vertelde ze dat er ook bij de VN zelf aanvankelijk discussie was omtrent de zelfbeschikking van psychiatrische patienten en mensen met intellectuele beperkingen, omdat dit blijkbaar een hele moeilijke groep is. Maar uiteindelijk, na lange discussie en voorlichting, werd er bij de VN unaniem
besloten om deze groep ook in het nieuwe VN-verdrag CRPD op te nemen. Het is dus niet gek dat men hier aanvankelijk over twijfelt of vragen heeft (zo gaat dat altijd met gestigmatiseerde, gemarginaliseerde groepen, denk maar aan vrouwenrechten, of rechten voor mensen met een andere afkomst). Maar juist daarom is er een nieuw VN-verdrag gekomen, om de rechten van deze kwetsbare groepen collectief te gaan beschermen.

Er is een hele grote cultuuromslag nodig, met goede toegankelijke vrijwillige zorg, zodat er ook echte preventie mogelijk is. Maar preventie kan alleen als mensen geen angst meer hebben van de GGZ, omdat deze niet meer over de grenzen van de patienten heengaat, maar daadwerkelijk heilzaam is. Het afschaffen van dwang zal een deel van de drempelvrees wegnemen en preventie mogelijk maken, maar een goede toegankelijkheid (zonder wachtlijsten) is van een evenredig belang, om te voorkomen dat mensen afglijden in ernstige crisissen (waar de GGZ vervolgens een zware taak aan heeft). Het is enorm belangrijk om in een vroeg stadium goede hulp beschikbaar te hebben, dat is voor iedereen
beter. En als het gebrek aan zorg is opgelost, en de problemen niet meer totaal uit de hand hoeven te lopen, dan zal ook het beeld dat men heeft van psychiatrische patienten veranderen. xc2xa0Dan zal blijken dat al die zogenaamde agressie van patienten slechts een tijdsbeeld was, en het allemaal een reden had, en dat de agressie voortkwam uit onmacht en leed dat de patienten al die tijd moesten dragen, het leed omdat ze geen volwaardig leven hadden, maar beheersmatig werden geleefd.

Ik vond het echt een zware dag. Vooral omdat het zo hopeloos leek. Het is echt een gemiste kans van de overheid dat het wetsvoorstel zo weinig doet aan toekomstbestendige alternatieven.

 

August Nieland, een van de wetschrijvers benadrukte toen dat hij xe2x80x9ceenzelfde constructie als in de Jeugdzorg wilde gaan maken met betrekking tot het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferenties in de GGZxe2x80x9d.

Dat zou dus inhouden dat er een passage in de Nota van Wijziging / gewijzigde wetsvoorstel Verplichte GGZ komt, waarbij gesteld wordt dat iedere burger (iedere client) het recht heeft om in de eerste plaats een eigen plan te maken, en daarbij ondersteuning te krijgen, zoals bijvoorbeeld door Eigen Kracht-conferenties. Dat zou mooi zijn. In ieder geval een verbetering ten opzichte van hoe het nu is.

Ook benadrukte August dat visitatie zeker verboden was in het nieuwe wetsvoorstel (zie de Memorie van Toelichting). Met deze twee voorbeelden wilden ze aantonen dat ze wel degelijk luisterden naar de ideeen die er uit het veld kwamen. Er werd mij beloofd dat er in het vervolg een antwoord zou komen op mijn feedback en input voor discussie.

 

Ik zal ze eens vragen waarom ze geen aandacht besteden aan het nieuwe VN-verdrag, en waarom ze onhaalbare, en niet-toekomstbestendige wetsvoorstellen uitschrijven…

Nieuw VN-verdrag maakt wetsvoorstel Verplichte GGZ onmogelijk

Posted on by
Reply

Deze weblog was gecrasht, en helaas heb ik dus een periode geen blogs kunnen posten, maar inmiddels is de server weer hersteld en hebben we ons berichtenarchief weer terug. We werken nog aan het herstellen van de vormgeving.

 

Hoogtepunten van de laatste tijd:

Ik ben in oktober 2011 in Zuid Afrika geweest voor 2 congressen (PANUSP en WCMH)

En direct daarna, op 4 november was ik uitgenodigd in Strasbourg voor een High Level meeting (zie mijn verslagen op www.punkertje.waarbenjij.nu )

 

Inmiddels ben ik weer terug in Eindhoven, en ik heb het nog steeds druk, o.a. met de pilot van het Eindhovens Model, een review van een kwaliteits-toolkit van de World Health Organization en et herstellen van deze weblog. Ook is er volgende week op 29xc2xa0november weer een vergadering over xc2xa0het wetsvoorstel Verplichte GGZ.

 

En omdat Stichting Mind Rights vandaag precies xc2xa05 jaar bestaat, hebben we uitgerekend vandaag de volgende verklaring rondgestuurd naar beleidsmakers en andere betrokkenen:

 

 

22/11/11xc2xa0 Belangrijke informatie inzake wetten en regels in de GGZ.

xc2xa0

Nieuw VN-verdrag maakt wetsvoorstel Verplichte GGZ onmogelijk

 

Er is een nieuw VN verdrag: Convention on the Rights of Persons with Disabilities

CRPD: Verdrag voor de Rechten voor Personen met Beperkingen

 

Dit verdrag beschrijft dat iedereen dezelfde rechten heeft. Dus als je xe2x80x9cniet-beperktexe2x80x9d
mensen niet preventief mag opsluiten, dan mag dat met clixc3xabnten ook niet (art. 14). En als iedere volwassen persoon het recht heeft om te leven zoals hij/zij dat wil, dan mogen clixc3xabnten dat ook (art. 12 zelfbeschikking).

 

Iedereen heeft recht op vrijheid, en vrijheden mogen niet worden ontnomen op basis van
het hebben van een beperking. Het bestaan van een beperking mag geen factor zijn in beslissingen, want dat is ongelijkheid en discriminatie (art.3 en 4). Dit betekent dus dat mentale en intellectuele beperkingen (zowel langdurend als kortdurend), geen basis kunnen vormen voor vrijheidsbeneming (ook niet gedeeltelijk).

 

Wetten met een koppeling tussen xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en xe2x80x9cpsychiatrische ziektexe2x80x9d (zoals de wet BOPZ en het wetsvoorstel Verplichte GGZ) dienen vervangen te worden door neutrale wetgeving waarbij de ziekte geen rol speelt, en die voor iedereen in gelijke mate geldt.

 

De internationale wetgeving verandert: Geen dwang meer!

Nederland heeft het CRPD nog niet geratificeerd, maar de rechten uit dit nieuwe VN-verdrag (CRPD) zullen ook in andere VN-onderdelen worden doorgevoerd (zoals het Verdrag tegen Marteling en andere wrede, inhumane en vernederende behandeling: CAT). Het Comitxc3xa9 ter Preventie van Marteling en wrede, inhumane behandeling (CPT/SPT)xc2xa0 bezoekt niet alleen gevangenissen, maar ook psychiatrische instellingen. Daardoor zal het niet mogelijk zijn om de rechten van mensen met beperkingen c.q. universele mensenrechten te negeren.

 

Gedwongen behandeling en/of gedwongen verblijf in een instelling is niet langer meer
toegestaan onder de internationale verdragen, en zal geleidelijk steeds meer als ill treatment worden aangemerkt, d.w.z. vernederend en inhumaan. Zelfs de juridische term torture : marteling, komt voorbij, omdat clixc3xabnten vaak systematisch onder druk gezet worden om xe2x80x9ctoe te gevenxe2x80x9d aan bijv. xe2x80x9cziekte-inzichtxe2x80x9d, en werkelijk worden beroofd van vele vrijheden als zij niet xe2x80x9caangepastxe2x80x9d zijn, en dit gebeurt onder verantwoordelijkheid van de Staat (dus valt het onder de definitie van marteling). Het CRPD stelt dat elk mens dezelfde rechten heeft, zoals recht op vrijheid, integriteit, een eigen mening enz.

 

Nationale wetgeving: aansluiten of uitsluiten?

De dwangreductie- en kwaliteits-projecten in de zorgsector sluiten feitelijk al aan bij de nieuwe doelstellingen uit het VN-verdrag CRPD, en dienen gestimuleerd te worden. In voorgaande jaren heeft de overheid dwangreductie en zorg-innovatie ook daadwerkelijk gesteund (o.a. via nationale subsidie voor projecten Dwang en Drang).

 

Echter het wetsvoorstel Verplichte GGZ verruimd de mogelijkhedenxc2xa0voor dwangtoepassing, en draagt daardoor niet bij aan dwangreductie, en is bovendien in strijd met internationale verdragen, zoals bijvoorbeeld CATxc2xa0en CRPD. Het internationaal recht plaatst ons sinds het uitkomen van het CRPD (2006-2008) in een transitie-fase waarbij nieuwe normen van kracht zijn. Het gaat nu om daadwerkelijke verbeteringen, met serieuze urgentie.

 

Er zal een fundamenteel gewijzigd wetsvoorstel moeten komen, waarbij zeggenschap en ondersteuning centraal staan, want ook in Nederland zal hoe dan ook een overgang moeten plaatsvinden naar kwalitatieve service op vrijwillige basis, ook in crisissituaties.

 

Er zijn good practices te vinden, waaruit een nationaal transitiebeleid en nieuwe wetgeving kan voortvloeien, zoals bijvoorbeeld Het Eindhovens Model voor xe2x80x9cOpen
Mind-support meetingsxe2x80x9d, en de projecten Dwang en Drang. Met de juiste impulsen heeft Nederland wel degelijk potentieel om een goed zorgsysteem en wetgeving te ontwikkelen dat past bij de nieuwe stijl van zorg, en in overeenstemming is met het CRPD.

 

Eenieder heeft de keus om energie steken in een toekomstbestendig ontwikkeling van de rechten uit het CRPD, of om daar niets mee te doen. En daarom is nu dus uw keus die bepaalt of Nederland binnenkort wel of niet voldoet aan VN-verdragen.

 

 

De oorspronkelijke tekst van het VN-verdrag CRPD is te vinden op:xc2xa0 ww.un.org/disabilities

 

Deze informatie wordt u aangeboden door Stichting Mind Rights – www.mindrights.nl

Auteur en contactpersoon: Jolijn Santegoeds – tekeertegendeisoleer@hotmail.com

Komt het Eindhovens Model in Wetsvoorstel Verplichte GGZ?

Posted on by
Reply

Expertmeeting Wetsvoorstel Verplichte GGZ

Op woensdag 13 april 2011 ging ik naar de Academie voor Wetgeving aan de Lange Voorhout in Den Haag voor een Expertmeeting die georganiseerd was door het Ministerie van VWS en het Ministerie van Veiligheid & Justitie, over het gewijzigde wetsvoorstel Verplichte GGZ.

Het oorspronkelijke wetsvoorstel Verplichte GGZ, dat in 2010 naar de Tweede Kamer is verzonden diende bijgesteld te worden, omdat de Tweede Kamer vond dat de voorgestelde Commissie Verplichte GGZ te duur was (kosten ca. 10-12 miljoen per jaar). Er diende een goedkoper alternatief gemaakt te worden. De ministeries van VWS en V&J hebben toen een alternatief bedacht in de vorm van een Rechtbank-Kamer Verplichte GGZ (een gespecialiseerd loket voor GGZ-zaken binnen de bestaande rechtbanken xe2x80x93 in plaats van een aparte organisatie van Commissies Verplichte GGZ). De ministeries wilden graag feedback op dit plan, en dus werd er om het nieuwe voorstel van een Kamer Verplichte GGZ te bespreken een expertmeeting georganiseerd met 25 genodigde experts, waar ik er dus 1 van was.

 

Het voorstel van het Ministerie om een Kamer Verplichte GGZ in te richten met een rechter en 2 deskundigen is min of meer van tafel geschoten door de aanwezigen, met als belangrijkste argument dat deskundigen VOOR de tafel van de rechter horen, en niet erachter. De rechter kan specifieke deskundigheid nu ook al op afroep inzetten (horen). Binnen het huidige Nederlandse rechtssysteem is het ondenkbaar dat deskundigen bevoegd zouden zijn om te oordelen over de legitimiteit van hun eigen vakgebied, die afweging is juist een taak van een objectieve en belangenloze rechter. Deskundigen kunnen daarom als experts enkel een adviserende rol vervullen in de besluitvorming over dwangtoepassing en inbreuken in de burgervrijheid van een persoon.

Andere tegen-argumenten waren dat een rechtbank-kamer Verplichte GGZ waarschijnlijk tot meer procedurele bureaucratie leidt, en organisatorisch waarschijnlijk onhaalbaar is. Ook kan men zich afvragen wat er overblijft van de diepgang van de dialoog en bemiddeling wanneer men lijnrecht tegenover elkaar in een ongezellig gerechtsgebouw zit. En er wordt gevreesd dat er binnen de rechtbank te weinig tijd zal zijn om een gedegen vooronderzoek uit te voeren en iedereen vooraf te horen, waardoor er uiteindelijk teveel op basis van dossiers zal worden geoordeeld. Bovendien zouden de kosten van een (Rechtbank-) Kamer Verplichte GGZ ook nog eens vergelijkbaar zijn met de voorgestelde Commissie Verplichte GGZ, en schiet men er dus niets mee op.

Kort gezegd was er dus weinig draagvlak voor een dergelijk idee van een multidisciplinaire rechtbankkamer Verplichte GGZ.

 

Aan het begin van de pauze werd geconcludeerd dat er dan dus gezocht diende te worden naar een nieuwe constructie tussen een oordelende rechter en adviserende deskundigen. Er komt immers hoogstwaarschijnlijk geen Commissie Verplichte GGZ vanwege de hoge kosten, en een rechtbankkamer is blijkbaar ook geen goede optie. De centrale vraag is dan hoe men de beoogde bemiddeling mbt de minst ingrijpende mogelijkheden dan vorm zou kunnen geven, en hoe men dit kan koppelen aan een oordelende rechter.

Ik noemde uiteraard direct de mogelijkheid van het Eindhovens Model (Supported Decision Making door Eigen Kracht-conferenties in crisissituaties op het gebied van geestelijke gezondheid) en er werd mij gevraagd om na de pauze als eerste spreker een korte presentatie te houden over het door mij bedachte Eindhovens Model.

 

In mijn spreektijd lichtte ik toe dat alle patixc3xabnten in de eerste plaats burger zijn, en dat, indien men zegt dat xe2x80x9cde regie enkel ontnomen wordt als de burger niet meer tot oordelen in staat isxe2x80x9d, dat er dan ook daadwerkelijk geprobeerd zou moeten zijn om de burger de regie te laten voeren, en daar ook ondersteuning bij aan te bieden. En dat kan dus door middel van een Eigen Kracht-conferentie, waarbij de hoofdpersoon zelf personen uit zijn/haar netwerk kan uitkiezen en kan vragen om mee te denken over een goede oplossing, en daarbij is er dan automatisch aandacht voor alternatieven voor dwang en de minst ingrijpende oplossing. want het gaat immers om een naastbetrokkene die men leed wil besparen. De Eigen Kracht-conferentie omvat een oplossingsgerichte dialoog, waarbij de focus niet ligt op een gevaarscriterium en de juridische mogelijkheden voor dwangtoepassing (wat voor verdeling van de partijen zorgt), maar de focus ligt juist op herstel, samenleven en het vinden van creatieve oplossingen. Eigen Kracht-conferenties zorgen voor meer sociale verbindingen, en bovendien kan er via een Eigen Kracht-conferentie een aansluiting gemaakt worden tussen mantelzorg en zorg van zorgaanbieders, en wordt vraagsturing, vermaatschappelijking en zorg-efficiency bevordert, en geeft men het begrip zorg op maat een concrete uitwerking. Het Eindhovens Model past dus helemaal binnen de moderne zorgvisie, en is ook nog eens vele malen goedkoper in de uitvoering.

Ook voorkomt het besluitvorming op basis van een beheersingsgerichte momentopname. Namelijk, in het huidige systeem de wet BOPZ, en ook onder de voorgestelde varianten van de Wet Verplichte GGZ, is het zo dat de uiteindelijke besluiten over dwangtoepassing in GGZ-crisissituaties doorgaans worden genomen door personen die de hoofdpersoon niet zeer goed kennen en op afstand staan van diens leven (namelijk rechters en hulpverleners), en zij nemen dus eigenlijk op basis van een momentopname en papieren dossiers met diagnoses en voorgeschiedenis, zeer ingrijpende beslissingen over beperkingen in de persoonlijke vrijheid. Ook is er onder de BOPZ en WvGGZ geen enkele sprake van preventie, maar is er een gevaarscriterium waaraan voldaan moet worden, wat in de praktijk inhoudt dat er pas iets aan acute zorg gedaan kan worden als het eigenlijk al uit de hand gelopen is. En vervolgens ligt de focus bij de BOPZ en WvGGZ onder het mom van xe2x80x9czorgxe2x80x9d enkel op de aanwezigheid van gevaar of risico op schade, en bekijkt men enkel de mogelijkheden voor dwang, maar dwang is geen zorg. Deze situatie is zeer onwenselijk, en de dialoog moet dus verschoven worden van beheersingsmaatregelen, naar werkelijke zorg-inhoud. Het Eindhovens Model voorziet in die zorg-inhoudelijke dialoog, en is een methode die vele kansen biedt om de tevredenheid en levenskwaliteit van de betrokken client te verbeteren.

 

Ik had dit hele pleidooi voor de expertmeeting al voorbereid, en ik had voor alle aanwezigen een informatiemapje samengesteld over het Eindhovens Model.

 

Ik sloot af met de opmerking dat ik vond dat er in de nieuwe wet altijd voor alle burgers eerst een mogelijkheid zou moeten zijn om een eigen plan te maken, en de mogelijkheid te krijgen om daarbij ondersteund te worden met bijvoorbeeld een Eigen Kracht-conferentie, voordat men in juridische processen stapt om de regie over te nemen. Dat is het Eindhovens Model.

 

Mijn presentatie werd positief ontvangen, en helemaal niet weggewimpeld. Integendeel! Er volgde zelfs een soort filosofische stilte, en toen kwamen er positieve reacties op gang. Er was iemand die zelf ervaring had met werken met Eigen Kracht-conferenties, en haar ervaringen waren erg positief en idee om dit ook in de GGZ in te zetten leek haar erg kansrijk. Ook uit juridische hoek kwam bijval en wer4d benadrukt dat ingrijpen in burgervrijheden inderdaad heel ernstig was en er echt een noodzaak was om alles in te zetten om dat te voorkomen. Ook vanuit VWS werd erg positief gereageerd en men zag in dat dit eigenlijk een heel zorg-inhoudelijk plan was, waarbij de effecten voor de client positief en langer houdbaar zijn. En het draait uiteindelijk natuurlijk om het leven van de client.

Er was een korte discussie over of dit dan in de WvGGZ zou moeten, of dat het algemene zorgkwaliteit was, of in een richtlijn hoorde, maar ik geloof dat de algemene ondertoon wel was dat dit beter officieel en dwingend vastgelegd zou moeten zijn, ivm de bekende weerbarstigheden uit de praktijk.

 

Er werd nog wat verder gebrainstormd over de juridische constructie: zoals een besluitvormende kamer, een adviserende kamer, een oordelende kamer, een enkelvoudige of meervoudige kamer, een kamer of een uitgeklede commissie enz. Mijns inziens is dat nog steeds de laatste stap in het verhaal (het ultimum remedium), en helaas is dat deel nog steeds dominant en overheersend in de wet, en daarom richt ik me steeds op het overige deel: het voorkomen van dwang. Ik weet ook niet zo heel veel van alle juridisch-technische aspecten (verschillen tussen een rechter en rechter-commisaris enz), dus ik probeer in dat deel gewoon te anticiperen op wat er voorbij komt, en ik richt mijn pijlen op werkelijk wenselijke veranderingen.. 

 

De slotconclusie van de middag is dus dat het ministerie is teruggestuurd naar de tekentafel, en dat biedt weer nieuwe kansen. In het officiele samenvattende slotwoord van de middag werd het Eindhovens Model al min of meer geintegreerd in de mogelijke toekomstige constructie in de trant van:

xe2x80x9cxe2x80xa6 en als voorwaarde kan dan opgenomen worden dat iemand altijd in de gelegenheid is gesteld om een eigen plan te maken en er een Eigen Kracht-conferentie is aangeboden.. voordat men in het juridische deel van de WvGGZ terechtkomt, waarover nog meer beraad gevoerd zal worden hoe dat eruit zal gaan zien.xe2x80x9d

 

Ik ben uiteraard supertrots op het feit dat mijn alternatieve model nu gehoor lijkt te vinden, en misschien zelfs opgenomen gaat worden in het nieuwe wetsontwerp. Ik zie het als een echte doorbraak. Ik hoop echt dat in het volgende wetsontwerp het recht wordt opgenomen om burgers altijd in de gelegenheid te stellen eerst een eigen plan te maken.  Dat zou gedwongen zorgmachtigingen kunnen voorkomen, en kan dus een enorm verschil maken in het leven van de hoofdpersoon. Zonder zorgmachtiging mag er immers geen dwang toegepast worden en blijft deze persoon veel leed bespaard.

 

(meer inhoudelijke informatie over het Eindhovens Model is te lezen in de manifesten 1 t/m 5, te vinden op www.mindrights.nl  bij Docu en Info.  Voor informatie over Eigen Kracht-conferenties, ga naar www.eigen-kracht.nl )

 

Voortgang pilotproject Eindhovens Model

Op woensdag 20 april 2011 was er weer een bijeenkomst bij de gemeente Eindhoven over het pilotproject van het Eindhovens Model. Bij deze bijeenkomst werd de begroting doorgesproken met de accountmanager van de Gemeente Eindhoven, en dat verliep ook allemaal erg positief. Voor de pilot zal een raamovereenkomst worden gemaakt, zodat alle instellingen in principe aanspraak kunnen maken op deze methode, want de Eigen Kracht-conferentie is geen instelling, maar een instrument van de burger, en daarom is het ook nodig om het project te financieren op stukprijs (nog geen 5.000 euro per stuk). De begrote kostenposten zijn doorgesproken met de Gemeente Eindhoven, en het geheel was helder en akkoord. De financiele administratie wordt door de Eigen Kracht-centrale uitgevoerd, en we zijn nu dus klaar om echt te starten met het Eindhovens Model en Eigen Kracht-conferenties aan te bieden aan mensen die in dwangbehandeling terecht dreigen te komen. Dus de lijnen zijn geopend!

 

Dat gaat dus allemaal wel lekker zo.

Separeerkleding, cameraxe2x80x99s en visitatie

Posted on by
Reply

Op maandag 17 januari 2011 was de eerste vergadering van de M &M-commissie (Middelen & Maatregelen) in het bestuursgebouw van de GGzE. De vergadering ging over het nieuwe separeerprotocol, en het was voor het eerst dat het clientenbelangenbureau betrokken werd bij deze interne beleidsvergadering, samen met bestuurders, managers en hulpverleners. Sommige punten waren behoorlijk positief, maar er zijn ook pittige discussies gevoerd over bepaalde zaken.

Er is besloten om separatie op eigen verzoek niet meer te honoreren. Dit is besloten vanwege voortschrijdende inzichten, waarbij het idee dat een isoleercel prikkelarm en rustgevend is nu daadwerkelijk overboord gaat. Men ziet inmiddels in dat men geen cel nodig heeft om de client de gevraagde rust, een prikkelarme omgeving, veiligheid, comfort en afzondering te bieden. Dat kan immers ook op een andere humanere manier.

Bij een eigen verzoek om separatie zullen er dus alternatieven aangeboden moeten worden. In de praktijk moeten er dan dus ook alternatieve ruimten beschikbaar zijn, zoals bijv. een comfortroom op iedere afdeling, en andere rustgevende elementen die in samenwerking met de betreffende clientengroep geselecteerd kunnen worden (bijv. massagestoelen, WII-spelcomputers enz.). Het voornemen om alternatieven aan te bieden vraagt dus om een kwaliteits-scan mbt de huidige voorzieningen en een investering per afdeling.

Ook kwam er een flinke discussie op gang over het gebruik van separeerkleding; een degelijke lelijke unisex jurk die je moeilijk kapot kan scheuren vanwege de vele stiknaden. Verondersteld wordt dat separatiekleding minder suicide en automutilatie veroorzaakt, maar hiervoor is geen wetenschappelijke onderbouwing.

Mijn eigen ervaring is dat het juist averechts werkt. Een meerderheid van de geraadpleegde clienten/ervaringsdeskundigen denkt eveneens dat het extra vernederen van de client door het gedwongen uitkleden, en het verplicht aantrekken van de karakterloze scheurjurk, en de extra fysieke strijd die dit meeneemt, de drang naar suicide en automutilatie doet toenemen. Vanuit het clientenbelangenbureau werd er gevraagd om te onderzoeken hoeveel separaties er met scheurkleding en eigen kleding worden uitgevoerd, en hoe de verdeling van incidenten is.

Ik pleitte voor afschaffing van de scheurkleding, en ik vertelde over mijn eigen ervaringen. Het mag dan moeilijker zijn om de stevige scheurkleding kapot te scheuren, maar het gaat wel en het is daarom feitelijk WEL mogelijk om er zelfmoord mee te plegen . Ook is de kleding brandbaar. De scheurkleding is in de praktijk dus niet veiliger dan andere kleding.

Bovendien is de eigen kleding een onderdeel van de persoon, en vaak waardevol en belangrijk voor de persoon. De drempel om de eigen kleding kapot te maken is daarom doorgaans hoger dan het kapot willen maken van een vernederende, onpersoonlijke scheurkleding die negatieve gevoelens opwekt.

Daarbovenop komt nog dat er in feite toezicht zou moeten zijn op de persoon die in de isoleercel verblijft, waardoor men eigenlijk dus zou moeten kunnen signaleren wanneer iemand daadwerkelijk gevaarlijke dingen doet met de kleding. Het behouden en herstellen van contact en een respectvolle bejegening zijn zeer belangrijk bij het terugdringen van dwang en drang.  Als men de persoon niet ongezien achterlaat is de scheurkleding waarschijnlijk overbodig.

Er bleek helaas nog niet genoeg draagkracht binnen de instelling te zijn om de scheurkleding nu af te schaffen, want een groot deel van de medewerkers is nog steeds overtuigd van de noodzaak en heilzaamheid. Maar de organisatie is wel bereid om dit onderwerp op de agenda te zetten en de discussie over separeerkleding onder de aandacht te brengen, om zo te kijken of er draagvlak onder de hulpverleners kan ontstaan om de scheurkleding uit te bannen.

Voor het protocol is xe2x80x9chet nieuwe uitgangspunt om de persoon in eigen kleding te separeren, en alleen bij hoge uitzondering en bij een weloverwogen inschatting dat dit een gevaar oplevert voor hemzelf of anderen, wordt separeerkleding gebruiktxe2x80x9d.

Vanuit het clientenbelangenbureau maakten wij de aanbeveling dat het dan goed zou zijn als de scheurkleding dan ook niet langer standaard op het bed van de separeer ligt, maar ergens uit het zicht, zodat men ook in de praktijk op de werkvloer een xe2x80x9cnee, tenzijxe2x80x9d -situatie verkrijgt.

Dit werd een klein discussiepunt, met als argument dat er niet overal kasten waren, en dat het openen van extra kastsloten voor onwenselijke vertraging van de separatie zou zorgen, wat dan ook vervelend zou zijn voor de client.

De vergadering liep inmiddels op zijn einde, en de rek was er inmiddels een beetje uit. De discussie over de separeerkleding zal in een later stadium nog verder gevoerd worden. Het clientenbelangenbureau van de GGzE zal dit onderwerp niet loslaten.

Met het clientenbelangenbureau maken we ons ook grote zorgen om de inhoud en de toonzetting van het registratiesysteem van Vrijheidsbeperkende Interventies (VBI) , waarin bijv. het gebruik van scheurkleding niet is opgenomen, terwijl dit wel een ingrijpende maatregel is. Ook maken we ons zorgen om de termen afzondering, kamerprogrammaxe2x80x99s (kamertijd) en gestripte kamers, die vaak ook niet geregistreerd worden als dwangtoepassing. Het registratiesysteem heeft een overwegend negatieve en onvriendelijke toonzetting en roept daarmee indirect ook negatieve uitgangspunten op. Wij gaan met het clientenbelangenbureau dit registratiesysteem nakijken en evalueren, en zullen onze verbeterpunten terugkoppelen naar de organisatie.  Volgende maand zal er een voorlichtingsbijeenkomst zijn over het registratiesysteem, waarbij wij vanuit het clientenbelangenbureau zullen aanschuiven.

**

Op maandag 14 februari 2011 was de tweede vergadering van de M&M-commissie (Middelen & Maatregelen) in het bestuursgebouw van de GGzE, over het tweede deel van het nieuwe interne separeerprotocol. Het was nog heftiger dan de eerste bijeenkomst.

Het was nog steeds behoorlijk onduidelijk wat nou precies de functie van het nieuwe separeerprotocol is. De ene keer werd gezegd dat het richtinggevend zou zijn, en de andere keer zou het een minimum-kader vormen, en eventueel gebruikt kunnen worden voor klachten.
Maar in de praktijk staat het protocol vol met xe2x80x9cwenselijke doelenxe2x80x9d en het staat verder bol van de uitzonderingen (bijv. separatie in eigen kleding, tenzijxe2x80xa6). Vanwege de veelvuldige toevoegingen xe2x80x9cmits verantwoordxe2x80x9d en xe2x80x9ctenzij anders ingeschatxe2x80x9d  biedt dit protocol nauwelijks echte minimum-eisen, en is er dus ook nauwelijks rechtsbescherming voor clienten.

 

We hadden een discussie over de inzet van cameratoezicht in de separeer. Een camera zou de veiligheid van de patient in de separeercel vergroten, zo stelt men. Maar bij cameratoezicht moet er ook iemand achter het beeldscherm zitten, maar is dit haalbaar met de huidige werkdruk?  En wie zit er achter de camera, een beveiliger of een hulpverlener? En welke signalen hoopt men op te vangen met een camera?  Enkel noodsituaties?  

Een camera kan niet ingrijpen, en zal er na een signalering alsnog tijd verloren gaan vooraleer de hulpverleners daadwerkelijk bij de client zijn.

Is het niet goedkoper, beter en effectiever om daadwerkelijk bij de persoon in de buurt te blijven en in contact te blijven?  Cameratoezicht is eenrichtingsverkeer, en daarbij heeft de client geen contact met degene achter de camera. De client wordt enkel bekeken, zonder dat hij/zij kan terugkijken. Dat kan paranoide gedachten voeden, en het is bovendien erg vernederend om tijdens een persoonlijk dieptepunt een camera op je gericht te hebben (als een attractie), terwijl je eenzaam tussen 4 muren zit, verstoten van de mensheid met alleen de wanhoop nabij. Dat geeft vaak zeer intense negatieve gevoelens, die vervolgens weer kunnen leiden tot extra problemen. Het blootstaan aan een camera is zeker niet rustgevend en prikkelarm, maar het maakt onrustig, en is voor velen niet comfortabel, en daarom is het onjuist om te denken dat cameraxe2x80x99s de veiligheid in isoleercellen in de GGZ vergroten.

Eenzijdig visueel contact is geen gelijkwaardig volledig contact, en zeker in de moeilijke situaties in de GGZ waarbij persoonlijke bejegening en het behouden/herstellen van contact en vertrouwen cruciaal zijn om de escalatie te doorbreken, is cameratoezicht geen kwaliteitsverbetering van de zorg.

Cameraxe2x80x99s geven vooral schijnveiligheid. Technologische middelen zijn niet altijd de beste oplossing. Veiligheid kan men immers het beste herstellen door de onrust te reduceren.

Het volgende punt: Bezoek tijdens separatie, sloot hier mooi op aan. Ten tijde van een separatie zou het goed zijn wanneer de client bezoek zou mogen ontvangen, zoals bijvoorbeeld van familie of naastbetrokkenen (vrienden) waar de client zich prettig bij voelt. Dit kan de rust vergroten, en een mogelijkheid bieden om het contact te herstellen.

Het nieuwe uitgangspunt in het protocol is dat bezoek tijdens separatie in principe mogelijk is, na zorgvuldige afweging en tevens met de mogelijkheid om dit niet toe te staan op bepaalde gronden.
Ook staat hierbij dat er dan minimaal begeleiding van 2 personen nodig is, en dat lijkt ons een struikelblok in de praktijk (en hierbij is dan weer geen mogelijkheid tot uitzondering aangegeven).

Nabijheid van vertrouwde personen kan de client enorm goed doen, en bijvoorbeeld angst en eenzaamheid verminderen, en acceptatie, rust en blijdschap stimuleren enz. Bezoek kan dus zeer heilzaam zijn. Bij personen die vanwege automutilatie of moeilijk hanteerbaar psychotisch of xe2x80x9cafdelingsontwrichtend gedragxe2x80x9d gesepareerd worden is er een ander gevaar dan bijvoorbeeld bij personen die agressief zijn onder invloed van middelen. Hiervoor kunnen dus ook nuances worden aangebracht in de regels voor begeleiding.

Vervolgens kwamen er een aantal punten over de standaard inrichting van de separeer. Er waren een paar punten waar ik me echt druk over maakte.

Zo stond er: Maandverband/tampons  (indien nodig en verantwoord)
Ik liet zeer duidelijk merken dat het echt ontzettend vernederend is als je geen maandverband of tampons krijgt, en alles er zo uitloopt en je in je eigen rotzooi moet zitten.. Ik zei dat ik dat echt belachelijk vond, en me niet kon voorstellen dat dit echt noodzakelijke maatregelen waren. Dit heeft niks met veiligheid of welzijn te maken.

En in de separeer zijn immers ook andere materialen aanwezig, zoals een kartonnen po, wc papier en plastic bekertjes, en krijtjes (als het goed is), en speciaal beddengoed en de scheurkleding. En de muren zijn ook hard van steen, dus er klopt niks van als tampons en maandverband opeens xe2x80x9cte gevaarlijkxe2x80x9d zijn. Dit is een scheve logica. Tampons en maandverband moeten gewoon worden toegestaan op grond van menselijkheid.

Ook stond er xe2x80x9cvoldoende bekers met vers waterxe2x80x9d.
Ik vroeg me hardop af waarom hier specifiek xe2x80x9cwaterxe2x80x9d staat vermeld, dat roept immers direct een beeld op van xe2x80x9ceen cel met water en broodxe2x80x9d. Waarom staat hier niet: drinken naar keuze.

Als antwoord werd gegeven dat het niet haalbaar was om iedereen vrije keuze van drinken te geven, want op de afdelingen heb je vaak niet veel keuze uit drinken. Dus dat was niet haalbaar zei men. En daar moesten we het dan weer mee doen.

Ook het onderwerp xe2x80x9cfouilleren en visiterenxe2x80x9d stond in het protocol. Men ging hier bijna aan voorbij, maar ik vond het niet kunnen. Visiteren is het nakijken van de lichaamsholten, en wanneer dit onder dwang gebeurt (met worstelingen en fysieke overmacht van een team) dan is het feitelijk net een groeps-aanranding of -verkrachting.

Ik schoot in een vurig pleidooi. Ik heb zelf heel veel visitaties moeten ondergaan toen ik 16-17-18 was en zelfmoordpogingen deed. Ik kwam langdurig in een isoleercel, en ik werd stelselmatig xe2x80x9cgecontroleerd op gevaarlijke voorwerpenxe2x80x9d zoals men dat destijds op de werkvloer noemde. Dat hield in dat ze in mijn intieme holtes keken terwijl ze me tegen de grond drukten. Ik was toen 16, en als puber lagen mijn problemen toen ook deels in mijn seksuele ontwikkeling. Maar ook al zei ik NEE DAT WIL IK NIET, toch werd ik steeds door de hulpverleners met geweld en overmacht gevisiteerd. Ik schreeuwde: WELK DEEL VAN NEE BEGRIJP JE NIET, IK BEN BAAS IN MIJN EIGEN BUIK, maar dat hielp niets. Ze deden het toch en zeiden dat het xe2x80x9cvoor mijn eigen bestwil wasxe2x80x9d. Dat was erg verwarrend, want mij is vroeger altijd geleerd dat niemand je tegen je wil in mag betasten, en dat je jezelf mag beschermen en moet opkomen voor jezelf. Ik kon het niet begrijpen dat professionele hulpverleners zo blind konden zijn voor gewone logica: HANDEN THUIS!

Zelfs vrouwen werkten eraan mee, dat kon ik niet begrijpen. Ik had meer begrip verwacht, juist van vrouwen. Maar het protocol schreef voor: bij voorkeur door vrouwen gedaan. Ik vond dat echt werkelijk verschrikkelijk. Ik had geen rolmodellen meer, en ik hoefde blijkbaar ook niet te rekenen op begrip. Zo raakte ik nog meer verstrikt in mijn eigen wanhoop, waardoor ik alleen maar meer zelfmoordpogingen ging bedenken en uitvoeren.

In eerste instantie belde men de huisarts voor het daadwerkelijke visiteren, want een inwendig onderzoek mag alleen door een erkende arts worden uitgevoerd.  De verpleegkundigen hielden mij dan in bedwang, en de arts stak dan zijn hand in mij, onder hevig verzet van mij, gillen, schreeuwen, huilen, proberen weg te komen enz.. dat was echt verschrikkelijk… Het ging van kwaad tot erger. Ik wilde echt niet meer leven zo, dus ik bleef pogingen doen.

Een keer heeft een arts zich gesneden aan een scherp voorwerp dat ik inderdaad in mijn intieme holte had verstopt. Toen kwam zijn bloed in mij, maar de aanwezige verpleegkundigen maakten zich vooral zorgen om de vinger van de arts: het was een bedrijfsincident waarvoor ARBO-formulieren moesten worden ingevuld, en de arts was xe2x80x9cslachtofferxe2x80x9d. Ik werd gezien als lastige client die hem (indirect) letsel had toegebracht… Het feit dat hij mogelijk bloed in mij had achtergelaten kreeg geen aandacht, maar stiekem was ik wel bang voor ziektes. Ik had feitelijk een ziekte op kunnen lopen, en de dokter ook. Met andere woorden: het is medisch gezien helemaal niet veilig om op zoxe2x80x99n manier in te grijpen.

Op een dag zei de arts dat hij het niet meer deed (hij ging liever echt levens redden), en toen besloot de verpleging dat ze het dan maar zelf moesten doen, onder het mom van xe2x80x9cnoodzakelijke veiligheidsmaatregelenxe2x80x9d.

Destijds is mijn vertrouwen in de hulpverleners oa door het visiteren op een enorm dieptepunt gekomen, en juist ook het feit dat er met 2 maten gemeten wordt is onverteerbaar. In principe heeft iedereen in de maatschappij het recht op integriteit van lichaam en geest, en niemand mag zomaar onder dwang in zijn intieme delen gekeken of gegrepen worden. Echter tav hulpbehoevende mensen in een crisis en zonder strafblad wordt visiteren opeens xe2x80x9clegaalxe2x80x9d genoemd. NB. Psychiatrische patienten zijn geen criminelen. En zelfs in gevangenissen of op Schiphol mag men niet zomaar handmatig allerlei voorwerpen uit iemands lichaam verwijderen. Toch blijkt dat in de GGZ dus WEL te kunnen en te mogen (en ook in het nieuwe wetsvoorstel Verplichte GGZ wordt gedwongen visitatie niet verboden).

Ik ben zelf enorm getraumatiseerd door de visitaties onder dwang. Ik raakte dan ook behoorlijk overstuur toen de M&M-commissie het visiteren begon te verdedigen: xe2x80x9chet kwam heel weinig voor en je hoort er niet vaak van, en het kon soms noodzakelijk zijn voor de veiligheidxe2x80x9d zei een bestuurslid. Ik vertelde met veel emotie over mijn vreselijke ervaringen met visitaties en ik gaf aan dat ik er nog steeds last van heb, en dat het heel moeilijk is om erover te praten. De gevolgen van visitatie zijn enorm. Mijn ontwikkeling naar jonge vrouw, wat al niet gemakkelijk was, is totaal ontwricht door dit optreden van de hulpverlening. Tot op de dag van vandaag worstel ik met mijn eigen identiteit en mijn wereldbeeld, om wat er allemaal gedaan is, en ook omdat ik nooit een rechtszaak heb kunnen krijgen om dit te laten toetsen.  Ik voel me verkracht door de hulpverleners, maar zo mag ik dat niet noemen van hun… Ze zijn enorm hard over mijn grenzen gegaan. Ze hebben me met een groepje overmeesterd en hebben aan en in mijn intieme delen gezeten, en daarna hebben ze mij vervolgens in mijn eentje achtergelaten in die isoleercel, uren, dagen, maanden. (en voor mij was dat net zo erg als een ontvoering of zo). Ik ben ze toen echt gaan haten. Ik had echt geen leven meer, maar sterven mocht niet. Ik moest blijkbaar lijdenxe2x80xa6 Ik vond het echt verschrikkelijk.

Het is nooit erkend dat dit enorm schadelijk is geweest voor mij, sterker nog: men zei dat het voor mijn bestwil was, en een juridische toets blijkt niet haalbaar vanwege de verjaring.. (en mijn klachten zijn ongegrond verklaard omdat men zei dat er sprake was van xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d en dan mag plotseling blijkbaar alles, hoe absurd ook..).

Het lijkt daarom alsof ik het maar moet accepteren dat men zo met mij is omgesprongen, maar dat is onmogelijk! Ik kan niet zeggen dat het OK was wat ze gedaan hebben, want dat was niet zo. Ook achteraf kan ik er geen vrede mee hebben, want ik kan mezelf niet verloochenen en mijn eigen zelfrespect weggooien. Ook ik heb het recht om vrij te zijn van visitaties, net als iedere burger in Nederland. Niemand mag aan mijn intieme delen komen als ik dat niet wil. Anders kan ik toch nooit gelukkig worden?! Dit soort praktijken moeten echt verboden worden.

Het visiteren heeft mijn leven zeker niet gered, maar juist verziekt, omdat het alleen maar voor meer problemen heeft gezorgd. Problemen die me op de dag van vandaag nog steeds bezighouden, en belemmeren in mijn vrije ontwikkeling en vertrouwen. Ik ben zo getraumatiseerd door de visitaties in mijn adolescentie, dat ik jarenlang heb gedacht dat ik aseksueel was, maar inmiddels zie ik dat ik vanwege de vele traumaxe2x80x99s maar heel moeilijk bij mijn gevoel kan komen. En nu, vele jaren later, probeer ik nog steeds om aan mijn eigen ontwikkeling toe te komen, maar het is nog elke dag een gevecht. En ja, dit is een enorm pijnpunt in mijn leven.

Wat betreft visitatie is het middel dus vele malen erger dan de kwaal.

Ik heb dit allemaal geuit in de vergadering van de M&M commissie (nota bene op Valentijnsdag). Dat was heel erg heftig. Ik was erg vol van emotie toen ik dit er allemaal uitgooide. Ik had deze dingen nog nooit eerder zo duidelijk uitgesproken, en dat maakte het ook heel erg heftig voor mij. Het werd eigenlijk doodstilxe2x80xa6  

Ik was inmiddels zo overstuur en aan het huilen, dat ik heb gezegd dat dit voor mij een onoverkoombaar punt was en dat ik de vergadering ging verlaten. Aan een protocol waarin visiteren wordt toegestaan geef ik geen medewerking. Vol emotie verliet ik de vergadering, die toch al tegen het einde liep en vervolgens ook meteen werd afgerond.

 

Er was dus geen consensus bereikt over het nieuwe protocol. Er zal op diverse themaxe2x80x99s nog meer vergaderd moeten worden om elkaar te vinden.

De klassieke tegenstellingen in de perspectieven van beleidsmakers, hulpverleners en clienten waren nog altijd aanwezig. Het was een erg heftige vergadering, waarbij iedereen duidelijk zijn/haar eigen emoties had. Maar we willen elkaar niet aanvallen, maar juist proberen toch in gesprek te blijven om samen te werken aan verbeteringen. Het is een zware dobber, maar het is belangrijk om bewustzijn te kweken en blinde vlekken bloot te leggen.

We hebben nog een korte evaluatie van de vergadering gehouden op het clientenbelangenbureau (met clienten en familie) waar ik ook weer een beetje tot rust kon komen. Ik kreeg nog complimenten over mijn uitingen. Het is soms nodig om de emotie te laten zien. Het was weliswaar erg heftig, maar er wordt in ieder geval wel over nagepraat. Ik heb dus toch weer een aantal mensen aan het denken gezet. En dat zie ik ook als mijn belangrijke taak.

Het was enorm heftig, maar dat is mijn werk. Ik ben trots op mezelf.

Intentieverklaring: dwang moet verder omlaag!!

Posted on by
Reply

Verschillende veldpartijen ondertekenen intentieverklaring: dwang moet verder omlaag

Utrecht, 31 januari 2011 Vandaag hebben het Landelijk Platform GGz, de brancheorganisatie van zorgaanbieders in de ggz (GGZ Nederland), het ministerie van VWS, de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) , De Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) en de Vereniging voor PAAZ managers (VPM) hun handtekening gezet onder de intentieverklaring xe2x80x98Preventie van dwang in de ggzxe2x80x99. 
Met deze verklaring slaan alle partijen de handen ineen om het aantal dwangtoepassingen zoveel mogelijk te voorkomen.

In de afgelopen jaren is het gebruik van dwang in ggz-instellingen afgenomen doordat er op basis van goede praktijkvoorbeelden met alternatieve behandelingen wordt gewerkt. Voorbeelden hiervan zijn onder meer het signaleringsplan, de comfortrooms (open ruimte waarbij de clixc3xabnt tot rust kan komen) en de eerste vijf minuten bij opname. Een respectvolle bejegening en betrokkenheid bij de clixc3xabnt direct bij binnenkomst op de afdeling, kan opsluiting in een separeercel voorkomen. Voor clixc3xabnten is het van groot belang dat er aandacht besteed wordt aan hun behoeften en wensen, vooral als ze tegen hun zin in opgenomen zijn.

Elke organisatie moet het zich eigen maken om effectieve alternatieven aan de patixc3xabnt aan te bieden. Daarnaast zou elke ggz-instelling continue aandacht moeten hebben voor de kwaliteit van de (onvrijwillige) zorg. Het onderwerp xe2x80x98terugdringen dwangxe2x80x99 hoort structureel op de agenda van de Raden van Bestuur van instellingen te staan zodat instellingsbreed beleid op dit onderwerp kan worden gevoerd. De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderschrijft de intentieverklaring.

Het LPGGz betreurt het zeer dat Zorgverzekeraars Nederland de intentieverklaring niet heeft willen ondertekenen. Een gemiste kans, omdat zorgverzekeraars bij uitstek invloed kunnen uitoefenen op het terugdringen van dwang via hun zorginkoopbeleid.

____________________

De intentieverklaring is onder meer te vinden op www.dwangindezorg.nl
Inhoudelijk contactpersoon: Christien van der Hoeven:  c.vanderhoeven@platformggz.nl
Pers en communicatie: Ellis van de Bilt,  e.vandebilt@platformggz.nl

Twee artikelen in Zorg en Welzijn

Posted on by
Reply

 

Jolijn Santegoeds: 'Vastbinden wordt uit onmacht en angst gedaan'

24-01 2011 | 02:00 | Door: Carolien Stam

xe2x80x98Brandon zit soms vast om de veiligheid te waarborgenxe2x80x99, zegt bestuursvoorzitter Paul de la Chambre van 's Heeren Loo in de Volkskrant. xe2x80x98Vastbinden wordt gedaan vanuit onmacht en angst, niet vanuit de zorg voor de clixc3xabntxe2x80x99, zegt Jolijn Santegoeds van de actiegroep Tekeer tegen de Isoleer!

Het personeel kan redelijk inschatten hoe het met Brandon gaat, verklaart De la Chambre in de Volkskrant. Hij is voorzitter van het bestuur van xe2x80x99s Heeren Loo. xe2x80x98Soms geeft hij zelf aan dat hij vast wil omdat hij voelt dat het niet goed met hem gaat.' Jolijn Santegoeds van Tekeer tegen de Isoleer!: xe2x80x98Brandon kent niets anders dan het tuigje, het is hem aangeleerd zich op deze manier te beschermen tegen zijn agressieaanvallen.'

Onmacht
Vastbinden wordt volgens Jolijn Santegoeds gedaan vanuit onmacht en angst en niet vanuit het perspectief van zorg voor de clixc3xabnt. 'Bij mensen met een verstandelijke beperking is de verwerking van prikkels beperkt. Zij reageren sneller primair zonder dat ze er zelf iets aan kunnen doen. De aard van de prikkels zijn in deze situatie wel veranderbaar', onderbouwt Santegoeds de mogelijkheid om de agressie te beperken. xe2x80x98Als men eenmaal weet wat negatieve prikkels uitlokt, is het logisch die te voorkomen.'

Zware gevallen
Brandon zit al drie jaar vast en heeft, zo vertelde zijn moeder vorige week aan de Evangelische Omroep, geen buitenlucht gezien. Volgens De la Chambre zijn er momenten dat Brandon los is: 'Als hij alleen is, als er twee man personeel bij is en als hij slaapt. Wij zijn al langer bezig met de vraag hoe we moeten omgaan met deze specifieke groep zware gevallen.' 's Heeren Loo werkt aan een speciaal ontworpen woning voor Brandon, met een toegang via dubbele sluizen, muren en vloeren van speciaal materiaal, met cameraxe2x80x99s speakers en een ingebouwde televisie.

Deskundigen
De bestuursvoorzitter zegt in de Volkskrant dat de instelling en haar medewerkers goed hebben gehandeld: 'Er is niets fout gegaan.' Hij wil als eindverantwoordelijke niet zeggen dat het anders zou moeten: xe2x80x98Ik vind wat onze deskundigen vinden en ik acht mijzelf niet deskundiger.'

Alternatieven
Volgens Jolijn Santegoeds is er veel kennis over alternatieven voor vastbinden. Zij voert actie tegen de nieuwe wet in de maak: Zorg en Dwang, die de BOPZ gaat vervangen. 'In deze wet is juist sprake van verruiming van de criteria voor dwang en van de doelgroep die eronder valt. Als iedereen deze situaties van vastbinden van mensen onacceptabel vindt, dan is deze nieuwe wettelijke norm dus achterhaald. De wetgeving moet immers de morele kaders van de samenleving beschermen.'

Bron:  http://www.zorgwelzijn.nl/web/Actueel/Nieuws/Jolijn-Santegoeds-Vastbinden-wordt-uit-onmacht-en-angst-gedaan.htm

 

Strijd tegen isoleren en visiteren: xe2x80x98Dwang maakt alles alleen maar ergerxe2x80x99

24-01 2011 | 04:35

 

Ze gaat flink tekeer tegen de isoleer en visitaties in de psychiatrie. Met succes, want voor projecten en conferenties over dwang en drang in de ggz is Jolijn Santegoeds een veelgevraagde gast. xe2x80x98Als iemand met een rubberen handschoen in je grijpt, voer je echt geen goed gesprek meer.xe2x80x99

xe2x80x98Je was goed kritischxe2x80x99, zegt een medewerker van ggz Zuid-Limburg die naast Santegoeds staat tijdens de lunch. xe2x80x98Ja, dat is mijn baanxe2x80x99, antwoordt ze met de haar kenmerkende directheid. xe2x80x98Maar je vergeet dat er grote groepen patixc3xabnten zijn die zelf vragen om in de isoleercel tot rust te komenxe2x80x99, volhardt de ggz-medewerkster. xe2x80x98Omdat ze geen alternatieven krijgen aangereikt. Patixc3xabnten worden letterlijk in een keurslijf gedwongen.xe2x80x99 xe2x80x98Sommigen willen die rustxe2x80x99, gaat de discussie verder. xe2x80x98In onze instelling wordt niet gesepareerd. Wij bieden alternatieven aan. Maar toch…xe2x80x99 xe2x80x98Blijkbaar heeft de patixc3xabnt weinig vertrouwen in de veiligheid op de groepxe2x80x99, weet Jolijn Santegoeds. xe2x80x98Soms heeft een patixc3xabnt het nodig dat hij eerst de bodem moet raken om weer omhoog te kruipen. In de isoleer vind je die bodem gauw genoeg.xe2x80x99

Actiegroep
Jolijn Santegoeds woont een miniconferentie bij over ontwikkeling in high care in de ggz. Kernpunt daarvan is het voorkomen van dwang en drang. Plaats: ggz-instelling Servaashof in Venray. Jolijn Santegoeds, 32 jaar, is ervaringsdeskundige. In 2002 is ze begonnen met de actiegroep Tekeer tegen de isoleer. Ze strijdt tegen dwang en tegen het visiteren: inwendige lichamelijke inspecties. Ze is bestuurslid van het World Network of Users and Survivors of Psychiatry en betrokken bij het project xe2x80x98Dwang en Drangxe2x80x99 van GGZ Nederland. Haar doel: dwang en separeerkamers de ggz uit.
Tijdens de lunch vertelt Santegoeds in vogelvlucht haar eigen ggz-verhaal. Ze heeft het al duizend keer verteld, maar kan zich nog steeds oprecht boos maken. Toen ze 16 jaar was, werd ze opgenomen na zelfmoordpogingen en met ernstige psychiatrische klachten. Onhandelbaar werd ze op haar zeventiende overgeplaatst naar de volwassenenpsychiatrie. Ze kwam op een afdeling waar xe2x80x98ik als een beest werd behandeldxe2x80x99, vult ze nadrukkelijk in. Haar behandeling werd een hel: xe2x80x98Twee jaar isoleercelbeleid, medisch letsel, visitaties en vastbinden op bed.xe2x80x99 De afdeling is gesloten vanwege onbehoorlijke zorg aan Santegoeds. xe2x80x98Ik zat er voortdurend in de separeer, werd veelvuldig gevisiteerd omdat ze naar spullen zochten waar ik me mee kon snijden. Je voelt je verkracht als er iemand met zoxe2x80x99n rubberen handschoen in je grijpt.xe2x80x99

Worden visitaties nog veel toegepast in de psychiatrie?
xe2x80x98Het gebeurt nog steeds. Vooral in jeugdgevangenissen, waar kinderen terechtkomen die in gesloten opvang moeten zitten. Kinderen van tien, twaalf jaar worden gevisiteerd. Ik was zestien toen ze met vijf mensen bovenop me sprongen om te controleren of ik geen voorwerpen smokkelde waarmee ik me kon snijden. Het is een traumatische ervaring als je privacy zo wordt geschonden. Het is gewoon verkrachting.xe2x80x99

Zeven bedden
De conferentiegasten krijgen een rondleiding over de Crisis Intensieve Behandel Unit (CIBU) van Servaeshof. Er zijn zeven bedden. De gesloten afdeling doet op het eerste gezicht denken aan een kleinschalige verpleeghuisunit: ordelijk, schoon, mensen kunnen rondlopen op de binnenplaats en op de afdeling zonder buiten de muren te komen. Santegoeds pakt haar schrift. Ze schrijft alles op. Van elke conferentie en elk bezoek maakt ze een verslag om op de weblog van Tekeer tegen de isoleer te zetten.
Opvallend zijn de activiteitenruimtes: de therapieruimte met een klimmuur, een kleine gymzaal en de ruime atelierruimte, gevuld met allerlei kunst gemaakt door patixc3xabnten. Het separeerblok is een soort betonkamer met een klein raampje. xe2x80x98Wauw, met een eigen wcxe2x80x99, roept Santegoeds meteen, xe2x80x98dat is luxe!xe2x80x99 Er zijn twee ramen, een radio en tv. Het bed bestaat uit een matras op de grond. xe2x80x98Patixc3xabnten zitten hier niet in scheurkleding,xe2x80x99 vertelt de begeleider. xe2x80x98Als we communiceren, gaat de deur altijd open. Dat doen we niet via het luikje.xe2x80x99
xe2x80x98Hoe vaak zijn deze twee separeerruimtes bezet?xe2x80x99, vraagt Santegoeds. xe2x80x98Ze staan regelmatig leeg, is het pasklare antwoord. xe2x80x98Gemiddeld is er xc3xa9xc3xa9n kamer in gebruik. Soms is het voldoende de patixc3xabnt in rust op zijn eigen kamer te houden.xe2x80x99

Wat is een goed alternatief voor de separeer?
xe2x80x98Als je patixc3xabnten echt wilt helpen, betekent dat mensen ondersteunen. Dat vraagt vertrouwen. Desnoods ga je als hulpverlener naast de patixc3xabnt op het bankje in het bos zitten. Agressie is onmacht van patixc3xabnten die beperkt zijn om hun gevoelens te uiten. Je kunt als verpleegkundige zeggen: xe2x80x9cIk moet je nu opsluiten, want zo meteen word je gevaarlijkxe2x80x9d. Maar dan maak je het alleen maar erger. De patixc3xabnt gaat dan vaak de strijd aan. Het wordt een machtspel tussen verpleegkundige en patixc3xabnt. De juiste weg is het vertrouwen te winnen van de patixc3xabnt om escalatie te voorkomen. Desnoods duurt het gesprek de hele dag of kom je met een slagroomtaart aanzetten. Maar als de hulp niet vrijwillig is, is het zinloos.xe2x80x99

Ambulance
De opnameruimte is een koude, benauwde ingang waar gedwongen opgenomen patixc3xabnten worden binnengebracht. xe2x80x98We hebben een aparte ingang voor de ambulancexe2x80x99, zegt de begeleider. xe2x80x98We vinden dat minder mensonterend dan dat patixc3xabnten geboeid op de brancard op hun buik door de hele afdeling te worden gereden bij een gedwongen opname.xe2x80x99
Op de kale patio buiten zit een man op de bank te roken. Hij ziet het groepje xe2x80x98ggz-toeristenxe2x80x99 letterlijk en figuurlijk niet staan. xe2x80x98Rust, regelmaat en reinheid zijn de leidraad van onze aanpak. Patixc3xabnten zitten naar vermogen in programmaxe2x80x99s, maar de algemene rustmomenten zijn erg belangrijkxe2x80x99, vervolgt de begeleider. xe2x80x98E–n wat doe je als iemand niet op kamer wil, maar wil hardlopen?xe2x80x99, vraagt Jolijn. xe2x80x98Dan gaan we in gesprekxe2x80x99, antwoordt de begeleider. xe2x80x98We kijken naar wat voor die patixc3xabnt nodig is. Als dat bijvoorbeeld de sportruimte is, dan doen we dat. Maar vaak is de dagstructuur van patixc3xabnten ernstig ontwricht.xe2x80x99 Santegoeds: xe2x80x98Als je veel op rust focust, hoef je daar niet rustiger van te worden.xe2x80x99

Hoe vind jij dat verplegend personeel het dilemma tussen xe2x80x98gedwongenxe2x80x99 rust en de voortdurende en risicovolle onrust van de patixc3xabnt zou moeten oplossen?
xe2x80x98Ik ben niet kapot van het rust-regelmaat-reinheidprincipe. Daarbij moet je elke dag xe2x80x99s middags en xe2x80x99s avonds rusten. Misschien ben je meer geholpen met keiharde muziek, of iets anders. Toen ik dakloos was, kon ik alleen in behandeling als ik zou stoppen met blowen. Maar juist dat blowen heeft me afgeholpen van mijn depressie. En ik ben gestopt mezelf te snijden. Ik heb niemand kunnen vinden die me op mijn voorwaarden kon helpen. Hulpverlening is een kwestie van vertrouwen, persoonlijk contact. In principe hoef je nooit gedwongen in te grijpen. Als iemand zogenaamd een gevaar is voor zichzelf of zijn omgeving, zeg ik: ga praten. Dwang maakt alle agressie en verwarring alleen maar erger. De omgeving is snel bang: je bent al gauw gevaarlijk. Maar overlast mag geen reden zijn iemand van zijn vrijheid te beroven.xe2x80x99

Plexiglas
In de afdelingshuiskamer staat een grote flatscreen televisie achter een vuistdik stuk plexiglas. Op weg naar buiten kan Santegoeds haar vraag niet langer uitstellen: xe2x80x98Wat doe je als iemand binnenkomt en je denkt dat hij iets heeft meegenomen?xe2x80x99 Fouilleren, antwoordt de verpleegkundige. xe2x80x98Alleen aan de buitenkant?xe2x80x99, vervolgt ze. xe2x80x98Ja, alleen aan de buitenkantxe2x80x99, is het antwoord.
Er ontstaat een kleine discussie over de bejegening door verpleegkundigen. Op de afdeling wordt gewerkt met zowel SPHxe2x80x99ers (sociaalpedagogisch hulpverleners) als met psychiatrisch verpleegkundigen. xe2x80x98Die afwisseling van benadering van patixc3xabnten werkt heel goedxe2x80x99, zegt de begeleider. xe2x80x98Je moet de patixc3xabnt de keuze geven, ook al zijn het beperkte keuzesxe2x80x99, weet de begeleidende SPHxe2x80x99er. xe2x80x98Dan voel je je als patixc3xabnt gerespecteerdxe2x80x99, meent Santegoeds. xe2x80x98Het schiet niet op als je bij extreem gedrag alleen maar straf krijgt.xe2x80x99 xe2x80x98Maar patixc3xabnten weten heel goed wanneer ze over de schreef gaanxe2x80x99, repliceert een collega-beroepskracht. xe2x80x98Soms lopen ze zelf al naar de separeer als ze iets hebben uitgevreten.xe2x80x99

Verandert er iets in de ggz?
xe2x80x98Ik zie wel dingen veranderen. De doofpotcultuur is er niet meer, binnen instellingen is alles transparant. Als er iets gebeurt met een patixc3xabnt, weet iedereen ervan. Als het de ene hulpverlener niet lukt contact te maken met een patixc3xabnt, staat er een andere achter: xe2x80x9cLaat mij het eens proberenxe2x80x9d. De kern van hulp aan ggz-patixc3xabnten is de patixc3xabnt observeren, nagaan wat deze nodig heeft en hoe een vertrouwensband is op te bouwen. Het gaat om de persoonlijke klik. Maar het vertrouwen kan ook van anderen komen, van de familie, een dierbare. In de ggz worden tegenwoordig deze mensen xe2x80x9cvan buitenxe2x80x9d gelukkig meer betrokken bij de behandeling.xe2x80x99

Dit interview staat in het Zorg + Welzijn magazine nr 5, 2010

Bron : http://www.zorgwelzijn.nl/web/Actueel/Nieuws/Strijd-tegen-isoleren-en-visiteren-Dwang-maakt-alles-alleen-maar-erger.htm

De ketenen van Brandon: Aan welke norm voldoet deze zorg dan?

Posted on by
Reply

Natuurlijk hebben wij het nieuws van de laatste tijd op de voet gevolgd.

 

Dinsdag 18 januari:

Gehandicapte jongen al 3 jaar vastgeketend aan muur in instelling

Al drie jaar lang leeft de 18-jarige Brandon vastgebonden aan de muur van zijn kamer. De jongen woont op 's Heeren Loo, een instelling voor verstandelijk beperkten. Het personeel is bang voor Brandons onvoorspelbare gedrag en daarom zit hij vast.

 

Woensdag 19 januari:

Kamer reageert met afschuw

De Kamer reageert met afschuw op het bericht dat een zorginstelling een 18-jarige verstandelijk gehandicapte, Brandon, dagelijks vastbindt. Dit is een drama, vindt ook staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner:  wij moeten Brandon niet in de steek laten.

 

Donderdag 20 januari: 

'Zorg Brandon voldoet aan norm'

De situatie van de 18-jarige Brandon is weliswaar schrijnend maar de zorg aan hem voldoet aan de normen. Dat stelt staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (VWS) woensdag in een brief aan de Tweede Kamer.

 

Maar aan welke norm voldoet deze zorg dan??

 

Voldoet vastbinden aan de normen voor zorgkwaliteit?

Prof. Dr. Anton Dosen, al 30 jaar werkzaam op het vlak van kinderpsychiatrie en verstandelijke beperkingen (Radbout) gaf eind 2010 bij de Connecting Studiedagen een zeer interessante lezing over xe2x80x9dAgressief gedrag gezien vanuit een ontwikkelingsperspectiefxe2x80x9d.

Hij ging in op de verwerking van prikkels door de hersenen, en vertelde over het verschil tussen de High Road (bewuste reactie) en de Low Road (onbewuste reactie op onaangename stimuli). Bij een laag ontwikkelingsniveau is doorgaans sneller sprake van de Low Road, wat dus geen doelbewuste agressieve reactie is, maar een automatische verdedigende impuls-reactie op stressfactoren. Bij mensen met een verstandelijke beperking is er dus sneller sprake van een primaire reactie, zonder dat zij daar zelf iets aan kunnen doen, omdat de fysieke prikkelverwerking beperkt is.

 

Feitelijk zijn de aard van de prikkels dan dus het enige wat wel veranderbaar is in deze situatie. En als men eenmaal weet dat negatieve prikkels (sterke) negatieve reacties uit kunnen lokken, is het dus logisch om de negatieve prikkels zoveel mogelijk te voorkomen, en te zorgen voor zoveel mogelijk positieve prikkeling, wat vervolgens ook positieve reacties bij de persoon oproept.

 

Vastbinden is een negatieve prikkeling en wetenschappelijk gezien is vastbinden dus geen goede zorg voor personen met een verstandelijk beperking, want zorg is bedoeld om de kwaliteit van leven te verhogen. Vastbinden voldoet dus niet aan de normen voor zorgkwaliteit. Vastbinden van verstandelijk gehandicapten komt voort uit onmacht en angst. Professionele zorg dient gericht te zijn op positieve prikkeling en ontwikkelingskansen.

 

Voldoet vastbinden aan de wensen van de betrokkenen?

Er is veel te doen over het feit dat Brandon zelf aangeeft ook af en toe vastgeketend te willen zijn om hem tegen zichzelf te beschermen, want soms heeft de jongen aanvallen van agressie. "Hij wil niet langer dingen kapot maken."

Het is belangrijk om dit te bezien vanuit het perspectief van Brandon. Hij kent nu niks anders dan het tuigje en het patroon waarin hij nu al 3 jaar zit. Het is hem aangeleerd dat dit voor hem de manier is om hem te beschermen tegen zijn agressieaanvallen. Het is ook de vraag of hij het zich zelf voor kan stellen dat er voor hem een ander leven mogelijk is, zonder agressieaanvallen, zonder tuigje.

 

Ook wordt van hem al 3 jaar gevraagd om de situatie te accepteren, waarbij xe2x80x9cvooruitgangxe2x80x9d beloond wordt met nieuwe stapjes naar vrijheid. En wanneer hij zich anders gedraagt, wordt dat gezien als xe2x80x9cgeen vooruitgangxe2x80x9d en dat heeft dan waarschijnlijk negatieve gevolgen voor zijn volgende stapjes. Het is hem dus in de afgelopen 3 jaar aangeleerd om xe2x80x9cbraafxe2x80x9d te zijn, om zo zijn nieuwe stapjes te verdienen. Het feit dat de hele zaak nu in opspraak is, is vast erg verwarrend voor Brandon, want in de afgelopen 3 jaren mocht hij eigenlijk geen verzet plegen, en nu wordt er steeds aan hem gevraagd of hij los wil… Ik kan me erg goed voorstellen dat hij daar onrustig van wordt.

 

Maar duidelijk is wel dat hij graag frisse lucht wil, en buiten wil spelen, en zich weer jong wil voelen, zoals iemand van zijn leeftijd. Hij wil ook graag uit de problemen blijven , en zijn best daarvoor doen. Eigenlijk zegt hij hiermee heel duidelijk dat hij wel graag los zou willen, en een fijn leven op zou willen bouwen. En dat is natuurlijk ook logisch.

 

De moeder van Brandon trekt dus zeer terecht aan de bel, want Brandons echte dromen van een gelukkig leven dreigen niet uit te komen als hij steeds maar vastgebonden in een kamer blijft zitten. Haar betrokkenheid is echt prijzenswaardig. Zij laat het er niet bij zitten en zet alles in werking wat nodig is, want zij ziet dat haar zoontje zo geen toekomst heeft.

En zelfs de betrokken verpleging kan de situatie niet langer verkroppen en komt hiermee naar buiten. Dit geeft aan dat hier echt iets aan de hand is. De hele situatie is dusdanig scheefgegroeid, dat alle betrokkenen er grote problemen mee hebben.

 

En Brandon is niet de enige die in ons land in de 21e eeuw nog vastgeketend wordt. Er blijken naar schatting nog ongeveer  40 vergelijkbare gevallen te zijn in de Verstandelijk Gehandicaptenzorg. Hierbij moet opgemerkt worden dat het werkelijke landelijke totaalcijfer nog hoger ligt, want ook in de psychiatrie en ouderenzorg komt vastbinden nog steeds voor.

 

Voldoet vastbinden aan onze morele normen?

De Tweede Kamer reageert met afschuw op het bericht;  Wolbert (PvdA): geen menselijke zorg. Leijten (SP): schrijnend en mensonwaardig. Dille (PVV): afschuwelijk en mensonterend.

Wij moeten voorkomen dat dergelijke situaties zich nog eens voortdoen, aldus Dijkstra (D66) en Van der Staaij (SGP).

Ook in den lande dacht iedereen dat dit soort inhumane praktijken uitgebannen waren na de zaak van Jolanda Venema in de jaren xe2x80x9980. Overal reageert men diep geschokt: Zelfs een hond zou je zo nog niet laten zitten, en Ik schaam me voor dit land. Zelfs de gevangenis is beter dan de zorg voor gehandicapten. Kortom: iedereen spreekt er schande van en dit vinden wij als samenleving dus niet acceptabel.  

 

Onze samenleving is gefundeerd in bepaalde waarden, zoals persoonlijke vrijheid, gelijke rechten, zorgzaamheid en ontwikkelingskansen voor de kwetsbaren. Wij willen geen mensen vastbinden, en al helemaal niet in de zorg. Het vastbinden van mensen die vanuit een beperking gedragsproblemen hebben is zinloos en niet verdedigbaar in het kader van kwalitatieve zorg. Vastbinden heeft niets met hulpverlening te maken. Vastbinden wordt gedaan vanuit onmacht en angst en niet vanuit het ontwikkelingsperspectief van de client. Zorg zou de persoon juist moeten ondersteunen door positieve prikkels en nieuwe kansen, om zo te helpen om het gedragspatroon te doorbreken.

Vastbinden in de zorg is afschuwelijk en zinloos, en dat willen wij als samenleving dus duidelijk niet meer hebben in Nederland.

 

Voldoet vastbinden aan de wettelijke normen?

Ja. De bestaande regels kunnen zo ruim geinterpreteerd worden dat dit binnen de wetgeving zou kunnen vallen. En de wettelijke kaders vormen dus de enige grond voor de uitspraak xe2x80x9czorg voldoet aan de normxe2x80x9d.

 

Maar willen wij die wettelijke norm zo blijven handhaven, wanneer dit in strijd is met de Nederlandse morele opvattingen?

De wettelijke regeling voor dwang ten aanzien van personen met een verstandelijke beperking  (wet BOPZ) is ernstig verouderd, en wordt momenteel herzien. Er ligt een nieuw Wetsvoorstel Zorg en Dwang bij de Tweede Kamer voor bespreking.

Fijn! zou je denken, maar niets is minder waar. Het wetsvoorstel Zorg en Dwang gaat enkel over beheersing en niet over zorg, en is qua karakter vergelijkbaar met het wetsvoorstel Verplichte GGZ en de huidige wet BOPZ.

Ook in het nieuwe wetsvoorstel  Zorg en Dwang is er sprake van een verruiming van vrijwel alle definities, zoals een grotere reikwijdte van onvrijwillige zorg met daarin de mogelijkheden voor dwangtoepassingen. Dus meer soorten dwang, en niet alleen meer binnen de instellingen, maar ook daarbuiten. En bovendien verschuift men in het wetsvoorstel Zorg en Dwang het criterium voor ingrijpen van xe2x80x9cgevaarxe2x80x9d naar de termen xe2x80x9cnadeelxe2x80x9d en xe2x80x9cschadexe2x80x9d. Men lijkt hiermee terug te keren naar het ouderwetse xe2x80x9cbestwil-principexe2x80x9d uit de jaren xe2x80x9970.  

Dit wetsvoorstel Zorg en Dwang voorstaat dus een enorme verruiming van de criteria en de doelgroep (art.8) en een verbreding van het scala aan dwangtoepassingen (art.2). De gehanteerde termen zijn grenzeloos, zoals bijv.:  (onvrijwillige) zorg kan bestaan uit xe2x80x9ceen interventie, bestaande uit een vorm van bejegening of bescherming..xe2x80x9d, of xe2x80x9cbeperking van de bewegingsvrijheidxe2x80x9d en xe2x80x9dbeperkingen in de vrijheid het eigen leven in te richten, die tot gevolg hebben dat betrokkene iets moet doen of nalaten.xe2x80x9d Kortom, deze termen maken alles mogelijk, en bieden dus zeker geen enkele rechtsbescherming.

 

Het vastbinden van verstandelijk gehandicapten wordt dus helemaal niet verboden in de nieuwe wet Zorg en Dwang.

En als het nu niet gebeurd, dan moeten we straks weer heel lang wachten voordat de wet opnieuw herzien wordt!

 

En het kan anders!

 

Eens was ik ook zo, en nu schrijf ik dit artikel!

Eens was ik ook zo. Ik had dezelfde leeftijd als Brandon toen ik ongeveer 2 jaar in een isoleercel in de psychiatrie zat. Ik kreeg veel dwangmedicatie, en ook ik lag vroeger vastgebonden op een bed: gefixeerd met Zweedse Banden. Ook van mij werd gezegd dat het niet anders kon, omdat ik een gevaar was voor mezelf en mezelf steeds zeer ernstig verwondde en zelfmoordpogingen deed. Men wilde geen risicoxe2x80x99s nemen, en daarom zat ik in volledige isolatie. Ik zag daardoor ook zelf geen uitweg meer. Mijn omgeving had de hoop opgegeven, en ik ook.

Toch ben ik eruit gekomen. Juist door een benadering waarbij er meer positieve aspecten in mijn leven kwamen, en er kansen werden gegeven. Toen ik eenmaal voelde dat ik gelukkig zou kunnen worden, kon en wilde ik daaraan werken. De energie die ik voorheen in het negatieve had gestopt, kon ik nu gaan gebruiken voor het positieve. Dat heeft geleid tot het leven wat ik nu heb. Ik ben met Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! en Stichting Mind Rights inmiddels al jaren actief tegen dwang in de zorg, als activist en ervaringsdeskundige. Ik geef ook lezingen. Ik ben dus uiteindelijk goed terecht gekomen, ondanks de hopeloze toestanden die ik als jongere heb meegemaakt.

 

Ook de uitzending van Uitgesproken (EO) van donderdag 20 januari laat zien dat een positieve benadering juist wel tot resultaten leidt. EO-Uitgesproken is te bekijken via  http://www.uitgesprokeneo.nl/reportage/vastgeketend-het-hoeft-niet/ .

Bekijk hier de video van Sebastian http://www.youtube.com/watch?v=1O_qctGKbfs

 

Er is dus inmiddels dus wel kennis over hoe het anders kan. En als iedereen deze situatie van het vastbinden van mensen met beperkingen onacceptabel vindt, dan is de wettelijke norm dus blijkbaar achterhaald. Immers, de wetgeving is toch bedoeld om de morele kaders van de samenleving te beschermen?

 

Het vastbinden van verstandelijk gehandicapten wordt niet verboden in de nieuwe wet Zorg en Dwang. En als het nu niet gebeurd, dan moeten we straks weer heel lang wachten voordat de wet opnieuw herzien wordt!

 

Het nieuwe wetsvoorstel Zorg en Dwang moet dus in het geheel herzien worden, net als het wetsvoorstel Verplichte GGZ. Terug naar de tekentafel!!!

 

Nieuwe normen van de Verenigde Naties

Sinds 2006 is er is een nieuw VN-verdrag : het Verdrag inzake de rechten van personen met beperkingen. (UN CRPD).

Nederland heeft dit VN-verdrag nog niet ondertekend, en wil zelfs als enige in Europa bepaalde groepen mensen uitsluiten van deze universele mensenrechten, namelijk de psychiatrische patienten en andere mensen die door de overheid als xe2x80x9cwilsonbekwaam of oordeelsonbekwaamxe2x80x9d worden aangemerkt. Het uitsluiten van bepaalde groepen is discriminatie.

 

Het jarenlang vastketenen van een 18-jarige jongen, omdat hij toevallig problemen heeft, is een schending van de mensenrechten. Ook deze jongen heeft recht op vrijheid en geluk. En hij heeft inderdaad een Recht op Zorg, maar dat is wat anders dan vastgebonden worden.

 

Het kan niet zo zijn dat de Nederlandse samenleving deze mensenrechtenschendingen laat voortbestaan, toch?

 

We hebben een keuze!

Wat gaan we doen?

Welke normen zijn er nou echt belangrijk?

 

 

PS. Ik heb onlangs ook de VN Special Rapporteur on Torture en VN Special Rapporteur on Disability gemaild met de informatie over de situatie van Brandon. Ik heb namelijk in het najaar van 2010 mijn eigen stukken al doorgestuurd aan deze Special Rapporteurs van VN, omdat ik al 15 jaar geen rechtszaak heb kunnen beginnen over de fouten die gemaakt zijn in de GGZ, en dat zou fatsoenlijk geregeld moeten worden. De situatie van Brandon illustreert dat er nog steeds veel te weinig is veranderd. En wij zullen actie blijven ondernemen om dit uit te bannen.

 

Auteur:  ing. Jolijn Santegoeds,

Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! / Stichting Mind Rights www.mindrights.nl

Eindhoven

 

Bronnen:

xc2xb7         Wetsvoorstel Zorg en Dwang: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/31996

xc2xb7         VN-verdrag CRPD:  http://www.un.org/disabilities

xc2xb7         EO Uitgesproken: http://www.uitgesprokeneo.nl/reportage/vastgeketend-het-hoeft-niet/ 

xc2xb7         Stichting Mind Rights: www.mindrights.nl

Verslag van Themadag Shop till you Stop!

Posted on by
Reply

Verslag van de themadag Shop till you Stop!

Stop incidenten door clienten-instrumenten.

 

Op woensdag 15 september 2010 vond in Eindhoven bij de Fontys Hogeschool (TF) de Themadag Shop till you Stop!  plaats. Deze themadag was georganiseerd door de werkgroep van het Clientenbelangenbureau van de GGzE, en daar zit ik ook bij.

 

Het doel van de themadag was het uitwisselen en stimuleren van alternatieven voor dwang, die ontwikkeld zijn vanuit clienten- en/of familieperspectief.

 

Het was in het begin een beetje zoeken met de interne logistiek op de Fontys, ook voor ons als organisatoren, maar de koffie kwam uiteindelijk toch nog op tijd, en het ging allemaal precies goed.

Om 9.30 ging iedereen naar de collegezaal op de tweede verdieping voor het xe2x80x9cintake gesprekxe2x80x9d met de dagvoorzitter, die het xe2x80x9csepareer-begeleidingsplanxe2x80x9d voor deze dag toelichtte.

 

De dagvoorzitter Rene Kerkwijk leidde de themadag Shop till you Stop! in met een persoonlijk verhaal. Hij vertelde over zijn eigen ervaringen als hulpverlener op de Grote Beek, jaren geleden, waarbij hij vaak had meegeholpen aan separaties. Hij vertelde dat er in die situaties vaak sprake was van onmacht, van de client, maar ook van de hulpverleners die op zoxe2x80x99n moment niets anders meer weten te bedenken, vanwege de dreiging die van sommige situaties uitgaat. Er waren ook situaties geweest waarbij hij wel een andere oplossing had gezien, en bijvoorbeeld even ging wandelen met de client, in plaats van over te gaan op separatie. Rene Kerkwijk vertelde dat hij in die gevallen vaak bijzonder veel moeite had gehad om aan zijn collegaxe2x80x99s uit te leggen waarom hij die keuze had gemaakt en een bepaald risico had genomen, terwijl mede-collegaxe2x80x99s daar anders over dachten.

De collegialiteit binnen een team geeft dus een bepaalde druk aan de hulpverleners om elkaar te steunen, maar die xe2x80x9ccollegiale verplichtingxe2x80x9d vormt tevens ook een drempel wanneer een hulpverlener alternatieven voor dwang wil proberen, want hij/zij zal zich vaak moeten verantwoorden waarom hij/zij afwijkt van de inschatting van een collega. Dit is voor hulpverleners een grote uitdaging, en het is dus belangrijk dat er in openheid met alle partijen gepraat kan worden over alternatieven voor dwang, om zo gezamenlijk de deur te openen naar verandering.  

 

Daarna was het mijn beurt als ervaringsdeskundige om het eerste xe2x80x9ctherapeutisch gesprekxe2x80x9d te voeren. Ik begon direct met een aantal fotoxe2x80x99s van mijn pop in een isoleercel, om aan te geven waar het (niet) om gaat. Ik vertelde kort over mijn eigen ervaringen en het averechtse effect van dwangtoepassingen op persoonlijk welzijn, en de wanhoop die dwangtoepassing teweeg brengt. Vervolgens zette ik een dik rood kruis door al die dwangvormen. (de volledige fotoserie is te vinden op http://www.flickr.com/photos/40211503@N07/sets/72157623472318956/ )

 

Ik vervolgde mijn verhaal over mijn persoonlijke  herstel, op de KIB (Kliniek voor Intensieve Behandeling), waarbij vooral een respectvolle bejegening en het krijgen van kansen cruciaal waren. De hulpverleners waren toen niet langer mijn vijanden (zoals bij de dwangtoepassingen wel was), maar ze kregen een menselijk gezicht, en werden daardoor een soort bondgenoten. Pas toen kwam ik toe aan mezelf, in plaats van enkel bezig te zijn met verzet tegen dingen die ik niet wilde.

Er is dus een fundamenteel verschil tussen zorg en beheersing. Zorg draait om welzijn en ontwikkeling van de client, en dwang draait om orde en veiligheid (ofwel beheersing). Beide zaken zijn eigenlijk heel simpel te herkennen:  Van zorg word je blij, en van dwang niet.

Vanwege dit principiele verschil tussen zorg en xe2x80x9cstrafxe2x80x9d (beheersing), heb ik me altijd verzet tegen dwangtoepassing, en kon ik me daar niet bij neerleggen. Het is fout, en het veroorzaakt onnodig lijden. Omdat ik na mijn herstelperiode zag dat dwangtoepassingen nog steeds verkeerd werden ingezet, ben ik uiteindelijk activist geworden. Ik begon met een xe2x80x9copenbare aanklachtxe2x80x9d die ik met een stift op handgemaakte posters heb verspreid, en inmiddels is dit uitgegroeid tot Actiegroep Tekeer tegen de isoleer! en de officiele Stichting Mind Rights. Ik heb zelf inmiddels een serieuze adviesrol bij het terugdringen van dwang en het ontwikkelen van goede zorg, o.a. bij de GGzE en andere instellingen, in het Zuidelijk Netwerk  en in de klankbordgroep voor de consultatie van het wetsvoorstel Verplichte Zorg bij het ministerie van Justitie (i.s.m. VWS).

Ik vertelde vervolgens kort nog wat over het nieuwe wetsvoorstel Verplichte GGZ, wat is opgesteld door Justitie, en dat is te merken, want het gaat in het wetsvoorstel niet over zorg, maar over beheersing. Een wet die over zorg gaat, hoort thuis bij VWS.

Tenslotte vertelde ik ook nog over mijn internationale activiteiten, zoals de bijeenkomst van het Wereld Netwerk van clienten en overlevenden van de psychiatrie (WNUSP www.wnusp.net ) waarbij ik heel veel geleerd heb over het laatstverschenen VN-verdrag inzake de rechten van personen met beperkingen (CRPD 2006). Eigenlijk zijn alle VN-verdragen hetzelfde, maar blijkt het soms nodig om een specifieke doelgroep aan te wijzen om dezelfde basis-mensenrechten ook aan die speciale groep te geven, zoals bijvoorbeeld voor kinderen en vrouwen en tegen discriminatie. Het laatstverschenen VN-verdrag gaat over de rechten van mensen met beperkingen, die doorgaans over de hele wereld in een ondergeschikte en achtergestelde positie verkeren, met minder kansen, mogelijkheden en rechten dan andere burgers zonder die beperkingen. Het VN-verdrag voor personen met beperkingen is bedoeld om de ogen te openen, en geeft het recht op zelfbeschikking, bewegingsvrijheid en keuzevrijheid ook expliciet aan mensen met een beperking of stoornis. 

 

Het besef dat dwang geen zorg is, en de reeds ingezette cultuurverandering in de GGZ zal dus verder versterkt worden door dit VN-verdrag CRPD, waardoor de GGZ in de toekomst dus werkelijk anders zal zijn dan in het verleden. Zorg wordt weer zorg, en de beleving van de hoofdpersoon staat daarbij centraal. Iedereen heeft een rol bij deze ontwikkeling. NU.

 

Het tweede xe2x80x9ctherapeutische gesprekxe2x80x9d werd verzorgd door Joeri Martens. Als warming-up vroeg hij iedereen te gaan staan om het spelletje xe2x80x9cPetje op, petje afxe2x80x9d  te doen, waarbij Joeri kritische vragen stelde over separeergebruik en het publiek antwoord moest geven. Zoals: hoeveel van de 6 jongeren in de werkgroep hebben ervaring met de separeercel? Het antwoord was 5.  En is het  in Nederland bijv. wel of niet toegestaan om je kind een pedagogische tik te geven? Het antwoord is nee, en dat maakt het dus eigenlijk vreemd dat er wel separeercellen zijn in de GGZ.

Vervolgens vertelde Joeri over zijn eigen ervaringen als hulpverlener. Hij had een schatting gemaakt van het aantal separaties waaraan hij zelf had meegeholpen: gemiddeld 1x per 2 weken, dus in 15 jaar zeker 300 keer. Bij ongeveer de helft van de separaties was Joeri het niet eens met de beslissing, maar andersom kwam ook voor.

Ook het aantal contactmomenten (verzorgingsmomenten in de separeer) had hij geschat, en dat was ongeveer 2x per week, dus minimaal 1100 keer (misschien wel 2000x). Bij de contactmomenten komt de verpleging in de separeer om bijv. boterhammen te brengen, de client te laten douchen, en om uitleg te geven over de situatie. Joeri kreeg steeds meer moeite met het vinden van een uitleg.  Hij vond de separeer eigenlijk maar hard, rauw, vies en smerig, en hij kon er geen goede reden meer voor vinden.

Toch durfde hij niet te weigeren om hieraan mee te werken, vanwege zijn collegaxe2x80x99s die op hem rekenen. Hij gaf wel aan in het team dat hij liever niet mee in actie kwam bij een alarm, en liever geen steun wilde geven aan dwangtoepassing, vanwege gewetensbezwaren. Maar hij voelde zich daarin vrij alleen. Bij evaluaties onder hulpverleners werd vaak alleen de aanleiding voor separatie besproken, en niet de separatie zelf, de beleving en het effect op de betrokkenen.

Eigenlijk herkende Joeri heel veel in het verhaal van clienten en ervaringsdeskundigen, waarbij empathie en inlevingsvermogen wel een centrale plaats innemen bij het bespreken van dwangtoepassingen.

Joeri heeft door verpleegkundige te worden de keuze gemaakt om mensen te willen helpen  en naar eer en geweten een goed hulpverlener te zijn. Maar al tijdens zijn stage kwam hij erachter dat de praktijk confronterend en tegenstrijdig is. De intentie van de zorg is xe2x80x9cgenezingxe2x80x9d en meestal gedragsregulatie, maar zaken als xe2x80x9cbeschermenxe2x80x9d en xe2x80x9corde handhavenxe2x80x9d zijn totaal dominant en de diepere inzichten van motiveren lijken daardoor verdrongen te zijn. De huidige trend van kretologie is geen oplossing voor de grote serieuze problemen die in de GGZ spelen.

Werken in de zorg is een roeping van het hart, waarbij men probeert iemand persoonlijk vooruit te helpen. Elke situatie is persoonlijk en uniek.  Er is samenwerking, communicatie en perspectief nodig, vanuit alle betrokkenen.  

Het Eindhovens Model met de Eigen Kracht-conferentie zou hier een goede methode voor zijn, stelde Joeri, en hij verwees naar mijn workshop over het Eindhovens Model in het middagprogramma.

Het verhaal van Joeri was een duidelijk pleidooi voor sociale psychiatrie.

 

Vervolgens ontstond er een kleine discussie in de zaal over het inlevingsvermogen van hulpverleners. Er werd gesuggereerd dat hulpverleners zichzelf op moesten laten sluiten in de separeer, om meer begrip te krijgen voor hun clienten. Maar dat vond ik persoonlijk een slecht idee, want dan zouden hulpverleners feitelijk alle traumaxe2x80x99s een keer mee moeten maken om hulpverlener te kunnen zijn. Dat is niet nodig en ook niet wenselijk. Er moeten zo min mogelijk getraumatiseerde mensen zijn, en hulpverlenen draait om compassie, steun en ontplooiing.

 

Na de koffiepauze was het woord aan Rowdy Retera en John Swaneveld over de evaluatie van dwangtoepassing: xe2x80x9cEvalueren: Zin of Onzin?xe2x80x9d

Rowdy Retera is ervaringsdeskundige en vertelde over het nieuwe evaluatieformulier dat ontwikkeld is door het clientenbelangenbureau van de GGzE. De oude evaluatie was namelijk enkel gericht op het evalueren van de uitvoeringsprocedure en het perspectief van de verpleegkundigen (als intervisie en casuistiek-bespreking),  maar de beleving van de client werd niet onderzocht.

John Swaneveld, manager van de opname-afdeling, vertelde vervolgens over de hervormingsplannen van de GGzE (Eindhoven). Binnen de GGzE wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van High Care (intensieve zorg) en wil men separeren en dwangtoepassing niet langer als xe2x80x9creguliere handelingxe2x80x9d op alle afdelingen toestaan. Er zijn 3 speciale afdelingen aangewezen waar separeren (in nieuwe vorm) als voorbehouden handeling wel toegestaan zal zijn (waaronder de opname-afdeling). De rest van de instelling zal ondersteund worden door een consultatieteam dat opgeroepen kan worden in crisissituaties om de ontstane impasse te doorbreken en nieuwe kansen te bieden.

John Swaneveld wil van de opname-afdeling een plaats maken xe2x80x9cwaar hij zijn eigen familie zou durven achterlatenxe2x80x9d, daarom wil hij dwang en separeergebruik verminderen, voorkomen en menselijker maken, en dus is het nodig om ook de beleving en opvattingen van de client goed te onderzoeken om tot preventie en alternatieven te komen. Maar bij het nabespreken van separaties en dwangtoepassingen is er echter vaak sprake van een barriere tussen de verpleegkundigen en de client, waarbij de client niet vrijuit durft te praten over allerlei zaken. Dit komt o.a. voort uit angst (onbegrepen voelen, kwetsbaarheid enz.).

Rowdy bezoekt nu als ervaringsdeskundige 1x per week de opname-afdeling, en neemt daar interviews af met de personen die die week te maken hebben gehad met een noodmaatregel (dwangtoepassing volgens Argus). Als ervaringsdeskundige staat hij dichter bij de beleving van de clienten, die zich beter gehoord en beter begrepen voelen. Het gesprek verloopt daardoor veel soepeler en beter.

De vragenlijst van het evaluatieformulier dient als leidraad voor het gesprek en gaat over het belevingsniveau van de client: welke gedachten, gedrag en gevoelens speelden een rol, en welke verbeterpunten ziet de client zelf.  Rowdy neemt de vragen door met de persoon, en maakt daarvan een verslag, dat hij vervolgens voorlegt aan de betreffende persoon voor akkoord. Daarbij vraagt hij of de gegevens teruggekoppeld mogen worden aan het team, want dat kan immers tot verbetering van de situatie leiden, zowel persoonlijk als in het algemeen. Terugkoppeling naar het team in het teamoverleg gebeurt 1x per maand. Ook probeert Rowdy uiteraard te stimuleren dat de client en de hulpverleners zelf in contact blijven en de relatie verbeteren, om een kloof te voorkomen. Dat is immers in het directe belang van de client. De evaluatie is een middel voor een betere samenwerking.

De vragen uit de evaluatie zijn opgesteld vanuit het perspectief van client, familie en hulpverlening, en de resultaten van de evaluatie zijn daarom doorgaans bruikbaar voor de hele triade (omdat de beleving van de client centraal staat). De evaluaties kunnen er uiteraard aan bijdragen dat een dergelijke situatie in het vervolg beter wordt beantwoord of wordt voorkomen.

 

Vanuit de zaal kwamen er vragen of deze evaluatie niet zorgde voor een verdere verwijdering tussen de hulpverleners en de client, omdat het gesprek niet rechtstreeks gevoerd werd.  Rowdy benadrukte dat het juist een aanvullende stap was, die juist bedoeld was om elkaar beter te leren begrijpen. De evaluatie met een ervaringsdeskundige is een aanvulling, die het voor clienten makkelijker maakt om hun verhaal kenbaar te maken naar de hulpverleners. Ze worden door Rowdy ondersteund in het onder woorden brengen van hun beleving (gedachten, gevoel en gedrag), en dat biedt vervolgens aanknopingspunten voor het vinden van nieuwe mogelijkheden en alternatieven.

John Swaneveld meldde nog dat de ervaringen met deze manier van evalueren erg positief zijn, en dat er de afgelopen 2 jaar geen enkele klacht meer was ingediend over de opname-afdeling, terwijl dat daarvoor gemiddeld 12 klachten per jaar was.

Op dit moment is men aan het onderzoeken of men de afgenomen evaluaties kan borgen in het dossier van de betreffende client, zodat deze informatie ook voor de toekomst beschikbaar blijft.

 

Een vrouw uit het publiek nam het woord en vertelde over hoe gruwelijk zij het vond, als moeder, om haar eigen kind gesepareerd te zien worden.  Haar moederhart brak op dat moment. Haar emotie was duidelijk voelbaar, en herkenbaar voor velen in de zaal.

Dit resulteerde in een goede tip was om de evaluaties nog verder te verbreden, en voortaan ook te evalueren met familieleden, en hun beleving te onderzoeken.

 

Een andere opmerking uit de zaal ging over een familielid die registreerde wie er aan het werk was, wanneer de client in de separeer kwam en het familielid werd afgebeld voor bezoek. Door de registratie konden er patronen ontdekt worden. Ook dat is dus een tip voor naastbetrokkenen.

 

Toen was het tijd voor de aangrijpende fotoserie xe2x80x9cdwang in beeldxe2x80x9d die met een passend muziekje werd vertoond. Het gaf het gevoel weer van eenzaamheid, sloten en muren, hulpeloos afglijden en eenrichtingswegen.

 

De volgende xe2x80x9ctherapeutische sessiexe2x80x9d werd gedaan door Simone Haasnoot en Marie-Jose Spieringhs.

Simone vertelde een zeer aangrijpend en persoonlijk verhaal over haar ervaringen met een xe2x80x9czogenaamd vrijwilligexe2x80x9d separatie die 27 dagen heeft geduurd. Het werd muisstil in de zaal toen ze dit zeer gevoelige verhaal vertelde. Ze vertelde hoe ze vrijwillig opgenomen was op een PAAZ-afdeling, maar toen ze werd opgesloten in een isoleercel wilde ze dat eigenlijk niet. Ze zat daar 27 dagen in totale wanhoop en eenzaamheid, en ze lieten haar er niet uit. Omdat ze xe2x80x9cvrijwillig opgenomenxe2x80x9d was werd dit niet geregistreerd als dwangtoepassing, maar als xe2x80x9cvrijwilligexe2x80x9d separatie, terwijl Simone dat helemaal niet wilde. Simone is hier achteraf achter gekomen, en was het daar uiteraard niet mee eens. Ze heeft een klacht ingediend en die zaak heeft ze uiteindelijk gewonnen, met bijstand van Marie Jose Spieringhs (Schakenraad Advocaten). Het verhaal van Simone gaf een zeer duidelijk beeld van hoe clienten separatie ervaren, en haar openhartigheid maakte bij iedereen veel gevoel los.

Marie-Jose Spieringhs (advocaat) ging vervolgens door op enkele grijze gebieden van de wetgeving, zoals xe2x80x9cvrijwilligheidxe2x80x9d en andere afschuivingen van het jargon.

Ze maakt zich zorgen om termen zoals xe2x80x9ckamerprogramma, Time-out, pedagogische maatregelxe2x80x9d enz. die nu in plaats dreigen te komen voor separatie, maar waarbij de randvoorwaarden voor eenzame opsluiting op creatieve wijze worden omzeild. Voor afzondering en separatie zijn er eisen vastgelegd in de wet, maar door de nieuwe termen lijkt het alsof er geen regels gelden voor kamerprogrammaxe2x80x99s, time-out en dergelijke, maar eigenlijk is dit een xe2x80x9cverkeerd uitgevoerde separatiexe2x80x9d en dan is het wel klachtwaardig. 

Ook xe2x80x9cvrijwilligheidxe2x80x9d is vaak een verhulling. Als iemand vrijwillig een separeer ingaat, maar er na 5 minuten toch weer uit wil, dan is de vrijwilligheid veranderd, echter in de praktijk wordt er vaak geen gehoor gegeven aan dit verzet en noemt men dit nog steeds xe2x80x9cvrijwillige separatiexe2x80x9d.

En ook in het geval van Simone zijn er dergelijke fouten gemaakt. Zij was vrijwillig opgenomen, maar kreeg een onvrijwillige behandeling. Dat mag niet, maar het gebeurde toch en het werd niet goed geregistreerd en weggeschreven als xe2x80x9cvrijwillige behandelingxe2x80x9d. Simone heeft er echter werk van gemaakt en aan de bel getrokken, met succes.

Deze verhullingen en afschuivingen komen helaas veel voor in de praktijk, en gezien deze afschuivingen in de praktijk is het de vraag hoe betrouwbaar de cijfers van de inspectie zijn aangaande separatie en dwangtoepassing. Marie-Jose Spieringhs pleitte voor een juist en eenduidig gebruik van de termen, want dat is belangrijk voor de rechtspositie van clienten.

 

Er kwamen veel reacties uit de zaal. Er werd een opmerking gemaakt dat men moest stoppen met verhullende termen zoals kamerprogramma en separatie, en dat alle opsluiting gewoon opsluiten of isoleren moest worden genoemd. Die opmerking vond brede steun in het publiek.

Ook verpleegkundigen hebben moeite met het creatief boekhouden en krijgen daar vaak een schuldgevoel bij: een xe2x80x9cgestripte kamerxe2x80x9d mag niet, maar een xe2x80x9cveilige kamerxe2x80x9d mag wel, terwijl het in de praktijk op hetzelfde neerkomt.   

 

Erik Kuijpers (projectleider Dwang en Drang en High Care bij GGzE) stond ook op in de zaal, en vertelde vanuit hulpverlenersperspectief dat verpleegkundigen in een crisissituatie zelf ook gespannen zijn. De eigen angst van de verpleegkundige zit vaak in de weg, en kan leiden tot een soort verkramping naar beheersing en afstand. Het is voor verpleegkundigen moeilijk om dit eigen pantser af te werpen en de client te durven benaderen, en elkaar te zien als mens. Opsluiten zou geen onderdeel van reguliere hulpverlening moeten zijn, stelde Erik. Dat zou hooguit een uiterst zorgvuldige interventie moeten zijn, met gespecialiseerde mensen en middelen. En daarom is er bij de GGzE een High-Care consultatieteam in oprichting, voornamelijk om de verpleegkundigen te ondersteunen in het hanteren van die eigen angst, zodat separeren en zo overbodig kan worden. Het gaat in de zorg om menselijke interactie, en het is belangrijk dat verpleegkundigen leren om met hun eigen angst en beleving om te gaan. Dat is dus een belangrijk punt voor de opleiding van hulpverleners.

 

Daarna werd er weer een fotoserie vertoond met wederom een passend muziekje, maar deze keer werden er gevoelens opgeroepen van welzijn, groei, openheid, kansen, vreugde en warmte.   

Het was een krachtig signaal zonder woorden.

 

Daarna sloot de dagvoorzitter het ochtendprogramma af en was het tijd voor de lunch. Er was een sfeer van openheid en gelijkwaardigheid, en iedereen praatte met iedereen: clienten, hulpverleners, familieleden, studenten, docenten en allerlei andere geinteresseerden. Er was zogezegd geen groepjes-vorming of splitsing, maar er was ruimte voor ieders mening en iedereen liep door elkaar.  De sfeer was verbindend en warm en dat was echt heel erg fijn. Zo zou de sfeer in de zorg altijd moeten zijn:  een respectvolle samenwerking.

 

In de middag heb ik 2x een workshop verzorgd over het Eindhovens Model, samen met Wil Janssen, regiomanager van de Eigen Kracht-Centrale in Noord Brabant. Ook dat verliep goed. Beide keren hadden we een volle zaal van ongeveer 15 mensen in de workshop.

Het Eindhovens Model is een procedure die de BOPZ en het wetsvoorstel Verplichte GGZ  kan vervangen, en is gebaseerd op de Eigen Kracht-conferentie.

Ik vertelde hoe het Eindhovens Model was ontwikkeld, namelijk als tegenvoorstel op het wetsvoorstel Verplichte GGZ, waarbij ik in de consultatiefase bij het Ministerie van Justitie ism VWS heb meegedacht en bij elk thema mijn eigen visie heb gevormd en beschreven. Dat uitgebreide voorwerk is te lezen in de manifesten 1 t/m 4 op www.mindrights.nl/docu_en_info.htm .

Op basis hiervan is bij mij een helder beeld ontstaan waaraan een alternatief model zou moeten voldoen, en toen is xe2x80x9chet Eindhovens Modelxe2x80x9d ontwikkeld, dat niet uitgaat van een onwenselijk ultimum remedium, maar juist van wenselijke zorg (Prima Remedia), eigen regie en keuzevrijheid en een integrale benadering van het leven van de client.

Deze uitgangspunten sluiten aan bij de actuele bevindingen uit de projecten voor dwangreductie en de ontwikkeling van High Care (gastvrijheid, nabijheid, vertrouwen, contact, keuze). Daarbovenop geeft het Eindhovens Model tevens een uitwerking aan het nieuwste VN-verdrag voor personen met beperkingen (CRPD). De algehele visie en opvattingen ten aanzien van goede zorgkwaliteit in de GGZ zijn in de laatste jaren enorm veranderd, en deze cultuuromslag moet uitwaaieren over de hele cultuur. Er is daarbij ook een ander besluitvormingsmodel nodig, dat niet langer top-down en op afstand beslist over zeer complexe en persoonlijke crisissituaties.

Een alternatief werd gevonden in de Eigen Kracht-conferentie, en die vormt de beslisprocedure in het Eindhovens Model.

 

Wil Janssen legde uit wat een Eigen Kracht-conferentie is. (zie ook www.eigen-kracht.nl )

Een Eigen Kracht xe2x80x93conferentie is een bijeenkomst van professionals, familie en hun netwerk met als doel een plan te maken als antwoord op de vraag die er ligt.

Een Eigen-Kracht-conferentie combineert het formele en informele zorgsysteem rond een gezin of hoofdpersoon, en heeft als doel samen in gesprek te gaan en een oplossing te vinden voor een bepaalde vraag of probleem. Een onafhankelijke coordinator faciliteert het hele traject rondom de bijeenkomst. Een Eigen Kracht-conferentie wordt georganiseerd door een aanmelding te doen bij de Eigen Kracht-centrale, en daarna zal een coordinator het gesprek met elkaar voorbereiden, organiseren en leiden.  

 

Vaak heeft men bij de Eigen Kracht-conferenties te maken met gezinnen waarbij op minimaal 3 levensgebieden ernstige problemen zijn ontstaan, zoals wonen, financixc3xabn, verslaving, GGZ problematiek, fysieke beperkingen, opvoeding, relaties enz.  

Hij gaf een voorbeeld van een gescheiden vader, die soms aan psychosen leed en wilde voorkomen dat zijn dochtertje daaronder zou lijden. Via een Eigen Kracht-conferentie werd als oplossing gevonden dat hij elke dag werd opgebeld door zijn familie en naasten om te kijken of het allemaal goed ging en of de bezoekregeling dat weekend door kon gaan. Op die manier was het veilig voor de dochter, en ook de vader werd beter opgevangen omdat iedereen nu goede informatie had gekregen over psychoses. De vader voelde zich nu beter begrepen en bovendien de moeite waard omdat hij elke dag gebeld werd.

 

Wil Janssen benadrukte het verbindende karakter van de Eigen Kracht-conferentie, waarbij samen met familie en naasten over levensproblemen wordt gepraat. Een Eigen Kracht-conferentie verandert vaak het leven van alle betrokkenen, omdat er een vertrouwelijke sfeer in het netwerk ontstaat, en mensen nader tot elkaar zijn gekomen.

 

Een Eigen Kracht-conferentie kost veel voorbereidingstijd, gemiddeld ca 3-6 weken. Dat is ook echt nodig om een goede conferentie op te zetten. De coordinator probeert in die voorbereiding te achterhalen wat er gaande is, en de betreffende mensen te benaderen en uit te nodigen. Bijna iedereen heeft een drukke agenda, en Eigen Kracht- conferenties worden daardoor vaak op zaterdag gepland.

Mensen geven doorgaans ook zelf tijdens  de voorbereiding al aan dat bijv.  Jantje ruzie heeft met Pietje, en dat een bepaald onderwerp beter vermeden kan worden. De coordinator weet dan al dat daar een pijnpunt zit, en dat er dus meer aan de hand is. De Eigen Kracht-coordinator gaat dan op zoek  naar een mogelijkheid om dit op de bijeenkomst op een veilige manier te bespreken, en probeert bijvoorbeeld een persoon te vinden waar al deze partijen respect voor hebben (bijv. de opa) om zo het constructieve karakter van de Eigen Kracht-conferentie te bewaren.  Maar de regie van het gesprek ligt bij de aanwezigen en de hoofdpersoon zelf, de coordinator legt geen geheimen op tafel. De betrokkenen gaan zelf in gesprek en bepalen hoever ze daarin gaan. In de praktijk blijkt dat het openbaren van een geheim een proces van twijfel met zich meebrengt (wel/niet/wel/niet), en ook de betrokkenen hebben daarom behoefte aan voldoende voorbereidingstijd.

Soms is de hoofdpersoon een puber, die bijvoorbeeld nog leerplichtig is en veel spijbelt. Dan hangt het vaak af van de formulering van de vraag of diegene wel of geen zin heeft om mee te werken aan een Eigen Kracht-conferentie. De vraag kan zijn: Hoe kan deze persoon een diploma halen op een zo prettig mogelijke manier. Dat maakt het voor de hoofdpersoon uitnodigend om mee te doen.  

 

Een Eigen Kracht-conferentie biedt in ieder geval een kans op een oplossing, en geeft hoop aan de betrokkenen. Ook versterkt het de samenhang binnen een netwerk en verenigd de krachten van alle betrokkenen om gezamenlijk over de toekomst na te denken, samen een gezamenlijk doel te hebben en de schouders onder een probleem te zetten, en meer begrip voor elkaar te hebben.

 

Het uiteindelijk plan dat uit een Eigen Kracht-conferentie komt, wordt leidend voor de hulpverlening. De plannen die uit een Eigen Kracht-conferentie komen zijn per definitie altijd veilig, want het gaat om de eigen dierbaren.

 

In het Eindhovens Model wordt de Eigen Kracht-conferentie ingezet bij crisissituaties op het gebied van geestelijke gezondheid, bij voorkeur in een vroeggesignaleerde situatie (en niet zoals onder de wet BOPZ wachten tot het uit de hand loopt en dan pas iets ondernemen). Het Eindhovens Model is een proactief model, dat gericht is op wenselijke oplossingen en dialoog.

Door de verschuiving te maken naar een vroeger stadium van anticiperen op crisissituaties, ontstaan er meer kansen voor preventie van een werkelijke crisis, waarmee dwangtoepassing dus voorkomen kan worden. Doordat de regie bij de hoofdpersoon en het netwerk ligt, worden de werkelijke behoeften van de persoon en omgeving leidend voor de zorg (vraaggestuurd in plaats van aanbodgestuurd), waardoor de zorg beter aansluit en dus beter is. En bovendien komen via het Eindhovens Model en de Eigen Kracht-conferentie de sociaal-maatschappelijke perspectieven opnieuw op de voorgrond, en kan de GGZ zich gaan richten op sociaal welzijn.

Het Eindhoven Model is dus bedoeld om de cultuuromslag in de GGZ mee te realiseren: van beheersen naar voorkomen. Inmiddels wordt er een pilotproject van het Eindhovens Model opgezet in Eindhoven.

 

Wil Janssen en ik kregen veel positieve reacties op onze workshop.

Tenslotte was het afsluitende woord aan de dagvoorzitter Rene Kerkwijk. Hij hield het kort en zei:  Erover nadenken en erover praten is de eerste stap naar verandering. Het kan pijn doen, maar er ligt wel iets op tafel.

 

Onder het genot van een fris drankje werd er nog wat nagepraat en toen was het tijd om op te ruimen. We hebben veel positieve reacties gekregen zoals: vaker doen, meer, ook met andere themaxe2x80x99s, groter, met nog meer mensen en debat. Vooral opvallend was dat studenten zo enthousiast waren en zo blij waren met deze leerzame dag. Het is dus goed bevallen om deze themadag op de Fontys te doen. En wij zijn heel erg trots op deze geslaagde themadag Shop till you stop!

 

En ik heb die dag ook nog een exemplaar van het boek Reflectie en Participatie in de zorg  gekregen (ISBN 978-90-5931-597-6), waarin vanaf pagina 153 het hoofdstuk staat dat ik samen met Elleke Landeweer heb geschreven: Psychiatrie in de schaduw van neurowetenschappen. Sociale perspectieven noodzakelijk voor herstel van mens en systeem.

Ook daar ben ik erg trots op.